Powodzie w Portugalii i Hiszpanii: ogromne straty po ulewach, ryzyko pogodowe nie ustępuje

Dwa potężne układy burzowe nawiedziły Półwysep Iberyjski w ubiegłym tygodniu, przynosząc wyjątkowo ulewne opady i silne wiatry. Powodzie w Portugalii utrudniły przebieg niedzielnych wyborów prezydenckich, a pierwsze szacunki dotyczące strat sięgają 4 mld euro. Poważne zniszczenia odnotowano również hiszpańskiej Andaluzji oraz Maroko.

Andaluzja pod wodą

Od początku 2026 r. nad Półwyspem Iberyjskim rozwinęło się już sześć burz z obfitymi opadami – dwie ostatnie mieszkańcy Andaluzji zapamiętają na długo. Układ niżowy Leonardo, który dotarł nad południową Hiszpanię w połowie ubiegłego tygodnia, wymusił ewakuację 11 tys. obywateli.

W zeszłą sobotę nad Andaluzję nadciągnęła burza Marta z kolejną falą ulewnych deszczy, pogarszając już i tak trudną sytuację hydrologiczną w regionie. W miejscowości Grazalema od 4 lutego spadło już ponad 700 mm opadów, czyli równowartość średniej rocznej sumy dla kraju.

Rozległym powodziom towarzyszyły niebezpieczne osuwiska, które doprowadziły do zamknięcia ponad 100 dróg w całym regionie. Według prezydenta regionu Juanma Moreno ich naprawa będzie kosztowała ponad 500 mln euro. Ogromne straty poniosły również sektory turystyki i rolnictwa. Farmerzy donoszą o zalanych polach marchwi, kalafiorów i brokułów, apelując do rządu o jak najszybszą pomoc.

W górskich miejscowościach wokół Malagi ulewy naruszyły stabilność podłoża, co powodowało występowanie odczuwalnych wstrząsów przez kilka kolejnych dni. Eksperci monitorują na miejscu sytuację geologiczną.

Kosztowne powodzie w Portugalii i Maroko

W Portugalii burzę Leonardo poprzedziła burza Kristin, w wyniku której zginęło pięć osób, a setki odniosły rany. Ubiegłotygodniowy kataklizm pogodowy przyniósł kolejne dwie ofiary śmiertelne i wymusił ewakuację 1,1 tys. osób.

Fale na wybrzeżu sięgnęły 13 m wysokości, a w większości rzek doszło do poważnych wezbrań – najniebezpieczniejszą sytuację odnotowano na Tagu w okolicach Lizbony oraz na Sado. José Pimenta Machado, prezes Portugalskiej Agencji Ochrony Środowiska (APA), potwierdził, iż w ciągu zaledwie trzech dni zapory wodne odprowadziły ilość wody odpowiadającą rocznemu zużyciu w całym kraju.

Ministerstwo Rolnictwa Portugalii poinformowało w piątek, iż według wstępnych szacunków straty w sektorach rolnym i leśnym sięgają około 750 mln euro, a według premiera Luísa Montenegro całkowity bilans szkód przekroczy 4 mld euro. Zdaniem analityków ostatnie kataklizmy pogodowe wzmocniły społeczne poparcie dla Antonio Jose Seguro z Partii Socjalistycznej, który pewnie wygrał niedzielne wybory prezydenckie. W niektórych gminach głosujący docierali do lokali wyborczych łodziami, a w trzech miejscowościach głosowanie przełożono.

Gwałtowne układy niżowe wystąpiły również nad Maroko, gdzie władze donoszą o pięciu ofiarach śmiertelnych. W północno-zachodniej części kraju ponad 150 tys. osób zostało zmuszonych do opuszczenia domów.

Burza Kristin u wybrzeży Portugalii; European Union, zdj. Copernicus Sentinel-2 imagery

Meteorolodzy przestrzegają przed kolejnymi opadami

Powodzie w Portugalii i Hiszpanii mogą niestety trwać nadal. Portugalskie służby meteorologiczne – Instytut Morza i Atmosfery (IPMA) – ogłosiły na jutro pomarańczowy alert w sześciu dystryktach na północy, od Aveiro po Viana de Castelo. Padać będzie również w środkowej części kraju, a taki stan pogody prognozowany jest także na wtorek i środę.

Pomarańczowy alert dla Andaluzji na najbliższe trzy dni wydała również hiszpańska agencja AEMET – w Grazalemie dobowa suma opadów może wynieść choćby 150 mm. Jutro deszcze spodziewane są również w Galicji. Wziąwszy pod uwagę nasycenie gleby i wezbrane rzeki, ryzyko kolejnych powodzi i osuwisk pozostaje wysokie.

Zdaniem meteorologów przyczyną ekstremalnych opadów deszczu nad Półwyspem Iberyjskim jest nietypowe przesunięcie na południe prądu strumieniowego, co zatrzymuje układy niżowe w regionie. Burze dodatkowo zasilają rzeki atmosferyczne, niosące wilgoć tropikalną z Karaibów.