2 godzin temu
Świat: Komitet Ministrów Rady Europy zatwierdził podczas posiedzenia w Kiszyniowie porozumienie o utworzeniu komitetu zarządzającego Specjalnym Trybunałem do spraw zbrodni agresji przeciwko Ukrainie. Do porozumienia przystąpiło 36 państw, w tym Polska, oraz Unia Europejska jako instytucja. Państwa muszą zakończyć krajowe procedury ratyfikacyjne, po czym rozpocznie się wybór sędziów i prokuratora. Trybunał, zwany nieoficjalnie „trybunałem dla Putina”, nie będzie mógł sądzić urzędującego prezydenta, premiera ani ministra spraw zagranicznych Rosji — ściganie ich wyklucza statut.
Świat: Po dwudniowym szczycie z Xi Jinpingiem Donald Trump oświadczył, iż nie podjął jeszcze decyzji w sprawie sprzedaży uzbrojenia na Tajwan wartej 14 mld dolarów. Xi ostrzegł, iż nieodpowiednie podejście do kwestii tajwańskiej może doprowadzić do konfliktu między oboma mocarstwami. Trump przyznał, iż temat sprzedaży broni omawiał z chińskim przywódcą szczegółowo, co stanowi odejście od dotychczasowej praktyki USA, opartej na tzw. Sześciu obietnicach Reagana z 1982 roku, wykluczających konsultacje z Pekinem w tej sprawie.
Świat: W prowincji Ituri w Demokratycznej Republice Konga wybuchła epidemia wirusa Ebola — agencja Africa CDC potwierdziła laboratoryjnie 246 podejrzanych przypadków zakażeń i 65 zgonów. Najwięcej przypadków odnotowano w Mongbwalu, Rwamparze oraz Bunii, stolicy prowincji. Szczególne zagrożenie stwarza obecność wirusa w zurbanizowanych obszarach z intensywnym ruchem górniczym. Africa CDC zwołał pilne spotkanie z przedstawicielami DRK, Ugandy i Sudanu Południowego. Jest to 17. epidemia Eboli w tym kraju od 1976 roku.
Europa: Niemiecki Federalny Urząd Ochrony Konstytucji wybrał oprogramowanie ArgonOS francuskiej firmy ChapsVision zamiast systemu amerykańskiego Palantira. Decyzja wpisuje się w debatę o europejskiej suwerenności cyfrowej i uniezależnieniu od technologii z USA. Z ArgonOS korzysta już kilka francuskich instytucji, w tym wywiad wewnętrzny DGSI. Pełne wdrożenie systemu w Niemczech wymaga uprzedniego uchwalenia nowelizacji ustawy o służbach specjalnych. Szef Palantira Alex Karp skrytykował niemieckie podejście, argumentując, iż jego oprogramowanie działa na najważniejszych polach walki na świecie.
Świat: Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski ostrzegł, iż Rosja rozważa atak na jedno z państw NATO z terytorium Białorusi i dąży do wciągnięcia Mińska w wojnę przeciwko Ukrainie. Kijów dysponuje szczegółami rozmów między Moskwą a Aleksandrem Łukaszenką. Zełenski polecił wojsku i służbom wzmocnienie obrony na kierunku białoruskim oraz opracowanie planu reakcji. Ukraiński wywiad zdobył ponadto dokumenty świadczące o przygotowaniach Kremla do nowych uderzeń, przede wszystkim na ukraińskie centra decyzyjne.
Polska: Sejm przyjął w piątek ustawę o kryptoaktywach. Za głosowało 241 posłów, przeciw 200, przy frekwencji 441 głosujących. Poparcia udzieliły kluby KO, PSL, Lewicy, Centrum, Polski 2050 i Razem, sprzeciwiły się PiS i Konfederacja. Celem ustawy jest wdrożenie unijnego rozporządzenia MiCA oraz objęcie rynku kryptoaktywów nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego, która uzyska m.in. uprawnienie do blokowania rachunków na okres do 6 miesięcy. Jest to trzecia próba uregulowania tej kwestii — dwie poprzednie ustawy zawetował prezydent Karol Nawrocki.
