20 marca 2026 roku opublikowano raport końcowy dotyczący blackoutu, który 28 kwietnia 2025 r. dotknął Hiszpanię, Portugalię oraz niewielki obszar Francji. Było to największe tego typu zdarzenie w Europie od dwóch dekad i pierwsze wywołane przez problemy napięciowe w sieci elektroenergetycznej.
Przyczyny i przebieg awarii
Raport został przygotowany przez panel ekspertów złożony z przedstawicieli operatorów systemów przesyłowych (OSP) z całej Europy, działających w ramach stowarzyszenia ENTSO-E, unijnej Agencji Współpracy Organów Regulacyjnych (ACER) oraz krajowych urzędów regulacyjnych. W Polsce rolę tę pełni Urząd Regulacji Energetyki.
Eksperci przez niemal rok analizowali dane pomiarowe, przebieg awarii i proces przywracania systemu do normalnej pracy. Ustalono, iż blackout nie był wynikiem pojedynczego incydentu, ale serii czynników prowadzących do niekontrolowanego wzrostu napięcia w sieci. To z kolei uruchomiło automatyczne odłączanie kolejnych elementów systemu i jego załamanie.
Rekomendacje dla operatorów i rynku
Panel ekspertów wskazał szereg działań, które powinny ograniczyć ryzyko podobnych awarii w przyszłości. Wśród rekomendacji znalazły się:
- Nowe wymagania dotyczące zarządzania napięciami przez urządzenia podłączone do systemu,
- Udoskonalanie planów obrony i odbudowy systemu,
- Pełna obserwowalność warunków pracy sieci dzięki danym pomiarowym z każdego punktu w trybie online,
- Rozszerzenie zdolności operatorów do zarządzania wszystkimi zasobami wpływającymi na sieć, w tym rozproszonymi źródłami i prosumentami,
- Wymóg informowania operatorów przez uczestników rynku o planach pracy i dostosowywania generacji do kontraktów,
- Dodatkowe wymogi dotyczące cyberbezpieczeństwa urządzeń elektrotechnicznych, w tym certyfikacja i nadzór wyspecjalizowanych służb.
Polskie działania i pakiet antyblackoutowy
Po awarii na Półwyspie Iberyjskim Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) wraz z Ministerstwem Energii przygotowały pakiet antyblackoutowy, przedstawiony Komitetowi Ekonomicznemu Rady Ministrów. Jego założenia są zbieżne z rekomendacjami ENTSO-E i obejmują m.in. reformę procesu przyłączeniowego oraz podniesienie poziomu cyberbezpieczeństwa infrastruktury energetycznej.
Ważnym elementem jest także osiągnięcie pełnej operacyjności przez Narodowe Centrum Analiz Energetycznych i opracowanie mapy drogowej rynku energii, która uwzględni nowe wymagania wobec uczestników rynku i operatorów.
Znaczenie cyberbezpieczeństwa
Raport podkreśla, jak istotne jest dbanie o cyberbezpieczeństwo urządzeń energetycznych. Przypomniano skutki ataków hakerskich z końca grudnia 2025 r., których konsekwencje odczuwały niektóre instalacje jeszcze długo po incydencie.
Nowa strategia PSE
Pakiet antyblackoutowy stanowi także wkład do nowej strategii Polskich Sieci Elektroenergetycznych, której celem jest przygotowanie systemu elektroenergetycznego do stabilnej pracy bez konieczności uruchamiania źródeł emisyjnych.
Pełny raport panelu ekspertów dostępny jest na stronie ENTSO-E. Szczegółowe informacje o pakiecie antyblackoutowym oraz strategii PSE można znaleźć na oficjalnych stronach operatora.
