Ponad 150 tys. seniorów mogło podpisać takie umowy. Eksperci alarmują o luce w przepisach

1 godzina temu

Dla wielu emerytów własne mieszkanie to jedyny wartościowy majątek. Coraz częściej seniorzy decydują się zamienić nieruchomość na comiesięczne świadczenie, które ma pomóc w pokryciu rosnących kosztów życia. Problem w tym, iż w Polsce wciąż brakuje przepisów skutecznie chroniących osoby starsze przed nieuczciwymi praktykami. Według szacunków w ciągu ostatnich 10 lat mogło zostać zawartych choćby 150 tys. takich umów.

Mieszkanie za comiesięczną wypłatę. Coraz więcej seniorów korzysta z takiego rozwiązania

Mechanizm wydaje się prosty. Właściciel mieszkania lub domu przekazuje nieruchomość w zamian za gwarancję dożywotnich wypłat oraz możliwość dalszego zamieszkiwania w lokalu. Dla wielu osób pobierających niskie emerytury jest to sposób na zwiększenie miesięcznych dochodów bez konieczności sprzedaży mieszkania i przeprowadzki.

Rosnące ceny żywności, energii i leków sprawiają, iż zainteresowanie takimi rozwiązaniami systematycznie wzrasta. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy umowy trafiają do sektora komercyjnego, a po drugiej stronie nie stoi członek rodziny, ale prywatna firma nastawiona na zysk.

Dwa różne rozwiązania. Jedno pod nadzorem, drugie bez szczególnej ochrony

Eksperci zwracają uwagę, iż często mylone są dwa różne produkty. Pierwszy to odwrócony kredyt hipoteczny, który może być oferowany wyłącznie przez banki i podlega ścisłemu nadzorowi finansowemu. W praktyce jednak żaden bank nie zdecydował się na masowe wprowadzenie takiego produktu na polski rynek.

Drugim rozwiązaniem jest renta dożywotnia oferowana przez prywatne podmioty. To właśnie ten segment budzi największe kontrowersje. Senior przekazuje własność nieruchomości już na początku umowy, a w zamian otrzymuje obietnicę regularnych świadczeń oraz prawa do dalszego zamieszkiwania.

Zdaniem organizacji konsumenckich i części ekspertów problemem pozostaje brak kompleksowych regulacji określających zasady działania takich podmiotów.

Ponad 16 tys. umów rocznie. Skala rynku jest ogromna

Według dostępnych szacunków każdego roku w Polsce zawieranych jest ponad 16 tys. umów o dożywocie. Senator Adam Bodnar wskazał, iż w ciągu ostatniej dekady liczba takich umów mogła przekroczyć 150 tys.

To oznacza, iż z rozwiązania korzystają tysiące seniorów rocznie. Dla wielu z nich jest to próba poprawy sytuacji finansowej bez konieczności opuszczania własnego mieszkania.

Jednocześnie organizacje zajmujące się ochroną konsumentów od lat podnoszą, iż osoby starsze często nie są świadome wszystkich konsekwencji podpisywanych dokumentów. Po przeniesieniu własności nieruchomości odzyskanie pełnej kontroli nad majątkiem może okazać się bardzo trudne.

Instytucje alarmują od lat. przez cały czas nie ma nowych przepisów

Na konieczność uporządkowania rynku zwracały uwagę między innymi Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Komisja Nadzoru Finansowego oraz Związek Banków Polskich. Ich zdaniem osoby starsze powinny otrzymać dodatkowe zabezpieczenia przed zawarciem tego typu umów.

W debacie publicznej regularnie pojawiają się propozycje stworzenia szczególnych regulacji dotyczących rent dożywotnich. Do tej pory nie zostały jednak wprowadzone kompleksowe rozwiązania, które objęłyby cały rynek.

Sprawa wróciła do dyskusji po wystąpieniu senatora Adama Bodnara, który zwrócił się do przedstawicieli rządu z pytaniem o dalsze losy prac nad odpowiednimi regulacjami.

Warszawa w centrum rynku nieruchomości dla seniorów

Warszawa pozostaje największym rynkiem mieszkaniowym w Polsce, a jednocześnie miastem, gdzie wartość nieruchomości należy do najwyższych w kraju. W wielu dzielnicach ceny mieszkań przekraczają już 15 tys. zł za metr kwadratowy.

Dla seniora posiadającego mieszkanie o powierzchni 50-60 mkw. oznacza to majątek wart choćby 800 tys. zł lub więcej. To właśnie dlatego firmy oferujące renty dożywotnie szczególnie aktywnie działają w największych miastach.

Eksperci rynku nieruchomości podkreślają, iż osoby starsze powinny każdą taką umowę konsultować nie tylko z notariuszem, ale również z niezależnym prawnikiem lub doradcą finansowym. Koszt porady jest nieporównywalnie niższy niż ryzyko utraty majątku gromadzonego przez całe życie.

Dlaczego temat budzi tyle emocji?

Problem dotyczy jednej z najbardziej wrażliwych grup społecznych. W Polsce żyje w tej chwili ponad 9 mln emerytów i rencistów, a znaczna część z nich posiada nieruchomości kupowane lub budowane przez kilkadziesiąt lat pracy.

Dla wielu osób mieszkanie stanowi jedyne realne zabezpieczenie finansowe. Dlatego każda luka w przepisach dotyczących przekazywania własności nieruchomości budzi duże zainteresowanie zarówno ekspertów, jak i organizacji reprezentujących seniorów.