Rafał Bartek: Razem możemy osiągnąć znacznie więcej

Zdjęcie: Rafał Bartek, VdG

Przejrzałem w ostatnich tygodniach sprawozdania z minionych czterech lat, ponieważ czas mija tak szybko, iż wiele rzeczy po prostu się zapomina. Okres od 2022 do 2026 roku upłynął przede wszystkim w cieniu dwuletniej dyskryminacji dzieci mniejszości niemieckiej. Po raz pierwszy w historii wolnej Polski po przełomie lat 1989–1990 polski rząd oficjalnie ogłosił, iż obywatele Polski należący do mniejszości niemieckiej mają być traktowani gorzej niż przedstawiciele innych mniejszości narodowych i etnicznych żyjących w Polsce. Koniec tej dyskryminacji nastąpił dopiero wraz z zakończeniem rządów PiS. Jej skutki są jednak odczuwalne do dziś.

Jako organizacja dachowa pozostaliśmy w tym obszarze bardzo aktywni. Korzystaliśmy z doradztwa i nie zaniedbaliśmy żadnych możliwych działań – organizowaliśmy protesty, konferencje prasowe, spotkania z politykami, a także z odpowiedzialnym za dyskryminację ministrem edukacji Przemysławem Czarnkiem, prowadziliśmy kampanie przeciwko dyskryminacji. Była to jednak tylko część naszej działalności w ostatnich latach. Była ona ważna, wręcz kluczowa dla naszego istnienia, ale chcę również podkreślić inne działania, do których należały m.in.:

80 lat tragedii Niemców w Polsce
Co roku organizujemy uroczystości upamiętniające ofiary tej tragedii. W 2025 roku miały one jednak szczególne znaczenie, ponieważ przypadała wtedy okrągła, 80. rocznica tych wydarzeń. Chodzi o dramatyczne doświadczenia ludności cywilnej na dawnych niemieckich terenach wschodnich po zakończeniu II wojny światowej. Wraz z wkroczeniem Armii Czerwonej doszło do mordów, gwałtów, grabieży, aresztowań, wypędzeń, osadzania w obozach pracy oraz deportacji do ZSRR. Następnie przyszły kolejne represje wprowadzone przez reżim komunistyczny, w tym zakaz używania języka niemieckiego oraz zmiana nazwisk.
W 2025 roku Sejmiki Województw Śląskiego i Opolskiego ogłosiły ten rok oficjalnie rokiem pamięci. Odpowiednie uchwały przyjęły również Sejm i Senat RP.
Organizacje mniejszości niemieckiej realizowały liczne inicjatywy: uroczystości upamiętniające, spotkania autorskie, wykłady, dyskusje, projekcje filmów, wystawy i konkursy. Dlatego chciałbym serdecznie podziękować wszystkim, którzy włożyli wiele pracy w te wydarzenia. Dzięki nim mogliśmy godnie uczcić ofiary tej tragedii.

Stabilne finansowanie
Dane dotyczące finansowania przez Federalne Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (BMI) oraz Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) w latach 2022–2026 pokazują stabilny wzrost środków. Finansowanie z BMI po osiągnięciu najwyższego poziomu w 2023 roku (związanego z dodatkowymi środkami na przeciwdziałanie dyskryminacji) spadło, ale w kolejnych latach utrzymywało się na stosunkowo wysokim poziomie. Jednocześnie środki z MSWiA wykazują stały wzrost w latach 2023–2026.

