Władimir Putin podpisał ustawę pozwalającą uderzyć w Rosjan przebywających za granicą, jeżeli zostali skazani zaocznie albo nie wykonali określonych kar administracyjnych. Zamrożone konta, zakaz sprzedaży majątku i odmowa części usług konsularnych mają rozszerzyć zasięg rosyjskiego aparatu represji poza granice państwa.
Państwo sięga za granicę
Władimir Putin podpisał 4 sierpnia ustawę o czasowych ograniczeniach wobec obywateli Rosji przebywających za granicą i uchylających się od wykonania kary. O podpisaniu dokumentu poinformował niezależny rosyjski serwis Meduza, a wcześniejszy zakres przepisów opisały także Euronews i Amnesty International.
Prawo obejmuje osoby skazane zaocznie w sprawach karnych. Może również dotknąć ludzi ukaranych administracyjnie, którzy nie zapłacili grzywien za czyny kwalifikowane przez rosyjskie władze jako między innymi naruszenie przepisów o „zagranicznych agentach”, udział w działalności organizacji uznanej za „niepożądaną”, nawoływanie do sankcji lub „dyskredytowanie” armii. W rosyjskich realiach są to przepisy szeroko stosowane przeciw krytykom Kremla i wojny na Ukrainie.
Konta, majątek i dokumenty pod kontrolą
Katalog ograniczeń jest rozległy. Władze będą mogły zamrażać rachunki bankowe, blokować dostęp do bankowości internetowej oraz uniemożliwiać sprzedaż nieruchomości i pojazdów. Ustawa przewiduje również zawieszanie licencji, zezwoleń i akredytacji. Dochody osoby wpisanej do specjalnego rejestru mają trafiać na odrębny rachunek, z którego mogą być potrącane koszty postępowania.
Szczególnie dotkliwa jest możliwość odmowy usług państwowych i konsularnych. Chodzi między innymi o uzyskanie paszportu zagranicznego oraz poświadczanie testamentów, pełnomocnictw i transakcji. Człowiek pozostający poza Rosją może więc utracić praktyczną możliwość zarządzania własnym majątkiem i załatwiania podstawowych spraw prawnych. Formalnie zachowuje obywatelstwo, ale państwo ogranicza prawa, które powinny z niego wynikać.
Represja ubrana w procedurę
Przewodniczący Dumy Państwowej Wiaczesław Wołodin jeszcze przed głosowaniem jasno wskazywał, iż adresatami regulacji są ludzie przedstawiani przez władzę jako szkodzący Rosji i unikający odpowiedzialności. Amnesty International oceniła projekt jako próbę karania osób, które wyjechały z kraju, ale przez cały czas krytykują rosyjskie władze. Organizacja zwróciła uwagę, iż pozbawienie dostępu do rachunków, majątku i usług konsularnych pozwala Moskwie wywierać nacisk także poza własnym terytorium.
Ta ustawa nie pojawiła się w próżni. Po rozpoczęciu pełnoskalowej agresji na Ukrainę w 2022 roku Kreml rozbudował przepisy penalizujące niezależną ocenę działań armii. Rozszerzał też system „zagranicznych agentów” i organizacji „niepożądanych”. Nowe regulacje spinają te mechanizmy w narzędzie nacisku finansowego i administracyjnego. Wyjazd z Rosji nie kończy już kontaktu z aparatem państwa, o ile emigrant pozostawił w kraju konto, mieszkanie, samochód albo sprawy wymagające pomocy konsulatu.
Lekcja dla Polski
Dla Polski stawka jest czytelna. Państwo rosyjskie traktuje prawo jako instrument walki politycznej, a obywatelstwo jako narzędzie dyscyplinowania człowieka również za granicą. Warszawa powinna brać to pod uwagę przy ocenie działań rosyjskich instytucji, ochronie osób legalnie przebywających w naszym kraju oraz zwalczaniu nacisku i zastraszania prowadzonego przez obce państwo.
Nie oznacza to przyznawania komukolwiek automatycznego prawa pobytu ani rezygnacji z kontroli bezpieczeństwa. Polska ma obowiązek prowadzić własną, suwerenną politykę migracyjną i kontrwywiadowczą. Musi jednak odróżniać realne zagrożenie od człowieka ściganego za krytykę wojny. Twardy realizm wymaga obu rzeczy naraz: szczelnych procedur oraz świadomości, iż Kreml coraz swobodniej używa ustaw do ścigania przeciwników poza Rosją.
Źródła: [Meduza](https://meduza.io/en/news/2026/07/22/russia-s-state-duma-passes-law-barring-russians-convicted-in-absentia-from-consular-services-and-real-estate-sales), [Euronews](https://www.euronews.com/2026/07/23/russia-strips-rights-of-dissidents-abroad-in-sweeping-new-traitor-law), [Amnesty International](https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/07/russia-draft-law-imposing-sweeping-restrictions-on-government-critics-abroad-weaponizes-punishment-to-silence-dissent/).
Źródło: Defence24
