ROP: spór o operatora i zasady finansowania wciąż bez rozstrzygnięcia.

Komunikat Polskiej Izby Gospodarki Odpadami po debacie o ROP/ UC100 w Krajowej Izbie Gospodarczej w dniu 17.02.2026 r.

Debata poświęcona reformie rozszerzonej odpowiedzialności producenta zapisanej w projekcie ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (dalej: projekt UC100) ponownie potwierdziła, iż w sprawach kluczowych nie dochodzi do zbliżenia stanowisk interesariuszy systemu. Zamiast dialogu dominowały monologi, a strony sporu prezentowały stanowiska „obok siebie”, bez wspólnego doprecyzowania faktów, kosztów i zakresu odpowiedzialności.

Spór samorządów z producentami zaostrza się

Sedno sporu dotyczy dziś przede wszystkim mechanizmu przepływu środków z opłat producenckich: kto i na jakiej podstawie ma wyliczać „koszt netto”, według jakich stawek mają być naliczane i dzielone pieniądze oraz jak ocenić projekt, gdy najważniejsze reguły i algorytmy finansowania mają zostać dopiero określone „na późniejszym etapie” przez NFOŚiGW.

Znamienne i niezrozumiałe pozostaje to, iż w dyskusji – po raz kolejny – nie uczestniczył żaden przedstawiciel Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, mimo iż w projekcie UC100 Fundusz ma pełnić rolę centralnego podmiotu zarządzającego przepływem środków.

PIGO: „Sprawiedliwy ROP” to model prorynkowy i prospołeczny — państwo jako administrator, nie operator

PIGO konsekwentnie opowiada się za modelem „Sprawiedliwego ROP”, który w sierpniu 2024 r. został wypracowany i uzgodniony przez wszystkie reprezentatywne organizacje samorządowe oraz reprezentatywne izby branżowe sektora gospodarki odpadami. W modelu tym instytucja (lub spółka) publiczna nie pełni funkcji operatora, ale administratora – organizacji parasolowej, która zapewnia nadzór, transparentność i egzekwowalność systemu.

Sprawiedliwy ROP to kompromis, w którym…

środki z opłat producenckich w całości pokrywają koszty selektywnego zbierania, transportu, sortowania i przetwarzania odpadów opakowaniowych (po potrąceniu wpływów ze sprzedaży surowców wtórnych), co powinno bezpośrednio przełożyć się na obniżenie opłat ponoszonych przez mieszkańców za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Deklaracje MKiŚ a kluczowa różnica: operator systemu

MKiŚ deklarowało, iż „Sprawiedliwy ROP” stanowił bazę dla projektu UC100, jednak oba podejścia różnią się zasadniczo w kwestii kluczowej: operatora systemu, którym w projekcie UC100 ma być państwowy NFOŚiGW.

W modelu „Sprawiedliwego ROP” NFOŚiGW lub inna instytucja lub spółka publiczna odgrywa rolę administratora, tj. podmiotu, który nadzoruje system i redystrybuuje środki na podstawie weryfikowalnych kosztów i dokumentów, a także tworzy standardy i forum współpracy interesariuszy.

Natomiast funkcję operatora systemu – zgodnie z rynkową logiką ROP – pełnią w „Sprawiedliwym ROP” prywatne organizacje odpowiedzialności producenckiej (PRO), realizujące obowiązki producentów wprowadzających na rynek produkty w opakowaniach i konkurujące efektywnością.

Dotychczas MKiŚ – pomimo naszych starań podejmowanych w trakcie ponad rocznych konsultacji – nie udzieliło jasnej odpowiedzi, dlaczego model „Sprawiedliwy ROP” został zmieniony właśnie w tym najbardziej wrażliwym punkcie – tj. w zakresie operatora – i jakie ryzyka systemowe oraz kosztowe uzasadniają tak daleko idącą centralizację, upaństwowienie systemu oraz eliminację z rynku prywatnych organizacji odzysku.

Apel PIGO

PIGO opowiada się zdecydowanie za modelem rynkowym ROP, opartym o konkurencję prywatnych operatorów reprezentujących producentów wprowadzających produkty w opakowaniach, a nie za modelem centralnie zarządzanym przez państwową instytucję.

Wzywamy do rzeczywistego dialogu i kompromisu w poczuciu odpowiedzialności. Forsowany przez MKiŚ, NFOŚiGW i część samorządów projekt UC100 to model nieefektywny i kosztowny, a przez to obniżający konkurencyjność polskich producentów, nie dając trwałego odciążenia opłat mieszkańców za gospodarowanie odpadami.