Badacze nie odnaleźli dotąd drugiej zbiorowej mogiły Polaków zamordowanych w Puźnikach w lutym 1945 roku. Prace rozpoczęte 31 sierpnia miały zakończyć się 6 września, ale potrwają jeszcze kilka dni. Do sprawdzenia pozostaje część ponadhektarowego obszaru dawnego cmentarza. Stawką jest godny pochówek około 40 ofiar.
Poszukiwania dłuższe niż planowano
Kolejny etap badań w nieistniejącej dziś wsi Puźniki, położonej w obwodzie tarnopolskim, nie przyniósł jeszcze rozstrzygnięcia. Prof. Andrzej Ossowski z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie, kierujący pracami, przekazał PAP, iż zespół nie sprawdził całego wyznaczonego terenu. Dlatego badacze pozostaną na miejscu przez następne dni.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego informowało, iż etap rozpoczęty 31 sierpnia miał zakończyć się 6 września. Poszukiwania prowadzą Fundacja Wolność i Demokracja, Pomorski Uniwersytet Medyczny oraz ukraińska firma archeologiczna Wołyńskie Starożytności. Na miejscu są również przedstawiciele resortu kultury i Instytutu Pamięci Narodowej.
Mogiła może kryć około 40 ofiar
Badacze mają do sprawdzenia obszar przekraczający jeden hektar. Lokalizacja drugiej mogiły jest niedokładna. Wiadomo, iż należy jej szukać na terenie starego polskiego cmentarza, ale nie zachowała się pewna informacja wskazująca konkretny punkt. Według założeń miejsce pochówku może kryć szczątki około 40 osób.
To kolejna próba. Prace prowadzone od 22 do 26 czerwca 2026 roku również nie doprowadziły do odnalezienia mogiły. Obecny zespół kontynuuje badania metodycznie, bez ogłaszania sukcesu przed uzyskaniem dowodów. W sprawie tak bolesnej cierpliwość naukowców jest konieczna, ale państwo polskie musi konsekwentnie pilnować, by poszukiwania nie zostały ponownie odsunięte na nieokreśloną przyszłość.
Pierwsze ofiary pochowano w 2025 roku
Wiosną 2025 roku na dawnym cmentarzu odnaleziono szczątki co najmniej 42 osób. Analizy wykazały, iż wśród ekshumowanych było co najmniej 11 małoletnich, 16 kobiet i 10 mężczyzn. Znaleziono także 172 przedmioty osobiste. Szczątki pochowano uroczyście 6 września 2025 roku w Puźnikach. Dziennik Narodowy opisywał wówczas pogrzeb ofiar zbrodni UPA.
W nocy z 12 na 13 lutego 1945 roku oddział Ukraińskiej Powstańczej Armii pod dowództwem Petra Chamczuka "Bystrego" napadł na Puźniki i zamordował kilkudziesięciu polskich mieszkańców. Ofiarami były głównie kobiety i dzieci, a wieś została zniszczona. Odpowiedzialność za tę zbrodnię ponoszą jej sprawcy i formacja, która ją przeprowadziła, nie cały naród ukraiński.
Pamięć wymaga grobu
Polska racja stanu nie pozwala traktować ekshumacji jako uprzejmego gestu zależnego od politycznej koniunktury. Rodziny mają prawo poznać miejsce spoczynku bliskich, a ofiary mają prawo do imiennej pamięci, modlitwy i godnego grobu. Spór o Wołyń i ekshumacje pozostaje jednym z najważniejszych testów polsko-ukraińskiej polityki historycznej.
Dla Polaków stawką jest elementarna sprawiedliwość. kooperacja z Ukrainą wobec rosyjskiego zagrożenia nie może oznaczać rezygnacji z prawdy o zbrodniach OUN-UPA. Dojrzałe sąsiedztwo buduje się na prawdzie, a nie na przemilczeniu. Każda odnaleziona mogiła przywraca ofiary narodowej pamięci. Każda przeprowadzona identyfikacja oddaje rodzinom część tego, co odebrała im zbrodnia.
Źródło: WP Wiadomości, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Źródło: WP Wiadomości
