Edmonton, 29 sierpnia 2026 – Setki, a według relacji Western Standard ponad tysiąc zwolenników niepodległości Alberty zebrało się w sobotę po południu przed budynkiem legislatury prowincji w Edmonton. Wiec zorganizował Alberta Prosperity Project (APP) pod hasłem „Zgromadzenie dla prowincji w niebezpieczeństwie” – tuż przed obchodami 121. rocznicy powstania prowincji (1 września 1905).
Tłum wypełnił teren wokół basenu i fontanny przed legislaturą. Dominowały niebieskie flagi Alberty i koszulki z napisem „Leave Canada”. Kanadyjskich flag – jak odnotował Edmonton Journal – było tak mało, iż dało się je policzyć na palcach jednej ręki. Na samym budynku legislatury powiewała wyłącznie flaga Alberty.
Wydarzenie otworzyła modlitwa pastora Jeffa Harmsa. Przemawiał m.in. prezes APP Mitch Sylvestre, który skrytykował hasło premiera Marka Carneya „elbows up” i stwierdził, iż Ottawa „wystawia łokcie”, by bronić się przed Albertą, a nie odwrotnie. Zapowiedział, iż petycja separatystów o referendum w sprawie niepodległości przez cały czas obowiązuje. Applauz wzbudziły też wzmianki o „republice Alberty”.
Jednym z głównych mówców był Jeffrey Rath, który oskarżył premier Danielle Smith o ugięcie się przed Ottawą, zdradę separatystycznych członków Zjednoczonej Partii Konserwatywnej (UCP) i niewystarczającą obronę suwerenności prowincji. Rath wezwał Albertanów do mobilizacji przed referendum.
Referendum zaplanowano na 19 października 2026 r. Premier Smith – która sama zapowiada głos za pozostaniem w Kanadzie – chce, by wyborcy zdecydowali, czy prowincja ma zostać w Konfederacji, czy przeprowadzić później wiążące głosowanie o secesji. Separatyści uważają to za niewystarczające i domagają się szybszego, wiążącego referendum. Zwolennicy jedności Kanady, w tym organizatorzy petycji Forever Canadian (ponad 400 tys. podpisów), krytykują cały proces.
Kilku kontrmanifestantów próbowało zakłócić wiec; dwóch zostało gwałtownie usuniętych ze sceny przez ochronę i szeryfów. Niewielka grupa przeciwników secesji trzymała m.in. transparenty o traktatach z Pierwszymi Narodami.
Wiece separatystów i zwolenników jedności Kanady wpisują się w zaostrzający się spór o przyszłość Alberty – prowincji bogatej w ropę i gaz, która od lat oskarża Ottawę o niesprawiedliwy podział wpływów z zasobów naturalnych, politykę klimatyczną i brak reprezentacji w parlamencie federalnym. Obchody urodzin Alberty (Alberta Day) zaplanowano na niedzielę i wtorek; premier Smith ma wystąpić w Calgary.