Spotkania z ważnymi politykami z Niemiec i Polski

W minionej kadencji odbyło się wiele spotkań z kluczowymi politykami z Niemiec i Polski oraz ekspertami na poziomie europejskim. W tym miejscu chciałbym przedstawić tylko kilka przykładów:

• Podczas uroczystego otwarcia Centrum Dokumentacyjno-Wystawienniczego Niemców w Polsce 11 września 2022 r. mieliśmy przyjemność powitać Natalie Pawlik, obecną pełnomocniczkę rządu federalnego ds. migracji, uchodźców i integracji, oraz ambasadora RFN w Polsce, dr Thomasa Baggera, a także innych gości.
• W dniach od 21 do 24 października 2022 r. Dietmar Nietan, ówczesny koordynator rządu federalnego ds. niemiecko-polskiej współpracy międzyspołecznej i przygranicznej, odbył podróż do Polski.
• 22 stycznia 2023 r. w Opolu odbyło się spotkanie z Przemysławem Czarnkiem.
• 14 lutego 2023 r. niemiecka minister spraw wewnętrznych Nancy Faeser przybyła z wizytą do Warszawy, gdzie spotkała się m.in. z przedstawicielami mniejszości niemieckiej.
• 13 kwietnia 2023 r. przedstawiciele mniejszości niemieckiej w Polsce spotkali się z delegacją niemiecko-polskiej grupy parlamentarnej w Bundestagu w ambasadzie niemieckiej w Warszawie.
• 27 marca 2023 r. odwiedziła nas w Opolu delegacja Komitetu Ekspertów Europejskiej Karty Języków Regionalnych lub Mniejszościowych.
• 3 czerwca 2023 r. w Opolu odbyło się spotkanie z ambasadorem Niemiec Thomasem Baggerem, podczas którego zainaugurowano działalność Centrum Młodzieżowego.
• Podczas uroczystości otwarcia Katolickiego Niepublicznego Przedszkola z Nauczaniem Języka Mniejszości Niemieckiej w Chrząstowicach 10 września 2023 r. Natalie Pawlik i Peter Herr, konsul RFN w Opolu, towarzyszyli nam w tej wyjątkowej chwili.
• 16 stycznia 2024 r. odbyło się spotkanie z ambasadorem RFN Viktorem Elblingiem.
• 19 stycznia 2024 r. odbyło się spotkanie z Katarzyną Lubnauer, Wiceminister MEN.
• 19 lutego 2024 r. w Warszawie odbyło się pierwsze w historii Polski spotkanie marszałka Sejmu Szymona Hołowni z członkami Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych.
• 27 marca 2024 r. spotkaliśmy się z członkami Wolnego Sojuszu Europejskiego (The European Free Alliance). W spotkaniu wzięli udział europoseł parlamentu europejskiego François Alfonsi, przewodnicząca partii EFA Lorena Lopez de Lacalle oraz kierownik działu EFA ds. zgodności politycznej i prawnej Paul Butcher.
• 21 maja 2024 r. w Gogolinie odbyło się spotkanie z europosłanką Różą Thun.
• W dniach 2 i 3 czerwca 2024 r. Opole odwiedzili Natalie Pawlik, Dietmar Nietan i Stefan Seidler, aby spotkać się tam z przedstawicielami mniejszości niemieckiej i porozmawiać o stosunkach niemiecko-polskich.
• 20 listopada 2024 r. spotkałem się w Warszawie z politykiem CSU Markusem Ferberem.
• 13 stycznia 2025 r. ambasador Niemiec w Polsce, Victor Elbling, złożył wizytę w Opolu.
• 8 kwietnia 2025 r. w Berlinie odbyło się coroczne przyjęcie Związku Wypędzonych (BdV). Przedstawiciele MN spotkali się tam m.in. z Ulrike Scharf, Christophem de Vriesem, oraz Andreą Lindholz (CSU).
• 28 maja 2025 r. w Warszawie odbyło się spotkanie członków mniejszości niemieckiej z parlamentarzystami CSU z Bawarii.
• W dniach od 3 do 5 czerwca 2025 r., przy okazji niemiecko-polskiego forum, spotkaliśmy się z grupą parlamentarną CDU/CSU ds. wypędzonych, przesiedleńców i mniejszości niemieckich, dr. Berndem Fabritiusem, pełnomocnikiem rządu federalnego ds. przesiedleńców i mniejszości narodowych, oraz Knutem Abrahamem, koordynatorem niemiecko-polskiej współpracy międzyspołecznej i przygranicznej.
• W dniach 10 i 11 września 2025 r. odbyliśmy rozmowy z ważnymi przedstawicielami świata polityki w Niemczech: Berndem Fabritiusem, Alexandrem Dobrindtem, Andreą Lindholz, Knutem Abrahamem, Klausem-Peterem Willschem oraz Svenem Oole.
• W dniach 29 i 30 września 2025 r. w Katowicach i Opolu odbyły się ważne spotkania z Komitetem Doradczym Rady Europy ds. Konwencji Ramowej o ochronie mniejszości narodowych.
• W dniach od 11 do 13 października 2025 r. Opole odwiedził dr Bernd Fabritius.
• 19 grudnia 2025 r. w Ministerstwie Spraw Zagranicznych w Warszawie odbyło się spotkanie przedstawicieli mniejszości niemieckiej z podsekretarzem stanu Henryką Mościcką-Dendys.
• 14 stycznia 2026 r. spotkaliśmy się z minister Katarzyną Lubnauer w Ministerstwie Edukacji Narodowej oraz z ambasadorem RFN Miguelem Bergerem w ambasadzie niemieckiej.
• 17 marca 2026 r. odbyło się spotkanie przedstawicieli Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych z marszałkiem Sejmu Włodzimierzem Czarzastym.
• Do tego dochodzą regularne spotkania z polskimi politykami podczas posiedzeń wspólnej Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych, gdzie wraz z Bernardem Gaidą reprezentujemy mniejszość i gdzie wznowiliśmy naszą działalność po okresie dyskryminacji.

