Rzecznik TSUE ocenił decyzję polskiego sądu. "Narusza prawo UE"

Opinia rzecznika generalnego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej Deana Spielmanna dotyczyła pytań prejudycjalnych skierowanych do TSUE przez Sąd Okręgowy w Warszawie, który chciał wyjaśnień dotyczących przejrzystości i schematy Systemu Losowego Przydzielania Spraw (SLPS).

Rzecznik ocenił w czwartek, iż odsunięcie sędzi Sądu Okręgowego w Warszawie od prowadzenia przydzielonych spraw bez uzasadnienia naruszyło prawo Unii Europejskiej, choćby jeżeli nastąpiło za jej zgodą.

Decyzja warszawskiego sądu pod lupą rzecznika TSUE

Chodzi o sytuację, kiedy do sądu II instancji trafiły dwie sprawy, które w 2024 r. zostały losowo przydzielone za pośrednictwem SLPS jednej sędzi. Sędzia ta została później przeniesiona do innego wydziału tego samego sądu, po czym Kolegium Sądu Okręgowego zwolniło ją, bez uzasadnienia, z prowadzenia 100 przydzielonych jej wcześniej spraw, w tym dwóch apelacji wspomnianych na początku.

Stało się to na wniosek samej sędzi, która wyraziła na to zgodę. Decyzja ta nie zawierała jednak uzasadnienia.

Sprawy te na wniosek przewodniczącego wydziału trafiły z powrotem do puli SLPS i zostały rozlosowane pomiędzy innych sędziów, z czego większość, 56 spraw, przydzielona została jednej sędzi. Inni sędziowie otrzymali kilka lub nie otrzymali żadnych spraw. Sędzia odwołała się od decyzji, argumentując to nierównomiernym obciążeniem pracą, ale jej skarga została oddalona.

Sędzia powzięła wątpliwości, czy sąd może być uznany za niezależny, bezstronny i ustanowiony ustawą w rozumieniu prawa UE, o ile sędzia rozpoznający sprawę został wyznaczony przez SLPS w okolicznościach budzących wątpliwości jeżeli chodzi o prawidłowość i przejrzystość procesu. Sędzia podkreśliła zwłaszcza to, iż poprzednia sędzia została arbitralnie odsunięta od prowadzenia sprawy, a nowa - wybrana przez system stworzony przez władzę wykonawczą (Ministerstwo Sprawiedliwości). Zauważyła, iż algorytm SLPS jest nieprzejrzysty, system może doprowadzić do nierównego obciążenia sędziów, istnieje ryzyko manipulacji i błędów w losowaniu, a także brakuje skutecznego środka odwoławczego, który pozwoliłby zakwestionować decyzje dotyczące przydziału spraw.

Rzecznik TSUE wydał opinię. "Niezgodne z prawem UE"

W czwartek rzecznik TSUE uznał, iż odsunięcie sędzi od prowadzenia spraw bez uzasadnienia było niezgodne z prawem UE. Według niego brak kryteriów i obowiązku uzasadnienia takiej decyzji może stwarzać ryzyko arbitralności i nieuprawnionej ingerencji w przydział spraw. Nie ma znaczenia, czy sędzia wyraziła na to zgodę, bo zgoda ta mogła wynikać np. z nacisków ze strony przełożonych, ich oczekiwań lub zmowy.

Jeśli chodzi o SLPS, rzecznik uznał, iż samo korzystanie z systemu losowania spraw nie budzi zastrzeżeń - pod warunkiem, iż jest on oparty na przejrzystych, obiektywnych i z góry znanych zasadach. Rzecznik uznał jednak, iż brak opublikowania kodu źródłowego (zapisu komputerowego) z SLPS nie daje podstaw, by stwierdzić, iż doszło do nieprawidłowości, bo publikacja algorytmu i raportów z losowania stanowi wystarczającą gwarancję przejrzystości systemu. Także udział ministra sprawiedliwości w tworzeniu systemu i określeniu zasad przydziału spraw wydaje się mieć charakter organizacyjny i nie rodzi zastrzeżeń co do wywierania wpływu na proces przydziału spraw.

Wreszcie, zdaniem rzecznika, prawo UE nie wymaga, aby prawidłowość przydzielenia sprawy sędziemu musiała być koniecznie weryfikowana na jego żądanie. Przeprowadzenie tej kontroli powinno być jednak możliwe albo na wniosek strony, albo - w razie poważnych wątpliwości - z urzędu.

Opinie rzeczników generalnych TSUE poprzedzają wyroki trybunału, stanowiąc propozycje rozstrzygnięcia. Sędziowie zwykle podtrzymują stanowisko przyjęte przez rzeczników, ale nie jest to wiążące.

Widziałeś coś ważnego? Przyślij zdjęcie, film lub napisz, co się stało. Skorzystaj z naszej Wrzutni

WIDEO: Poważny wypadek w centrum Warszawy. Samochód dachował na Rondzie ONZ