Zdjęcie: nieprawidłowości

W wystąpieniu pokontrolnym Izba wskazała, iż za stwierdzone nieprawidłowości odpowiadają Burmistrz Miasta i Gminy Wleń, Skarbnik oraz pracownicy merytoryczni urzędu.

Regionalna Izba Obrachunkowa we Wrocławiu przeprowadziła kompleksową kontrolę gospodarki finansowej w Urzędzie Miasta i Gminy Wleń. Kontrola trwała od 9 czerwca do 31 lipca 2026 roku i objęła m.in. księgowość, sprawozdawczość, dochody, wydatki, zamówienia publiczne oraz sposób gospodarowania zobowiązaniami. W dokumencie pokontrolnym znalazła się długa lista uchybień.

Brak audytu

Jednym z pierwszych problemów wskazanych przez kontrolerów jest brak audytu wewnętrznego w 2024 roku. W budżecie gminy zaplanowano wówczas wydatki przekraczające 40 mln zł, a mimo to audyt nie został przeprowadzony.

„W okresie od dnia 30 stycznia 2024 r. do dnia 31 grudnia 2024 r. w Mieście i Gminie Wleń nie przeprowadzono audytu wewnętrznego, pomimo iż ujęty w uchwale Rady Miasta i Gminy Wleń nr 418/LXIV/24 z dnia 30 stycznia 2024 r. w sprawie zmian w uchwale budżetowej Miasta i Gminy Wleń na 2024 rok plan wydatków po zmianie wynosił 40.177.379,64 zł.” – wskazuje RIO.

Izba zwróciła także uwagę na problemy ze sprawozdawczością. W dokumentach dotyczących dochodów podatkowych błędnie wykazano skutki decyzji o umorzeniach i rozłożeniu należności na raty. W jednym przypadku różnica wynosiła 4.180 zł. Korekty tych sprawozdań zostały wykonane dopiero w trakcie kontroli.

Po terminie

Poważniej wyglądają ustalenia dotyczące zabezpieczeń związanych z umowami zawieranymi przez Gminę.

„Zabezpieczenia należytego wykonania dziewięciu umów, w łącznej kwocie 636.532,70 zł, zostały zwrócone wykonawcom po terminach”. – zwracają uwagę kontrolerzy.

Opóźnienia dotyczyły także zabezpieczeń roszczeń z tytułu rękojmi. W pięciu umowach chodziło łącznie o 38.394,92 zł. Jeszcze bardziej wymowny jest przypadek wadium w wysokości 2.000 zł dotyczącego remontu placu uszkodzonego przez powódź. Umowę z wykonawcą zawarto 14 października 2025 roku, natomiast wadium zwrócono dopiero 6 lipca 2026 roku.

Problem nie kończył się jednak na samych opóźnionych zwrotach. RIO stwierdziła, iż wymagalne zobowiązania wynikające z niezwróconych w terminie zabezpieczeń i wadium nie były wykazywane w sprawozdaniach finansowych. W poszczególnych okresach kwoty te wynosiły od 27.870,77 zł do aż 331.548,20 zł. Ta ostatnia wartość dotyczyła końca III kwartału 2025 roku.

Kontrolerzy uznali również, iż inwentaryzację zobowiązań przeprowadzono z nienależytą starannością.

„Inwentaryzację zobowiązań ujętych na koncie 240 „Pozostałe rozrachunki” przeprowadzono na dzień 31 grudnia 2024 r. z nienależytą starannością, ponieważ nie ustalono zobowiązań wymagalnych z tytułu niezwróconych w terminie zabezpieczeń należytego wykonania umów (z dokumentów źródłowych wynikało, iż upłynęły terminy ich zwrotu określone w zawartych umowach)”. – wskazuje RIO.

Bez zgody rady

Najpoważniejsze ustalenia dotyczą umowy zawartej z NOVAVIS ESCO. Chodzi o przedsięwzięcie związane z zapewnieniem efektywności energetycznej gminy. Umowa została podpisana 15 kwietnia 2022 roku i przewidywała 96 miesięcznych rat po 14.523,84 zł brutto. Łączna wartość zobowiązania wyniosła 1.393.344 zł, a jego spłata została rozłożona do 2030 roku.

„Burmistrz Miasta i Gminy Wleń w dniu zawarcia ww. umowy (tj. w dniu 15 kwietnia 2022 r.) zaciągnął zobowiązanie w kwocie 1.393.344 zł brutto z terminem realizacji do 2030 r. bez wymaganego upoważnienia Rady Miasta i Gminy Wleń do zaciągnięcia przedmiotowego zobowiązania”. – wskazują kontrolerzy i dodają:

„Przed zawarciem przedmiotowej umowy nie uzyskano opinii Regionalnej Izby Obrachunkowej we Wrocławiu o możliwości spłaty zobowiązania wynikającego z umowy, pomimo obowiązku jej uzyskania”.