Lista działań podjętych przez mniejszość niemiecką w związku z ograniczeniem nauczania języka niemieckiego:

• Do Ministerstwa Edukacji i Nauki złożono petycję przeciwko dyskryminacji przedstawicieli MN, rodziców i uczniów (13 222 podpisów).
• Młodzież z MN przeprowadziła różne akcje przeciwko dyskryminacji (akcja internetowa „Nie ma mowy, sprachlos” lub #NapiszDoCzarnka).
• ZNSSK wysłało liczne listy i apele do polityków, instytucji i uczelni wyższych.
• Złożono skargę do Komisji Europejskiej oraz petycję do Komisji Petycji Parlamentu Europejskiego.
• Zarząd ZNSSK opublikował stanowisko w sprawie dyskryminacji, które zostało wysłane do wielu polityków, instytucji i organizacji.
• Zarząd ZNSSK opublikował krytyczne stanowisko w sprawie projektu nowego programu nauczania języka niemieckiego jako języka mniejszościowego.
• Wzięliśmy udział w posiedzeniu Parlamentu Europejskiego w Strasburgu, gdzie omawialiśmy sytuację związaną z dyskryminacją.
• Były poseł MN Ryszard Galla wielokrotnie zajmował się sprawą dyskryminacji, m.in. w ramach pracy w Rządowej Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych oraz podczas kontroli poselskiej odnoszącej się do wprowadzonych rozporządzeń Ministra Edukacji i Nauki.
• Większość członków Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych zawiesiła swój udział w pracach tego organu doradczego w ramach protestu.
• Przedstawiciele mniejszości niemieckiej odbyli wiele spotkań z przedstawicielami Ministerstwa Edukacji i Nauki, Rzecznika Praw Obywatelskich, jak i w niemieckim Federalnym Ministerstwie Spraw Wewnętrznych czy Bundestagu.
• W wielu miastach zorganizowano debaty i konferencje prasowe.
• Sejmik Województwa Opolskiego oraz przedstawiciele wielu gmin opowiedzieli się przeciwko dyskryminacji. Wiele gmin pozytywnie zareagowało na apel mniejszości niemieckiej i przez cały czas finansowało zmniejszoną liczbę godzin lekcyjnych języka niemieckiego jako języka mniejszościowego.

