Projekt UC100, który ma przebudować finansowanie odpadów opakowaniowych, wciąż nie trafił do Sejmu, choć do końca kadencji zostało 13 miesięcy. Prawnik Maciej Kiełbus ostrzega, iż dyskontynuacja może skasować prace. Dla Polaków stawką są ceny opakowanych produktów, opłaty śmieciowe i odpowiedzialność producentów.
Trzynaście miesięcy i zasada dyskontynuacji
Maciej Kiełbus z kancelarii Ziemski & Partners mówił podczas 30. Konferencji Kompleksowa Gospodarka Odpadami, iż prace nad rozszerzoną odpowiedzialnością producenta weszły w wyścig z czasem. Do końca obecnej kadencji parlamentu ma pozostać 13 miesięcy. jeżeli ustawa nie przejdzie całej drogi legislacyjnej przed końcem kadencji, zadziała zasada dyskontynuacji i następny Sejm będzie musiał zaczynać od początku.
To ostrzeżenie jest tym poważniejsze, iż UC100 przez cały czas znajduje się na etapie rządowym. Oficjalna karta projektu KPRM wskazuje planowane przyjęcie przez Radę Ministrów w trzecim kwartale 2026 roku. choćby po decyzji rządu pozostaną prace w Sejmie, Senacie oraz decyzja prezydenta. Kalendarz jest napięty, a materia nie należy do prostych.
ROP ma przesunąć koszty z mieszkańców
Rozszerzona odpowiedzialność producenta opiera się na zasadzie, iż podmiot wprowadzający opakowanie na rynek powinien finansować zbiórkę i zagospodarowanie powstałego odpadu. Dziś znaczną część kosztów systemu ponoszą mieszkańcy w opłatach komunalnych. Rząd sam przyznaje, iż Polacy płacą za opakowanie przy zakupie towaru, a później ponownie w rachunku za odpady.
Projekt ma stworzyć stabilniejsze finansowanie gminnej gospodarki odpadami i różnicować obciążenia producentów zależnie od rodzaju opakowania. Taki kierunek jest uczciwy, jeżeli przepisy będą przejrzyste i nie stworzą kosztownego państwowego molocha. Rachunek i tak może wrócić do konsumenta w cenie produktu. Dlatego ustawa musi pokazywać, gdzie płyną pieniądze i czy opłaty śmieciowe realnie spadną.
Ustawa obejmuje ROP, opakowania i kaucję
UC100 jest projektem nowej ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych. Ma dostosować polskie prawo do unijnego rozporządzenia 2025/40, a zakres regulacji obejmuje między innymi recykling, ponowne użycie, ewidencję producentów oraz systemy zwrotu i zbierania. Ministerstwo Klimatu i Środowiska informowało, iż podczas konsultacji wpłynęło ponad 1700 uwag, w tym około 1500 unikalnych.
Kiełbus zwrócił uwagę, iż projekt dotyka również systemu kaucyjnego. To ważne, bo spór o kaucję i koszty dla polskiego handlu już pokazał, jak łatwo pod hasłem ekologii obciążyć sklepy i klientów chaotycznymi obowiązkami. Rząd nie może procedować tak rozległej ustawy w ostatniej chwili, bez czasu w analizę skutków dla małych firm, samorządów i rodzin.
Państwo nie może improwizować z portfelem obywatela
Polska potrzebuje systemu, w którym koszt odpadu ponosi przede wszystkim ten, kto wprowadza opakowanie na rynek, a nie rodzina segregująca śmieci w domu. Potrzebuje też twardej kontroli nad nowymi daninami. Ekologia nie daje władzy prawa do budowania nieczytelnego systemu, w którym obywatel płaci więcej, a odpowiedzialność rozpływa się między urzędami.
Rząd stracił już wiele czasu. Teraz powinien przedstawić gotowy projekt, rzetelną ocenę skutków i harmonogram, który pozwoli parlamentowi pracować bez legislacyjnej prowizorki. Stawką nie jest wygoda resortu. Stawką są portfele Polaków, kondycja małych przedsiębiorstw i zdolność gmin do utrzymania rozsądnych opłat.
Źródło: Portal Komunalny, Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