Dokumenty dotyczące finansowania przedsięwzięcia były następnie wprowadzane do księgowości w sposób, który nie odpowiadał rzeczywistemu charakterowi transakcji. Zobowiązanie dotyczące instalacji fotowoltaicznej należącej do NOVAVIS ujmowano m.in. jako wydatki związane z budową środka trwałego, choć Gmina nie budowała własnego środka trwałego, ale korzystała z instalacji należącej do przedsiębiorstwa.

W efekcie powstało narastające, nieprawidłowe saldo na jednym z kont księgowych.

RIO wskazała również na błędną klasyfikację wydatków oraz niewłaściwe przedstawianie zobowiązania w dokumentach finansowych gminy. W bilansach za lata 2023–2025 zobowiązanie wykazywano jako zobowiązanie z tytułu dostaw i usług, choć jego charakter był inny. Nie zostało również odpowiednio przedstawione w informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2024 rok.

To pokazuje, iż problem nie ograniczał się do samego sposobu zawarcia umowy. Przez kolejne lata pojawiały się również błędy w jej księgowaniu i prezentowaniu zobowiązania.

Gmina nie pobrała należnego podatku

Kontrola wykazała także problem po stronie dochodów gminy. Jeden z podatników będących osobą prawną nie złożył deklaracji dotyczącej podatku od nieruchomości za lata 2024–2026.

Mimo braku deklaracji organ podatkowy nie określił wysokości należnego podatku. Dopiero po ustaleniach kontrolerów wszczęto postępowania mające ustalić zobowiązanie podatkowe za te trzy lata.

„Pomimo niezłożenia przez podatnika podatku od nieruchomości oznaczonego identyfikatorem PN000037/P (osoba prawna) deklaracji na podatek od nieruchomości za lata 2024–2026, organ podatkowy nie określił w drodze decyzji wysokości zobowiązań podatkowych za te lata” – wskazują kontrolerzy.

W praktyce oznacza to, iż przez kolejne lata Gmina nie doprowadziła do ustalenia należności, która powinna zasilić jej dochody.

Zamówienia publiczne z opóźnieniami

RIO zakwestionowała również sposób realizacji części obowiązków związanych z zamówieniami publicznymi.

Informację o ofertach dotyczącą odbioru i zagospodarowania odpadów przekazano Prezesowi Urzędu Zamówień Publicznych 3 marca 2025 roku, choć oferty zostały otwarte już 13 lutego.

Jeszcze większe opóźnienie dotyczyło remontu placu przy ul. 369/7. Oferty otwarto 3 września 2025 roku, natomiast informację przekazano dopiero 19 czerwca 2026 roku.

Podobnie było z publikacją informacji o wykonaniu umów. W przypadku odbioru odpadów zadanie zakończyło się 28 lutego 2026 roku, a ogłoszenie opublikowano 9 czerwca. Przy remoncie dróg w Bełczynie odbiór końcowy nastąpił 24 września 2025 roku, natomiast ogłoszenie o wykonaniu umowy pojawiło się dopiero 11 czerwca 2026 roku.

Kontrolerzy stwierdzili również, iż dotacje dla klubów sportowych w kilku przypadkach przekazywano po terminach określonych w zawartych umowach.

Kto za to odpowiada?

W protokole z kontroli Regionalna Izba Obrachunkowa wykazała także inne nieprawidłowości. Z całością dokumentu możecie Państwo zapoznać się na stronach RIO we Wrocławiu, bądź w poniższej galerii, gdzie publikujemy dokument.

„Za zaistniałe w okresie objętym kontrolą nieprawidłowości odpowiedzialność ponoszą: Burmistrz Miasta i Gminy Wleń na podstawie art. 53 ust. 1 u.f.p., Skarbnik na podstawie art. 54 ust. 1 u.f.p. oraz zgodnie z zakresami czynności pracownicy merytoryczni Urzędu Miasta i Gminy Wleń”. – informują kontrolerzy RIO.

RIO zobowiązała burmistrza do podjęcia działań, które mają wyeliminować stwierdzone nieprawidłowości i zapobiec ich powtarzaniu, ma również w ciągu 30 dni poinformować Izbę o wykonaniu zaleceń albo przyczynach ich niewykonania.

[See image gallery at lwowecki.info]