Aktywny udział w FUEN i AGDM – Bernard Gaida jako rzecznik AGDM i wiceprzewodniczący FUEN
W 2025 roku zakończyła się trzecia kadencja Bernarda Gaidy na czele Grupy Roboczej Mniejszości Niemieckich (AGDM). W ciągu tych dziewięciu lat, we współpracy z biurem koordynacyjnym AGDM, udało mu się zwiększyć widoczność AGDM na najwyższym szczeblu politycznym w Niemczech. Dzisiaj organizacja ta jest dostrzegana przez ważne gremia i ma wielu partnerów kontaktowych.
AGDM reprezentuje mniejszości niemieckie z wielu państw i choć nie może bezpośrednio wpływać na niemiecką politykę, to jednak jej obecność pozwala skutecznie reprezentować interesy mniejszości niemieckich w 25 krajach Europy i Azji Środkowej.
Podczas swojej kadencji Gaida konsekwentnie angażował się w nawiązywanie i utrzymywanie stabilnych kontaktów. Ściśle współpracował przy tym ze wszystkimi federalnymi pełnomocnikami ds. mniejszości narodowych, wzmacniając w ten sposób w sposób trwały pozycję mniejszości niemieckich.

Kongres Federalistycznej Unii Europejskich Grup Narodowościowych (FUEN) w Opolu i Katowicach
W dniach 1 i 2 grudnia 2023 r. w Opolu i Katowicach odbyło się 7. Forum Europejskich Regionów Mniejszościowych. Tematyka dyskusji panelowych skupiała się przede wszystkim na korzyściach płynących ze znajomości języków mniejszościowych na rynku pracy.
W forum wzięło udział ponad 100 uczestników z ponad 20 krajów. Prelegenci tego wydarzenia pochodzili z całej Europy, m.in. z Irlandii, Norwegii, Finlandii, Holandii, Belgii, Francji, Niemiec, Słowacji, Chorwacji, Słowenii, Węgier, Włoch, Hiszpanii i Grecji. W ten sposób każdy mógł przedstawić sytuację mniejszości w swoim kraju, co stanowiło doskonałą okazję do wymiany doświadczeń i wiedzy, nawiązania nowych kontaktów oraz rozpoczęcia owocnej współpracy. Bardzo się cieszymy, iż mogliśmy zorganizować to wydarzenie wspólnie z FUEN.

Projekty koordynowane przez ZNSSK
Związek od wielu lat angażuje się w zachowanie języka niemieckiego, kultury i tradycji wśród członków mniejszości niemieckiej. Jego bogata oferta projektów co roku przyciąga licznych uczestników. Dla najmłodszych organizowane są „Kursy sobotnie” oraz „Niemieckie Kluby Malucha”. Te ostatnie, skierowane do dzieci w wieku od 3 do 6 lat, zostały pierwotnie zainicjowane przez Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej, a od 2025 roku są realizowane przez ZNSSK.
Z biegiem lat nasz kolejny projekt rozwijał się w pozytywnym kierunku. Projekt „Deutsch AG” oferuje uczniom należącym do mniejszości niemieckiej możliwość pogłębienia znajomości języka niemieckiego. Pierwotnie oferta ta była skierowana do klas 7 i 8, jednak z czasem została rozszerzona. w tej chwili mogą w nim uczestniczyć uczniowie klas od 4 do 8, a od 1 września 2025 r. również dzieci z klas od 1 do 3.
W 2025 roku projekt „Jugendbox” obchodził dziesięciolecie istnienia. Motywuje on młodzież w wieku od 12 do 20 lat do aktywnego udziału w przedstawieniach teatralnych w języku niemieckim. Przygotowane sztuki są najpierw wystawiane we własnych kołach DFK, a następnie podczas festiwalu teatralnego w Głogówku. Projekt „Ożywienie Domów Spotkań”, który od 2010 roku stanowi stały element pracy na rzecz mniejszości, wspiera aktywny udział członków poprzez samodzielnie organizowane inicjatywy mające na celu pielęgnowanie niemieckiej tożsamości.
Od początku 2026 roku ZNSSK odpowiada również za nowe projekty, w tym program „DMi-Aktiv”, który wzmacnia język niemiecki, kulturę i tożsamość. W tym celu planowane i realizowane są takie projekty, jak wydarzenia związane z drzewkiem majowym, festyny jesienne czy Dzień św. Marcina.
Ponadto Związek organizuje coroczne pielgrzymki, m.in. do Barda Śląskiego, Wambierzyc, Zlatých Hor w Czechach i Trzebnicy, a także Obchody Dnia Żałoby Narodowej oraz uroczystości upamiętniające w Łambinowicach, Potulicach oraz na Górze Świętej Anny.

