Żyli obok siebie przez stulecia, byli sąsiadami, były mieszane małżeństwa i nikt nikomu nie groził śmiercią i ...nagle stali się wrogami...nawet w małżeństwie i rodzinie. Dlaczego?
Chrzest terenów wschodnich Europy odbywał się poprzez Cerkiew Prawosławną, tj. poprzez Cerkiew Grecji co w wyniku Schizmy Kościelnej wprowadziło zróżnicowanie między rzymskimi katolikami i prawosławnymi. Po Schizmie Kościelnej 1054 r. Kościoły Prawosławny i Kościół Katolicki mocno się od siebie oddaliły. Dla prawosławia zwierzchnictwem były patriarchaty Moskwy i Konstantynopola, a nie papież w Watykanie.
Po zwycięskiej przez Polskę kolejnej wojnie, tereny wschodnie i tam panujące prawosławie, znalazły się pod władzą polskiego króla i tym samym znalazły się pod wpływem Watykanu. Aby zlikwidować antagonizmy religijne, biskupi Kościoła Katolickiego doprowadzili do Unii Kościelnej, czyli Unii Brzeskiej.
Unia Brzeska z 1596 r. to akt religijny, w wyniku którego część Kościoła prawosławnego na ziemiach Rzeczypospolitej uznała zwierzchność papieża i dogmaty katolickie, zachowując przy tym wschodnią (bizantyjską) liturgię i własny kalendarz. Porozumienie to powołało do życia Kościół greckokatolicki (unicki).
Kościoły Unickie znalazły się głównie na terenach granicznych Polski, czyli terenach które często zmieniających przynależność państwową i kiedy nastąpił kolejny rozbiór Polski, car zmienił unitów z powrotem na prawosławnych.
Niestety tak się nie stało w zaborze austriackim. Austria będące państwem katolickim , sprzyjała Unitom. Tak więc unici na terenach austriackich, a były to tereny polskiej Ukrainy zamieszkałe obok Polaków przez inną ludność kresów ukraińskich. Tak powstała narodowość ukraińska, która znalazła własną religię, czyli ideologię narodową. Ukraińcy dążyli do niepodległości i tak powołano UPA.
Kiedy po WW1 Polska odzyskała ukraińskie ziemie nastąpiły konflikty, powstały antagonizmy bo katolicy to Polacy, a Ukraińcy to grekokatolicy. Byli tam też Rosjanie, czyli tak jak dzisiaj, są to wierni Cerkwi Prawosławnej.
Zbrodnie na Polakach były dziełem Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), ale choćby wśród unickich duchownych tego obrządku doszło do przypadków wrogich Polakom postaw I wspieranie nacjonalistów. Historycy odnotowują jednak także męczeńską śmierć kilku księży i sióstr zakonnych obrządku unickiego z rąk ukraińskich nacjonalistów.
Główni hierarchowie Kościoła greckokatolickiego w tym okresie to: Metropolita Andrzej Szeptycki – zwierzchnik Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego z siedzibą we Lwowie. Krytykowany w polskiej historiografii za początkowe poparcie dla struktur i idei niepodległościowych, choć jednocześnie sprzeciwiał się mordom i osobiście ratował Żydów. Historia wspomina też biskupa Josyfa Slipyja – arcybiskupa i późniejszego patriarchę bliskiego współpracownik metropolity Szeptyckiego we Lwowie.
