18 godzin temu
Transformacja energetyczna i cyfryzacja procesów przemysłowych przyczyniły się do powstania nowego obszaru ryzyka operacyjnego. Instalacje biogazowe i biometanowe, postrzegane głównie przez pryzmat procesów biologicznych i mechanicznych, stają się elementami infrastruktury informatycznej o strategicznym znaczeniu. Wraz z tym nowym statusem pojawiają się zagrożenia charakterystyczne dla systemów cyfrowych, a ukierunkowane na zakłócenie pracy procesów technologicznych.
W praktyce oznacza to zmianę w teorii bezpieczeństwa: źródłem najpoważniejszych zagrożeń nie są już wyłącznie awarie mechaniczne, błędy operacyjne czy niestabilność procesu fermentacji, ale również zdalne działania podmiotów trzecich ingerujących w systemy sterowania instalacji.
BIOGAZOWNIA JAKO CEL CYBERATAKU
Przekonanie, iż instalacje biogazowe nie stanowią atrakcyjnego celu dla cyberprzestępców, wynika z błędnego utożsamiania cyberataków wyłącznie z kradzieżą danych finansowych. W przypadku infrastruktury przemysłowej celem ataku jest destabilizacja lub fizyczne uszkodzenie procesu technologicznego.
W sektorze energetycznym scenariusz taki nie jest już hipotetyczny. W grudniu 2025 działania przypisywane rosyjskiej jednostce cyberoperacyjnej Sandworm doprowadziły do zakłóceń w pracy polskich instalacji odnawialnych źródeł energii. Atak polegał przede wszystkim na wykorzystaniu niezabezpieczonych urządzeń przemysłowych dostępnych publicznie w internecie.
Urządzenia tego typu mogą zostać zidentyfikowane w ciągu minut przy użyciu wyszukiwarek infrastruktury sieciowej, takich jak Shodan, które indeksują systemy sterowania podłączone do globalnej sieci.
Skutki ataków obejmowały między innymi:
- uszkodzenie systemu sterującego,
- utratę funkcjonalności paneli operatorskich,
- brak możliwości monitorowania parametrów bezpieczeństwa,
- utratę umiejętności bezpiecznego zatrzymania instalacji.
29 grudnia 2025 r. doszło do skoordynowanych ataków w polskiej cyberprzestrzeni. Były wymierzone w liczne farmy wiatrowe i fotowoltaiczne, spółkę prywatną z sektora produkcyjnego oraz w elektrociepłownię dostarczającą ciepło dla prawie pół miliona odbiorców
SYSTEMY SZCZEGÓLNIE NARAŻONE NA INGERENCJĘ
Dotychczasowe cyberataki na instalacje biogazowe koncentrują się na elementach odpowiadających za sterowanie i monitorowanie procesu technologicznego. W praktyce są to trzy najważniejsze warstwy infrastruktury automatyki przemysłowej.
Systemy SCADA i sterowniki PLC – centralny układ sterowania
Systemy SCADA oraz sterowniki PLC odpowiadają za automatyczne sterowanie procesem produkcji biogazu. Regulują temperaturę fermentacji, kontrolują pH, sterują dozowaniem substratów oraz utrzymują adekwatne parametry instalacji gazowej.
Manipulowanie nimi nie musi prowadzić do spektakularnej awarii. Już subtelna zmiana parametrów – niewielkie obniżenie temperatury fermentacji lub modyfikacja proporcji dozowania – wystarczy, aby w ciągu kilku dni doprowadzić do destabilizacji mikroflory metanogennej. Konsekwencją może być zatrzymanie produkcji i konieczność ponownego rozruchu biologicznego, co zawsze oznacza tygodnie lub miesiące strat operacyjnych (finansowych).
KONGRES BIOGAZU 2026 – W GRUDNIU SPOTKAMY SIĘ W WARSZAWIE
Panele HMI – interfejs operacyjny
Panele HMI stanowią podstawowe narzędzie pracy operatorów instalacji. Ich zadaniem jest zapewnienie bieżącego podglądu parametrów bezpieczeństwa, poziomów zbiorników, stanu zaworów oraz wskazań czujników gazowych.
Zniszczenie danych lub systemu paneli nie musi zatrzymać produkcji w momencie wystąpienia tych zdarzeń. Instalacja może funkcjonować nadal, ale bez możliwości monitorowania i aktualizowania jej stanu. Jest to jednoznaczne z pracą bez informacji o przekroczeniach parametrów bezpieczeństwa, co znacząco zwiększa ryzyko awarii wtórnych, procesowych.
Zdalne jednostki RTU – punkt styku z systemem energetycznym
Jednostki RTU odpowiadają za wymianę danych między instalacją a systemami zewnętrznymi – operatorami sieci elektroenergetycznych, systemami rozliczeniowymi i centrami nadzoru.
