1 godzina temu
Prezydent RP Karol Nawrocki zawetował ustawę wdrażającą unijny Akt o usługach cyfrowych (DSA) w zakresie blokowania nielegalnych treści. W obszernym oświadczeniu głowa państwa argumentuje, iż przepisy stwarzają ryzyko cenzury prewencyjnej i nadużywania władzy przez administrację, a państwo posiada już wystarczające instrumenty prawne do walki z przestępczością w sieci.
Decyzja została podana do publicznej wiadomości 13 listopada 2026 roku. Ustawa o zmianie ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz niektórych innych ustaw była drugą częścią podzielonych przez rząd regulacji związanych z unijnym DSA.
Główne argumenty Prezydenta
W uzasadnieniu weta prezydent podkreślił, iż nie kwestionuje konieczności walki z przestępczością internetową, taką jak przemoc, terroryzm czy krzywdzenie dzieci. Zwrócił jednak uwagę na wady konstrukcyjne i potencjalne zagrożenia płynące z przyjętych rozwiązań:
- Zagrożenie dla wolności słowa i cenzura prewencyjna – Prezydent wskazał, iż przepisy rozszerzają kompetencje urzędnicze w zakresie blokowania treści i mogą prowadzić do sytuacji, w której urzędnik decyduje o tym, co jest przestępstwem, co stanowi naruszenie konstytucyjnej zasady wolności wypowiedzi i podziału władzi (ocena przestępstw powinna należeć do niezawisłych sądów).
- Nieproporcionalność środków – Krytycznie odniesiono się do możliwości wpisywania całych domen do rejestru blokad z powodu pojedynczego nielegalnego wpisu, co – zdaniem głowy państwa – narusza konstytucyjną zasadę proporcjonalności i stwarza narzędzie nacisku politycznego na media oraz serwisy internetowe.
- Istniejące instrumenty prawne – Prezydent zaznaczył, iż państwo ma już do dyspozycji skuteczne narzędzia prawne, w tym unijne rozporządzenie 2021/784 dotyczące usuwania treści o charakterze terrorystycznym w ciągu godziny, a niedawne wydarzenia w szkołach pokazały, iż służby potrafią skutecznie działać w oparciu o dotychczasowe przepisy.
- Kontekst polityczny – W oświadczeniu wyrażono obawy, iż kontrowersyjne przepisy wprowadzono w specyficznym kontekście politycznym i sporach wokół praworządności, co rodzi uzasadniony niepokój obywateli o wykorzystanie nowych procedur do celów innych niż czysto porządkowe.
Ocena dotychczasowego procesu legislacyjnego
Prezydent przypomniał, iż po jego wcześniejszym wecie z początku roku rząd zdecydował się rozdzielić regulacje. Pierwsza część ustawy – dotycząca wyznaczenia Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na koordynatora ds. usług cyfrowych i stworzenia ram instytucjonalnych – została przez niego podpisana.
Jednak w przypadku drugiej ustawy rząd, zdaniem głowy państwa, posłużył się „szantażem emocjonalnym” i połączył temat tragicznych incydentów w szkołach z przepisami dającymi administracji szerokie uprawnienia do kontroli sieci.
– Tej ustawy nie można również czytać bez bieżącego tła wydarzeń w państwie polskim. (…) To wszystko tworzy niepokojingcy kontekst dla tych przepisów. Rodzi uzasadnione obawy obywateli, iż to ma być prawo cenzorskie, ograniczające wolność słowa a nie zabezpieczające przed realnymi przestępstwami – czytamy w oświadczeniu prezydenta.
Podsumowując swoją decyzję, prezydent podkreślił, iż silne i praworządne państwo musi umieć zachować równowagę między skutecznym ściganiem przestępców a bezwzględnym poszanowaniem konstytucyjnych wolności obywatelskich.