Wybory do Sejmu w 2023 r.
Po wyborach, które odbyły się 15 października 2023 r., mniejszość niemiecka po raz pierwszy od 1990 r. nie znalazła się w polskim Sejmie. Była to ogromna strata dla całej naszej społeczności. Pomimo zaangażowanej kampanii wyborczej i wystawienia 24 kandydatów komitet wyborczy mniejszości niemieckiej nie zdołał uzyskać wystarczającej liczby głosów.
Wybory odbyły się w napiętej atmosferze i były naznaczone atakami politycznymi, co dodatkowo utrudniło osiągnięcie sukcesu. Jednocześnie mniejszość musiała zmagać się z groźbami ze strony Janusza Kowalskiego, który przedstawiał wyjątek od 5-procentowego progu wyborczego jako nieuzasadniony przywilej i domagał się jego zniesienia. Często pomija się przy tym fakt, iż mniejszość niemiecka nie ma automatycznego prawa do mandatu, ale musi, podobnie jak wszyscy inni, uzyskać wystarczającą liczbę głosów.

Wybory samorządowe 2024
7 kwietnia 2024 r. w Polsce odbyły się wybory samorządowe, w których aktywnie uczestniczyli również członkowie mniejszości niemieckiej w Polsce. Po raz kolejny udowodnili nam, iż jako społeczność przez cały czas jesteśmy w stanie wytyczać nowe ścieżki również na arenie politycznej i odnosić sukcesy. Dzięki nowej formule „Śląscy Samorządowcy”, będącej inicjatywą mniejszości niemieckiej i Śląskiego Stowarzyszenia Samorządowego, bardzo dobre wyniki osiągnęły nie tylko kwestie „regionalne”, ale przede wszystkim te dotyczące mniejszości, dzięki czemu pozostajemy obecni na wszystkich szczeblach samorządu w województwie opolskim. W innych regionach mniejszość niemiecka jest słabiej reprezentowana politycznie, dlatego tym ważniejsze jest nawiązywanie kontaktów z nowo wybranymi osobami decyzyjnymi i przedstawianie naszych postulatów.

Doradca marszałka ds. mniejszości narodowych i etnicznych
15 maja 2024 r. Ryszard Galla, wiceprzewodniczącego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Niemców na Śląsku Opolskim i były poseł mniejszości niemieckiej, został mianowany doradcą marszałka Sejmu Szymona Hołowni ds. mniejszości narodowych i etnicznych. Do tej pory stanowisko to nie istniało. Dzięki temu historycznemu momentowi przed mniejszościami w Polsce otwiera się nowa droga, która pozwala mieć nadzieję na silniejsze wsparcie ich spraw na szczeblu państwowym.

Sekretariat Strony Mniejszościowej Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych
Na początku listopada 2025 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych, na podstawie której 4 listopada 2025 r. w Kancelarii Sejmu oficjalnie otwarto Sekretariat ds. Mniejszości Narodowych i Etnicznych. W ten sposób strona mniejszościowa po raz pierwszy w historii Polski zyskała stałe miejsce na najwyższym szczeblu państwowym. Głównym zadaniem sekretariatu jest wspieranie i profesjonalizacja pracy mniejszości w Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych.