Polska: Decyzja o odwołaniu rotacji brygady pancernej USA w Polsce wywołała zaskoczenie choćby wśród części urzędników administracji Donalda Trumpa. Dyplomata i ekspert Atlantic Council Daniel Fried poinformował PAP, iż rozmówcy z Białego Domu w prywatnych dyskusjach nie bronili tej decyzji i uznawali ją za błędną. Polski rząd konsekwentnie utrzymuje, iż odwołanie rotacji nie zmniejszy ogólnej liczby żołnierzy USA w Polsce, która wynosi ok. 10 tys. Wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz zapowiedział rozmowę z gen. Danem Cainem, a szef Sztabu Generalnego gen. Wiesław Kukuła ma spotkać się z gen. Alexusem Grynkewichem.
Polska: Policja interweniowała w piątek w lokalu przy ulicy Wiktorskiej w Warszawie, w którym przebywał prezes TV Republika Tomasz Sakiewicz. Powodem była informacja przekazana przez Biuro Rzecznika Praw Dziecka o możliwym zagrożeniu życia dziecka. Funkcjonariusze zastali kobietę, która odmówiła współpracy, i tymczasowo założyli jej kajdanki. Sakiewicz relacjonował na antenie, iż policja wtargnęła do jego domu siłą. Wieczorem stołeczna policja opublikowała dokumentację zgłoszenia, podkreślając, iż zdecydowany sposób interwencji wynikał z realnego zagrożenia życia.
Polska: Sejm wybrał 15 sędziów do odnawianej Krajowej Rady Sądownictwa. W jej składzie znalazł się m.in. Łukasz Piebiak, były wiceminister sprawiedliwości związany z aferą hejterską, zgłoszony przez PiS. Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek zapowiedział, iż nowa KRS będzie realizować naprawę sądownictwa, ostrzegając jednocześnie przed próbami jej blokowania przez prezydenta Karola Nawrockiego. Sędzia Monika Frąckowiak, wybrana do nowej Rady, wyraziła obawy co do zwołania pierwszego posiedzenia przez I Prezes Sądu Najwyższego Małgorzatę Manowską — jeżeli odmówi, posiedzenie zwoła najstarszy stażem członek Rady.
Polska: Premier Donald Tusk odmówił kontrasygnaty czterech postanowień prezydenta Karola Nawrockiego dotyczących powołania członków zarządu NBP. Wnioski dotyczyły Marty Kightley, Ludwika Koteckiego, Przemysława Litwiniuka i Marcina Zarzeckiego. Rzecznik NBP Maciej Antes potwierdził, iż wszystkie cztery nominacje zostały zwrócone do Kancelarii Prezydenta. Zgodnie z konstytucją powołanie członków zarządu banku centralnego wymaga kontrasygnaty premiera. Brak obsady stanowisk stwarza ryzyko, iż liczba członków zarządu NBP spadnie poniżej wymaganego ustawowo minimum.
Śląskie: Sąd Najwyższy uchylił wyrok wobec Grzegorza Janika, byłego posła PiS z Rybnika, i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Sąd Okręgowy w Rybniku. Janik został zatrzymany przez CBA w 2022 roku pod zarzutem przyjmowania korzyści majątkowych w zamian za popieranie kandydatów do pracy w spółkach Grupy JSW oraz powoływania się na wpływy w instytucjach państwowych. Sąd Rejonowy w Rybniku skazał go w maju 2024 roku na 2,5 roku więzienia. Wyrok utrzymał następnie Sąd Okręgowy. Janik nie trafił do więzienia — sprawa wróci teraz do rybnickiej okręgówki.
Śląskie: Miejski Zarząd Ulic i Mostów w Katowicach ogłosił przetargi na budowę nowych odcinków dróg rowerowych przy ul. Sikorskiego oraz ul. Mieszka I i Tysiąclecia, a także podpisał umowę na modernizację blisko 9-kilometrowego fragmentu Regionalnej Trasy Rowerowej nr 602. Wykonawcą przebudowy trasy 602 jest firma HYDROGOP z Katowic, która zrealizuje kontrakt za 6,9 mln zł. Nowe odcinki przy ul. Sikorskiego i Mieszka I finansowane są z Budżetu Obywatelskiego. Katowice dysponują już siecią ponad 208 km infrastruktury rowerowej, a w 2025 roku miejskie liczniki odnotowały ponad milion przejazdów.
