Przyszłość sektora wapienniczego nie istnieje bez technologii CCUS

2 godzin temu

Jeśli nie powstaną rozwiązania na rzecz wdrożenia CCUS, polska branża wapiennicza przestanie istnieć. To nie jest pytanie o kierunek na przyszłość – to wyzwanie do podjęcia tu i teraz. Choć w kraju są technologie i specjaliści, przez cały czas brakuje przejrzystego kierunku i silnej woli politycznej. O szansach i wyzwaniach związanych z wychwytem CO₂odpowiada Rafał Żarczyński, ekspert Stowarzyszenie Przemysłu Wapienniczego.

CCUS potrzebne od zaraz

Podczas zeszłorocznych wydarzeń dedykowanych tematyce CCUS konsekwentnie wybrzmiewał komunikat: bez zmian politycznych i wsparcia finansowego, przyszłość europejskiego sektora wapienniczego pozostaje zagrożona. Jeden z najwyższych w przemyśle wskaźników emisji procesowej (nawet 70%) sprawia, iż przemysł wapienniczy zalicza się do tych, najbardziej potrzebujących wdrożenia technologii CCUS na pełną skalę i wsparcia w tym przedsięwzięciu.

3. Kongres Carbon Capture – sprawdź!

Branża wapiennicza nie postuluje, aby CCUS traktowano jako technologię przyszłości – traktujemy ją jako technologię teraźniejszości, niezbędną do przetrwania. Koszt implementacji CCUS dla zakładu wapienniczego czy średniej cementowni wynosi 200–400 milionów euro. Możemy liczyć na takie mechanizmy finansowania jak: EU Innovation Fund, Connecting Europe Facility (CEF), węglowe kontrakty różnicowe (CCfD). Jednak ogromna konkurencja w kolejce o dofinansowania czy ciągłe prace udoskonalające jak w przypadku kontraktów sprawiają, iż w tej chwili stanowią one zaledwie niewielki plaster na wielkiej ranie.

Po ponad 25 miesiącach braku jakichkolwiek działań ze strony rządu w kwestii rozwoju CCUS w Polsce, w końcu w grudniu 2025 roku, nowe rozporządzenie lokalizacyjne zostało skierowane do konsultacji publicznych, otwierając możliwość składowania dwutlenku węgla na lądzie. To jednak nie wystarczy. Brak regulacji dotyczących transportu, brak ustawy o prawie do dostępu trzecich stron do rurociągów transportowych czy destabilizacja rynku przez import spoza państw objętych systemem EU ETS – tutaj przez cały czas potrzebne są zdecydowane działania. Stowarzyszenie CCUS Poland od początku swego istnienia zwraca uwagę na potrzebę opracowania specustawy o CCUS. Bez niej ryzyko inwestycyjnie pozostanie wysokie, co może okazać się kluczową przeszkodą dla potencjalnych prywatnych inwestorów.

Perspektywa rozwoju przemysłu w kolejnych latach jest umiarkowanie pesymistyczna. Nie z powodu braku potencjału technologicznego czy geologicznego – Polska ma jeden z największych potencjałów magazynowania CO₂ w Europie, a branża dysponuje inżynierami i menedżerami najwyższej klasy. Od strony technologicznej również jesteśmy gotowi. Problem, z którym się borykamy jest natury polityczno-ekonomicznej. Polski sektor wapienniczy stoi na rozdrożu: albo przyspieszy transformację i wdroży technologie CCUS dzięki wsparciu rządowemu i uzyska szansę na zostanie pionierem w europejskiej gospodarce nisko-emisyjnej, albo stopniowo stanie się nieopłacalny i ulegnie postępującemu obniżeniu konkurencyjności. Co zatem należy zrobić? Stowarzyszenie Przemysłu Wapienniczego oczekuje od polskiego rządu trzech decyzji strategicznych.

Wdrożenie specustawy o CCUS. Ustawa powinna jasno regulować dostęp trzecich stron, odpowiedzialność długoterminową i ramy dla umów magazynowania CO₂.
Wprowadzenie mechanizmów finansowania, czy to w postaci dopracowanych kontraktów różnicowych, czy w postaci funduszu dekarbonizacji, który wykorzystując przychody z systemu EU ETS mógłby zasilać transformację przemysłu.
Objęcie infrastruktury transportu CO₂ statusem projektu Projektów Wspólnego Zainteresowania (PCI) , co otworzyłoby drzwi do finansowania z Horizon Europe, CEF i pozostałych grantów rządowych.

Czytaj też: Co to jest CCUS? [WIDEO]

Podsumowując, przemysł wapienniczy w Europie i w szczególności w Polsce znajduje się w fazie przejściowej, w której technologie CCUS jawią się nie jako technologie przyszłości, ale jako warunek przetrwania branży w kolejnej dekadzie. Bez wsparcia finansowego, legislacyjnego i infrastrukturalnego, polski sektor wapienniczy stanie się ekonomicznie nieopłacalny. Natomiast wdrożenie oczekiwanych zmian oraz udzielenie wsparcia finansowego, to zdecydowany krok do przyspieszenia transformacji, który przybliża nie tylko przemysł wapienniczy, a ogólnie polski przemysł do pozycji lidera w produkcji produktów nisko-emisyjnych.