Sołtysi po nowemu

Regulacje z jednej strony poszerzają kompetencje sołeckich gospodarzy, z drugiej nakładają na nich dodatkowe obowiązki. Najważniejsze zmiany to: obowiązkowe ubezpieczenia, nowe zasady finansowania lokalnych inwestycji oraz większy udział sołtysów w decyzjach gminnych.

W tym roku wójt będzie mógł upoważnić sołtysa do zarządzania mieniem komunalnym, np. świetlicą wiejską, placem zabaw czy terenem rekreacyjnym. Takie rozwiązanie ma przyspieszyć i usprawnić gospodarowanie majątkiem na poziomie sołectwa.

Wójt może upoważnić sołtysa do zawierania umów związanych z określonym w statucie zarządzaniem i korzystaniem z mienia komunalnego
– zapisano w ustawie z 12 września 2025 roku o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o funduszu sołeckim.

Druga ważna zmiana to ubezpieczenie

Od 1 stycznia 2026 roku każdy sołtys będzie objęty obowiązkowym ubezpieczeniem, co ma zapewnić mu lepszą ochronę podczas wykonywania obowiązków służbowych. To szczególnie ważne, ponieważ wielu sołtysów aktywnie uczestniczy w realizacji inwestycji wiejskich, spotkaniach z mieszkańcami czy organizacji lokalnych wydarzeń.

Zmiany obejmują również zasady korzystania z funduszu sołeckiego – kluczowego narzędzia finansowania lokalnych, wiejskich projektów. Nowelizacja pozwala wójtowi odrzucać jedynie te zadania z wniosku, które nie spełniają wymagań ustawowych, zamiast całego dokumentu. Dzięki temu sołectwa nie stracą środków z powodu pojedynczych błędów.

Zmieniono także terminy – w przypadku odrzucenia wniosku lub konkretnego przedsięwzięcia zebranie wiejskie może przygotować poprawioną wersję, a sołtys będzie miał 14 dni na jej ponowne złożenie (wcześniej było to tylko 7 dni).

Wójt zyskał też możliwość powołania konwentu sołtysów

Takie gremium będzie pełniło funkcję opiniodawczo-doradczą, wspierając wójta w podejmowaniu decyzji dotyczących rozwoju gminy. Ustawa dopuszcza także tworzenie młodzieżowych rad sołeckich, które mają zachęcać młodych mieszkańców do aktywnego udziału w życiu lokalnym i nauki samorządności.

Wprowadzone przepisy mają wzmocnić rolę sołectw jako rzeczywistych gospodarzy terenów wiejskich. Dzięki większym uprawnieniom sołtysów i uproszczeniu zasad korzystania z funduszu sołeckiego lokalne społeczności będą mogły szybciej reagować na potrzeby wsi, np. w zakresie remontów dróg czy modernizacji świetlic.