Powiat Leski przyłącza się do stanowiska Zarządu Związku Powiatów Polskich dotyczącego konieczności pilnego podjęcia przez rząd działań naprawczych w systemie ochrony zdrowia. Jak podkreślają samorządowcy, obecna sytuacja finansowa i organizacyjna szpitali powiatowych stawia pod znakiem zapytania możliwość dalszego, stabilnego funkcjonowania tych placówek.
Związek Powiatów Polskich z dużym zaskoczeniem odniósł się do aktualnie proponowanych rozwiązań oszczędnościowych, które – zdaniem samorządów – w największym stopniu uderzają właśnie w szpitale powiatowe, pełniące kluczową rolę w zapewnieniu mieszkańcom dostępu do podstawowych i specjalistycznych świadczeń zdrowotnych.
Proponowane oszczędności a realne konsekwencje dla szpitali
Wśród działań budzących największe obawy ZPP wskazuje przede wszystkim jednostronne przygotowywanie przez Narodowy Fundusz Zdrowia umów dla szpitali ryczałtowych na 2026 rok na poziomie istotnie niższym niż faktyczne wykonanie świadczeń w roku 2025. Oznacza to realne zmniejszenie finansowania przy niezmienionym, a często rosnącym zapotrzebowaniu na świadczenia. Kolejnym problemem jest odstąpienie od realizacji programu „Dobry posiłek w szpitalu”, połączone z przerzuceniem kosztów wyższego standardu żywienia bezpośrednio na szpitale. Związek zwraca także uwagę na planowaną likwidację współczynników korygujących wycenę świadczeń dla najmniejszych szpitali, które dotychczas częściowo rekompensowały skalę i specyfikę ich działalności.
Dodatkowym obciążeniem są wielomiesięczne opóźnienia w płatnościach za tzw. świadczenia nielimitowane, co w praktyce pogarsza płynność finansową placówek i utrudnia bieżące zarządzanie.
https://wbieszczady.pl/aktualnosci/system-juz-sie-zawalil-o-koniecznosci-reformy-nfz-pod-szpitalem-w-lesku-zdjecia-wideo/07n3lFVVPPKXyEUtt6QYKryzys systemowy, nie problem pojedynczych placówek
Związek Powiatów Polskich podkreśla, iż sytuacja wielu szpitali powiatowych jest już dziś krytyczna, a funkcjonowanie w proponowanych warunkach finansowych staje się niemożliwe. W opinii samorządów działania te mogą być postrzegane jako ukryta forma wymuszania likwidacji lub restrukturyzacji poszczególnych szpitali. Jednocześnie ZPP zaznacza, iż takie podejście jest działaniem „bez znieczulenia” i nie dotyka rzeczywistych przyczyn problemu. Obecna kondycja szpitali powiatowych nie wynika bowiem z nieumiejętnego zarządzania, ale z głębokich dysfunkcji całego systemu ochrony zdrowia.
Źródła problemów w ochronie zdrowia
W swoim stanowisku Związek Powiatów Polskich wskazuje szereg systemowych przyczyn obecnego kryzysu. Wśród nich wymienia między innymi nieefektywne funkcjonowanie podstawowej opieki zdrowotnej, które prowadzi do przeciążenia nocnej i świątecznej opieki lekarskiej, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej oraz szpitalnych oddziałów ratunkowych.
Istotnym problemem jest również sposób skonstruowania sieci szpitali i zasad jej funkcjonowania, podporządkowany w większym stopniu interesom finansów państwa niż realnym potrzebom pacjentów. ZPP zwraca także uwagę na przedłużanie na nieokreślony czas rozwiązań skutkujących dynamicznym wzrostem wynagrodzeń personelu medycznego, przy jednoczesnym braku mechanizmów ograniczających wysokość wynagrodzeń w ramach świadczeń finansowanych ze środków publicznych.
Kolejnym elementem jest – zdaniem samorządów – niewłaściwa metodologia wyceny świadczeń przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. Prowadzi ona z jednej strony do zbyt późnej waloryzacji wycen, a z drugiej do nieuzasadnionego zróżnicowania rentowności poszczególnych świadczeń, w szczególności utrzymywania wysokodochodowych procedur realizowanych przez podmioty prywatne.
ZPP przypomina również o braku realnego wdrożenia do polskiego porządku prawnego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał za niekonstytucyjne przerzucanie na organy tworzące finansowych konsekwencji systemowego niedofinansowania ochrony zdrowia. Istotnym czynnikiem jest także – jak wskazują samorządy – przekonanie decydentów, iż przy dynamicznie rosnących kosztach system może funkcjonować bez adekwatnego poziomu składki zdrowotnej.
Ostrzeżenia ignorowane przez lata
Związek Powiatów Polskich podkreśla, iż narastające problemy były sygnalizowane od lat. Samorządy konsekwentnie negatywnie opiniowały rozwiązania pogarszające długoterminowo funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia, sprzeciwiając się między innymi przerzucaniu kolejnych kosztownych zadań z budżetu państwa na NFZ oraz działaniom obniżającym wydajność składki zdrowotnej jako podstawowego źródła finansowania systemu.
Jednym z kluczowych postulatów ZPP pozostaje oparcie ochrony zdrowia na funkcjonowaniu Lokalnych Centrów Zdrowia, które umożliwiałyby bardziej racjonalne wykorzystanie dostępnych zasobów. Jak wskazują samorządowcy, kolejne rządy nie wsłuchiwały się w głos praktyków, podążając ścieżką, która doprowadziła do obecnego kryzysu.
Potrzeba realnych działań, nie pozorów
W swoim stanowisku Związek Powiatów Polskich wyraźnie apeluje do Prezesa Rady Ministrów i administracji rządowej o podjęcie rzeczywistych działań naprawczych. Zdaniem samorządów próby ignorowania problemu lub odsuwania go w czasie jedynie pogłębią kryzys, ze szkodą dla obywateli.
ZPP ostrzega, iż realizacja obowiązku udzielania świadczeń zdrowotnych przez szpitale powiatowe w obecnym stanie prawnym, organizacyjnym i finansowym prowadzi nieuchronnie do narastania zadłużenia na skalę niemożliwą do opanowania. W konsekwencji grozi to paraliżem funkcjonowania systemu ochrony zdrowia na poziomie lokalnym, a programy naprawcze realizowane przez same szpitale nie zapewnią trwałego bezpieczeństwa zdrowotnego mieszkańców.
Rola wojewódzkich planów transformacji
Związek Powiatów Polskich wskazuje, iż część działań naprawczych wymaga zmian ustawowych, jednak wiele z nich można wdrożyć już teraz, poprzez zmiany aktów wykonawczych lub konsekwentne stosowanie obowiązującego prawa. Przykładem jest lepsza koordynacja zmian strukturalnych na poziomie województw.
Samorządy przypominają, iż wojewodowie dysponują narzędziem w postaci wojewódzkich planów transformacji, których celem jest zapewnienie równego dostępu do świadczeń zdrowotnych w warunkach niezbędnych zmian systemowych. w tej chwili jednak plany te – zdaniem ZPP – nie spełniają swojej roli m.in. z powodu braku odpowiednich kadr, niewystarczającej metodologii, braku aktualizacji oraz marginalizowania roli wojewódzkich rad ds. potrzeb zdrowotnych. Zmiana tej praktyki mogłaby stanowić pierwszy, niezbędny krok w kierunku racjonalnego zarządzania systemem ochrony zdrowia, a także pomóc w uzasadnieniu trudnych, często społecznie niepopularnych decyzji.
