Polski rząd rozpatruje trzy warianty napływu uchodźców z Ukrainy zimą 2026/2027, a skrajny zakłada masowy przyjazd choćby 2,5 mln osób. To ekspercki szacunek, nie rządowa prognoza. MSWiA uważa ten wariant za najmniej prawdopodobny, ale dla Polski oznacza on konieczność natychmiastowego sprawdzenia miejsc zakwaterowania, transportu i rezerw państwa.
2,5 mln to skrajny szacunek, nie prognoza rządu
Liczba 2,5 mln osób pochodzi z oceny ppłk. Macieja Korowaja, byłego oficera Służby Wywiadu Wojskowego, przedstawionej w rozmowie z „Rzeczpospolitą”. Ekspert wskazał na Kijów i Odessę, zamieszkane łącznie przez około 4,5 mln ludzi. Gdyby rosyjskie uderzenia pozbawiły wielkie miasta prądu, ogrzewania i wody, część mieszkańców mogłaby szukać schronienia w Polsce. To wariant graniczny. Nie wolno przedstawiać go jako przesądzonego wydarzenia.
MSWiA przekazało „Rzeczpospolitej”, iż administracja rozpatruje trzy scenariusze. Pierwszy zakłada brak nowego napływu. Drugi przewiduje przyjazd osób, które znajdą miejsce u rodzin już zamieszkałych w Polsce. Trzeci dotyczy masowego napływu obywateli Ukrainy. Resort uznaje dziś ten ostatni wariant za najmniej prawdopodobny.
Rosja uderza w podstawy życia wielkich miast
Źródłem zagrożenia jest rosyjska strategia wyniszczania ukraińskiej infrastruktury. Krzysztof Nieczypor z Ośrodka Studiów Wschodnich ocenia, iż nadchodząca zima może być najtrudniejsza od początku pełnoskalowej wojny. Uderzenia w linie przesyłowe, ciepłownictwo, wodociągi i kanalizację mają zwiększyć presję na ludność cywilną. Miasto bez energii staje się pułapką szybciej niż mniejsza miejscowość, w której łatwiej zaspokoić część podstawowych potrzeb własnymi siłami.
Skala ewentualnego kryzysu zależy od ostrości zimy, możliwości ukraińskiej obrony powietrznej i intensywności rosyjskich uderzeń. Zależy też od przebiegu rozmów pokojowych. Rosyjskie ataki na Ukrainę i alarmy w Kijowie już wcześniej pokazywały, iż zagrożenie dla cywilnej infrastruktury nie jest abstrakcją. Moskwa próbuje zamienić mróz i brak energii w narzędzie nacisku.
Administracja liczy miejsca i zasoby
Pod koniec września kierownictwo MSWiA spotkało się z wojewodami, Strażą Graniczną i przedstawicielami Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych. Wojewodowie mieli zinwentaryzować infrastrukturę oraz dostępne zasoby. Straż Graniczna co tydzień przekazuje resortowi raporty o sytuacji na granicy i profilach osób ją przekraczających. Tak powinno działać państwo: monitorować, liczyć i przygotowywać warianty, zanim pojawi się kryzys.
Problemem jest ograniczona infrastruktura recepcyjna. Jak podała „Rzeczpospolita”, po zamknięciu rozwiązań uruchomionych w 2022 roku działają w tej chwili dwa punkty, w Przemyślu i Lublinie. Wiceminister Maciej Duszczyk zapewnia, iż służby pozostają w gotowości, ale nie widzą dziś sytuacji alarmowej. Najbardziej realny ma być powrót ludzi, którzy wcześniej przebywali w Polsce i mają tu rodziny. Przygotowania Podkarpacia do zagrożeń przy granicy pokazują jednak, iż odporność regionów przygranicznych wymaga stałej pracy, a nie doraźnego zrywu.
Doświadczenie 2022 roku zobowiązuje
Polska zna skalę podobnego wyzwania. 7 kwietnia 2022 roku Kancelaria Premiera informowała, iż od początku rosyjskiej inwazji do naszego kraju przyjechało ponad 2,5 mln uchodźców z Ukrainy. Była to liczba przekroczeń granicy do Polski, a nie liczba osób, które pozostały tu na stałe. Rozróżnienie jest ważne, bo liczby dotyczące ruchu granicznego nie mogą być używane do straszenia obywateli.
Tamto doświadczenie daje jednak jasną lekcję. Przy masowym napływie gwałtownie rośnie obciążenie transportu, szkół, ochrony zdrowia, mieszkań i samorządowych budżetów. Pomoc ludziom uciekającym przed wojną jest obowiązkiem humanitarnym. Obowiązkiem władz wobec Polaków jest równocześnie kontrola granicy, sprawna rejestracja, ochrona bezpieczeństwa i jawne rozliczenie kosztów. Solidarność nie zwalnia państwa z rachunku odpowiedzialności.
Plan musi być gotowy przed pierwszym kryzysem
Rząd powinien publicznie określić, jakie zdarzenia uruchomią kolejne poziomy przygotowań, ile miejsc można gwałtownie odtworzyć i jak zostaną podzielone zadania między administrację centralną a samorządy. Potrzebne są również rozmowy o finansowaniu z partnerami europejskimi. Polska nie może ponownie brać na siebie głównego ciężaru tylko dlatego, iż leży najbliżej wojennego zagrożenia.
Ludzi uciekających przed wojną i zimnem trzeba traktować z godnością. Polacy mają zaś prawo oczekiwać, iż ich państwo nie pomyli współczucia z improwizacją. Stawką jest bezpieczeństwo obu społeczeństw oraz odporność Polski na skutki rosyjskiej wojny.
Źródła: „Rzeczpospolita”, Do Rzeczy, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów











