Próżno szukać 27 października 1991 r. wśród najważniejszych dat w naszej najnowszej historii – zarówno w państwowej „polityce historycznej”, jak i w społecznej pamięci Polaków. A przecież pierwsze w pełni wolne i demokratyczne wybory do Sejmu w powojennej Polsce powinny taką datą być. Jednak początki III Rzeczypospolitej zostały tak skutecznie zmistyfikowane, iż prawda o nich nie ma szans przebić się do powszechnej świadomości. Tym bardziej prawda niewygodna dla polskiej prawicy, coraz skuteczniej narzucającej Polakom swoją narrację.
Przesądzony los Sejmu
35 lat temu Polską rządził prezydent Lech Wałęsa. A przynajmniej chciał rządzić, marząc – tak jak dziś Karol Nawrocki – o ustroju prezydenckim na wzór amerykański. Powoływał się przy tym na swój mandat społeczny z pierwszych powszechnych wyborów prezydenckich, które rozstrzygnęły się w grudniu 1990 r. Tyle iż rekordowe zwycięstwo Wałęsy (ponad 74% głosów) było efektem powszechnego strachu przed tajemniczym populistą Stanisławem Tymińskim, który niespodziewanie dostał się do drugiej tury wyborów, pokonując premiera Tadeusza Mazowieckiego, a nie wyrazem poparcia dla samego lidera Solidarności – wszak w pierwszej turze zagłosowało na niego niespełna 40% wyborców.
Wałęsa uważał jednak, iż jego mandat jest znacznie bardziej demokratyczny niż mandat parlamentu, a zwłaszcza Sejmu X kadencji, który został wyłoniony na mocy porozumień Okrągłego Stołu. W Sejmie tym „drużyna Wałęsy” z czerwca 1989 r. miała 35% miejsc, ale dwa lata później po dawnej jedności nie było już śladu. Ogłoszona przez gdańskiego noblistę „wojna na górze” i jego wyborcza rywalizacja z Mazowieckim ostatecznie podzieliły środowiska solidarnościowe, z których zaczęły się wyłaniać kolejne ugrupowania o mniej lub bardziej zarysowanej tożsamości ideowej. Większość z nich popierała nowego prezydenta, z kolei sam Wałęsa własnej partii nie potrzebował, a tym bardziej nie zamierzał stawać się zakładnikiem żadnej z nich.
Najboleśniej przekonali się o tym bracia Kaczyńscy, których Porozumienie Centrum uchodziło za „partię wałęsowską”, co spowodowało masowy napływ do jej szeregów rozmaitych karierowiczów, także rodem z PZPR, ZSL, SD czy PAX – mimo głoszonego przez nią hasła dekomunizacji. W 1991 r. mało kto jeszcze wiedział o narastającym konflikcie między liderami PC a prezydentem, który to konflikt w kolejnych latach przerodził się w otwartą wojnę Jarosława Kaczyńskiego ze znienawidzonym przezeń „agentem Bolkiem”.
Wyborcze zwycięstwo Wałęsy sprawiło, iż tematem numer 1 dla polskich polityków stały się przyśpieszone wybory parlamentarne. Zwolennicy prezydenta coraz mocniej kwestionowali społeczną legitymację Sejmu „kontraktowego”, a ich koronnym argumentem stał się fakt, iż w pozostałych krajach byłego bloku radzieckiego w pełni demokratyczne wybory odbyły się już w 1990 r. Był to oczywiście argument bardziej personalny niż merytoryczny, gdyż właśnie ten „nieprawomocny” Sejm X kadencji przeprowadził wszystkie najważniejsze zmiany polityczne, prawne i gospodarcze, które sprawiły, iż PRL ostatecznie przekształciła się w III RP.
Los tego Sejmu był jednak przesądzony, zwłaszcza od momentu rozwiązania PZPR, której posłowie – mimo iż przez cały czas najliczniejsi – nie stanowili już zwartej siły i najczęściej bezdyskusyjnie popierali zmiany wprowadzane przez rząd Mazowieckiego (podobnie jak wybrany przez ten parlament prezydent Jaruzelski). Ostatnią istotną decyzją, jaką musiał podjąć Sejm X kadencji PRL/RP, było uchwalenie nowej ordynacji wyborczej, na podstawie której miał zostać wyłoniony Sejm I kadencji RP. Sprawa ordynacji stała się przyczyną wielomiesięcznego sporu pomiędzy Wałęsą a Sejmem, przy czym dla większości posłów była to walka o polityczne przeżycie, dla prezydenta zaś okazja do narzucenia swojej dominacji całej klasie politycznej.
Po kolejnych decyzjach Sejmu, konsekwentnie wetowanych przez Wałęsę, oraz projektach prezydenta odrzucanych przez izbę, ostatecznie przyjęto ordynację skrajnie proporcjonalną, gdyż wszelkie próby wprowadzenia systemu większościowego lub mieszanego, a także progów procentowych, wywoływały paniczny strach zwłaszcza nowych ugrupowań prawicowych. Te nie dysponowały wystarczającym zapleczem kadrowym i organizacyjnym, by marzyć o zdominowaniu pozostałych sił politycznych, a ponieważ mnożyły się błyskawicznie, było jasne, iż ich liderzy nie zdołają wejść w przedwyborcze porozumienia. Dodatkową nadzieję dawało im poparcie kleru, gdyż wskutek nacisków Wałęsy i sejmowej prawicy z ordynacji wykreślono zakaz prowadzenia kampanii wyborczej w kościołach.
Targowisko próżności
Jesienna kampania okazała się prawdziwym targowiskiem próżności. Swoje listy
Post Sejm wielkiej kompromitacji pojawił się poraz pierwszy w Przegląd.

5 dni temu


![Myślenie magiczne, horoskopy, afirmacje bogactwa - co nami kieruje? Radek Spanier [Kwanty Kultury]](https://i1.ytimg.com/vi/u_hp3lLdiEI/maxresdefault.jpg)








![Rybnik pożegna Lidię Grychtołównę. Można wpisać się do księgi kondolencyjnej [DATA POGRZEBU]](https://www.naszrybnik.com/photos/1795198139csm-2026-11-19-lidia-grychtolowna-fot-m-konopelska-1-4ae3d24351-.jpg)