Wraz ze wzrostem znaczenia biogazowni jako regulowanych źródeł energii urządzenia te stają się elementem infrastruktury krytycznej. Ich przejęcie może wykraczać poza poziom pojedynczego zakładu i wpływać na stabilność lokalnych systemów energetycznych.
TYPOWA ŚCIEŻKA DO SYSTEMU
Analizy incydentów publikowane między innymi przez CISA oraz CERT Polska wskazują, iż większość włamań nie wykorzystuje zaawansowanych technik ofensywnych. Dominują błędy organizacyjne i konfiguracyjne.
Najczęstsze wektory dostępu obejmują:
- Domyślne hasła fabryczne – sterowniki, modemy i panele operatorskie często pozostają z fabrycznymi danymi logowania. Urządzenia takie są łatwo wykrywalne i możliwe do przejęcia bez specjalistycznej wiedzy.
- Stały, niekontrolowany dostęp zdalny – otwarte porty serwisowe, brak szyfrowania lub brak uwierzytelniania wieloskładnikowego umożliwiają nieautoryzowane połączenia z instalacją.
- Brak segmentacji sieci – w wielu zakładach systemy automatyki przemysłowej współdzielą sieć z infrastrukturą biurową. Infekcja komputera administracyjnego może wówczas prowadzić bezpośrednio do systemów sterowania procesem.
RYS. 1. SCHEMAT INSTALACJI OZE Z ULOKOWANIEM GPO (GŁÓWNY PUNKT ODBIORCZY)
PRESJA REGULACYJNA I KONSEKWENCJE
Nowa ustawa o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa (UoKSC) istotnie zmienia otoczenie prawne organizacji, wprowadzając rozbudowane obowiązki techniczne i organizacyjne oraz przypisując odpowiedzialność osobistą członkom kierownictwa.
Nowe obowiązki obejmują:
- zarządzanie ryzykiem cybernetycznym,
- zgłaszanie incydentów bezpieczeństwa w określonych ramach czasowych,
- prowadzenie audytów i dokumentacji bezpieczeństwa,
- wdrażanie planów ciągłości działania.
Błędy skutkują odpowiedzialnością prawną, sankcjami administracyjnymi oraz realnym wzrostem ryzyka operacyjnego i reputacyjnego. Kary administracyjne mogą sięgać do 2% rocznego globalnego obrotu lub 10 mln EUR (w zależności od tego, która kwota jest wyższa) dla podmiotów kluczowych, oraz do 1,4% obrotu lub 7 mln EUR dla podmiotów ważnych. Dodatkowo, członkowie zarządu podlegają osobistej odpowiedzialności karnej za zaniedbania w zakresie cyberbezpieczeństwa, z karami grzywny lub ograniczenia wolności.
REDEFINICJA ODPOWIEDZIALNOŚCI
Instalacje biogazowe stały się systemami cyberfizycznymi – ich bezpieczeństwo zależy od stabilności procesu fermentacji i ochrony infrastruktury cyfrowej. UoKSC i NIS2 wymagają wdrożenia systemu CSMS zgodnego z IEC 62443 oraz ISO/IEC 27001: segmentacja sieci OT, kontrola dostępu do SCADA, monitoring anomalii, zarządzanie podatnościami, procedury ciągłości działania. Odpowiedzialność właścicieli wykracza poza obowiązki operacyjne – obejmuje osobistą odpowiedzialność za cyberbezpieczeństwo instalacji i zdolność wykazania zgodności z przepisami.
Tekst: Andrzej Piotrowski, ISSA POLSKA / CISO-ASSISTANT.EU
Zdjęcie: Shutterstock
POBIERZ BEZPŁATNIE NASZ RAPORT BIOGAZOWY 2026
– W NIM WIELE WAŻNYCH OPINII I ANALIZ!
Raport Biogaz i biometan w Polsce 2026
Wyślij link na adres email:
Zaznaczenie pola oznacza wyrażenie zgody na otrzymywanie od Biomass Media Group Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu drogą e-mailową newslettera oraz innych informacji handlowych w celu marketingu bezpośredniego, która jest świadczeniem wzajemnym w zamian za otrzymanie możliwości pobrania określonych treści. Zgoda ta może zostać wycofana w dowolnym momencie poprzez wykorzystanie linku dezaktywacyjnego dostępnego w każdej wiadomości. Więcej informacji na temat przetwarzania Twoich danych znajdziesz w Polityce prywatności [https://magazynbiomasa.pl/polityka-prywatnosci/].
PRZYPISY:
[1] CISA Alert AA26-041A (10.02.2026);
[2] CERT Polska, Energy Sector Incident Report (30.01.2026);
[3] ESET – Sandworm;
[4] SecurityWeek, „ICS Devices Bricked in Russia-Linked Strike on Polish Power Grid» (02.2026);
[5] ICSSTRIVE, incydent Tczew (01.2026)