Otwarcie Centrum Dokumentacyjno-Wystawienniczego Niemców w Polsce 11.09.2022
11 września 2022 r. w Opolu otwarto Centrum Dokumentacyjno-Wystawiennicze Niemców w Polsce. Jest to miejsce poświęcone historii, dziedzictwu i współczesności mniejszości niemieckiej. W centrum uwagi znajduje się nowoczesna, dwujęzyczna wystawa stała „Niemcy w Polsce – historia i teraźniejszość”, która dzięki elementom multimedialnym i autentycznym eksponatom oferuje wgląd w złożoną historię Niemców w Polsce.
Powstanie Centrum wywodzi się z deklaracji niemiecko-polskiego Okrągłego Stołu. w tej chwili Centrum jest oddziałem Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. Emanuela Smołki w Opolu, a jednocześnie miejscem wystaw, spotkań i konferencji.

Otwarcie przedszkola w Chrząstowicach
10 września 2023 r. w gminie Chrząstowice oficjalnie otwarto Katolickie Niepubliczne Przedszkole z Nauczaniem Języka Mniejszości Niemieckiej, w którym nauczanie odbywa się w języku niemieckim jako języku mniejszościowym.
Budynek, który wcześniej należał do Zgromadzenia Sióstr Służebniczek Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej, został gruntownie odnowiony ze środków Federalnego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (BMI). w tej chwili znajduje się tam dwujęzyczne przedszkole chrześcijańskie, prowadzone przez lokalne Chrząstowickie Stowarzyszenie Edukacyjne „CUD”. Jest to już piąta placówka tego typu w województwie opolskim.

„Rewolucja” w mediach ZNSSK
W mediach mniejszości niemieckiej zaszła duża zmiana: tygodnik „Wochenblatt” przekształcił się w miesięcznik „Neues Wochenblatt”. „Neues Wochenblatt” ukazuje się w ostatnim tygodniu każdego miesiąca i liczy 52 strony. Oprócz miesięcznika rozbudowany portal www.neueswochenblatt.pl oferuje teraz codziennie aktualne wiadomości, analizy i wywiady, co zapewnia silniejszą obecność w Internecie.
Ofertę uzupełniają nowe formaty medialne, takie jak program Wochenblatt.TV, a także audycje radiowe i podcasty, które są dostępne m.in. na platformach takich jak YouTube i Spotify.

„Schlesien Journal” przejęty przez TVP 3 Opole
Cieszę się, iż produkcja programu telewizyjnego „Schlesien Journal”, realizowanego przez wiele lat przez dział medialny ZNSSK, po raz pierwszy w historii została przejęta bezpośrednio przez polską stację telewizyjną TVP 3 Opole. Dzięki współpracy z TVP emisja programu została rozszerzona na kolejne województwa, co pozwala dotrzeć do szerszej widowni, mianowicie w województwie opolskim, śląskim, dolnośląskim oraz warmińsko-mazurskim.

Wręczenie nagrody arcybiskupowi Alfonsowi Nossolowi
30 maja 2025 r. w wąskim gronie przedstawicieli mniejszości niemieckiej w Kamieniu Śląskim wręczyłem arcybiskupowi Alfonsowi Nossolowi nagrodę „Gratias agimus”. Został on uhonorowany za wieloletnie zaangażowanie na rzecz dialogu, pojednania i budowania mostów między narodami.

Nowe logo ZNSSK
Aby nadążyć za zmieniającymi się trendami, postępującą cyfryzacją i nowymi oczekiwaniami odbiorców, a także w ramach dalszego rozwoju naszej organizacji, zmodernizowaliśmy naszą identyfikację wizualną. W centrum uwagi znalazło się nowe logo, które w nowoczesny sposób interpretuje tożsamość mniejszości niemieckiej w Polsce i opiera się na klarownych formach inspirowanych tradycją modernizmu i szkoły Bauhaus oraz symboliką niemieckich kolorów narodowych.
Jednocześnie przeprojektowano stronę internetową Związku vdg.pl, która jest teraz bardziej przejrzysta i zapewnia łatwiejszy dostęp do treści.

Wsparcie / koordynacja działalności organizacji mniejszości niemieckiej
Odbyło się kilka spotkań z organizacjami mniejszości niemieckiej, zarówno w formie online, jak i stacjonarnej, w celu omówienia aktualnych tematów oraz przeprowadzenia szkoleń. Wiele z tych spotkań zorganizowano z poszczególnymi organizacjami w celu omówienia konkretnych kwestii. W wielu sprawach ZNSSK udziela organizacjom również porad prawnych. ZNSSK organizowało początkowo samodzielnie, a później wspólnie z DWPN spotkania koordynacyjne oraz szkolenia dla organizacji z północy Polski. Ponadto w ubiegłym roku zrealizowano kilka zamówień na sprzęt dla organizacji w całej Polsce, aby zapewnić im nowe wyposażenie techniczne.

Szanowni delegaci, jak można zauważyć w niniejszym sprawozdaniu, w minionym roku, a także ogólnie w ciągu ostatnich czterech lat, naprawdę wiele się wydarzyło. Niemniej jednak zdaję sobie sprawę, iż z pewnością nie udało nam się spełnić wszystkich oczekiwań i nadziei, ponieważ zawsze pozostaje coś, co można by zrobić lepiej. Chciałbym jednak przypomnieć, iż ZNSSK jest organizacją dachową, która zrzesza inne stowarzyszenia i reprezentuje je na zewnątrz. W ostatnich latach ZNSSK pełniło również rolę koordynacyjną i cieszy się dużym uznaniem Federalnego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (BMI)! Jest to zasługą przede wszystkim zespołu ZNSSK, który pod kierownictwem Joanny Hassy wykonuje znakomitą pracę.

Chciałbym jednak podkreślić, iż ZNSSK nie jest odpowiedzialne za koordynowanie działań w poszczególnych regionach. Od momentu powstania ZNSSK nic się w tej kwestii nie zmieniło i to organizacje regionalne są zawsze odpowiedzialne za utrzymywanie kontaktu z członkami, angażowanie młodzieży w działalność społeczną, podejmowanie nowych inicjatyw itp. ZNSSK stara się stworzyć odpowiednie warunki i otworzyć nowe możliwości wsparcia, co w ostatnich latach naprawdę dobrze nam się udawało.

Zadaniem ZNSSK jest wspieranie inicjatyw regionalnych, w tym również na płaszczyźnie politycznej. Nie możemy jednak poprzeć niczego, co nie opiera się na przemyślanej koncepcji. Pomysły dotyczące danej inicjatywy muszą zatem pochodzić od samej organizacji ubiegającej się o wsparcie, a ponadto muszą być zrozumiałe i zgodne ze strategią ZNSSK.

Patrząc wstecz na 35 lat działalności naszego Związku, dostrzegamy, iż w ostatnich latach nasza rola nieustannie się powiększała. W dużej mierze zawdzięczamy to mojemu poprzednikowi, Bernardowi Gaidzie, a ja starałem się podążać tą samą drogą. Oczywiście osobiście chciałbym spędzać więcej czasu odwiedzając regiony, ale w ostatnich latach było to trudne ze względu na liczne obowiązki, dlatego mogę jedynie obiecać, iż postaram się poprawić w tej kwestii w przyszłości.

Serdecznie dziękuję wszystkim organizacjom członkowskim za współpracę i nieustanne wysiłki na rzecz zachowania języka niemieckiego, kultury i tożsamości. Ostatecznie każdy z nas ponosi osobistą odpowiedzialność za to, w jaki sposób przekażemy je przyszłym pokoleniom. Razem możemy jednak osiągnąć znacznie więcej.

Rafał Bartek, Łubowice 09.05.2026 r.