Polska przyspiesza działania na rzecz zielonej transformacji – 20 kwietnia 2026 r. podpisano umowę na realizację programu „Zielona Transformacja”. Program, finansowany z Funduszy Norweskich i Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG), zapewni Polsce 160 mln euro na projekty związane z klimatem, energią, ochroną przyrody oraz gospodarką o obiegu zamkniętym.
Zakres i finansowanie programu
Program „Zielona Transformacja” to efekt wieloletniej współpracy Polski z Islandią, Lichtensteinem i Norwegią. kooperacja ta obejmuje zarówno wsparcie finansowe, jak i transfer wiedzy oraz dobrych praktyk. Całkowity budżet programu wynosi 160 mln euro ze środków Mechanizmu Finansowego EOG oraz ponad 28 mln euro wkładu krajowego.
Operatorem programu jest Ministerstwo Klimatu i Środowiska, przy wsparciu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Główne obszary wsparcia
- Klimat – adaptacja i łagodzenie skutków zmian klimatu, działania edukacyjne, poprawa jakości powietrza.
- Energia – wsparcie społeczności energetycznych, rozwój technologii CCUS, magazynowanie energii, geotermia.
- Przyroda – ochrona ekosystemów i bioróżnorodności, wsparcie tworzenia nowych rezerwatów, monitoring dużych drapieżników.
- Gospodarka o obiegu zamkniętym – zamykanie obiegu wody, cyrkularność w budownictwie, zielone zamówienia publiczne.
Nabory i projekty predefiniowane
W ramach programu przewidziano 9 otwartych naborów oraz 11 projektów predefiniowanych. Projekty będą dotyczyły m.in. rozwoju geotermii, zielonych zamówień publicznych, edukacji klimatycznej, systemowych rozwiązań w obszarze CCUS oraz ochrony przyrody.
Pierwsze nabory zostaną ogłoszone w III–IV kwartale 2026 r., a realizacja projektów potrwa do końca kwietnia 2031 r.
Współpraca międzynarodowa
Program wdrażany jest w partnerstwie z instytucjami z państw-darczyńców, w tym z Norweską Agencją Środowiska (NEA), Norweską Dyrekcją ds. Zasobów Wodnych i Energii (NVE) oraz Islandzkim Centrum Badań (RANNIS). Połączenie wsparcia finansowego z transferem wiedzy ma przyczynić się do skuteczniejszej realizacji celów klimatycznych i energetycznych.
Znaczenie programu dla Polski
Projekty, które zrealizujemy dzięki dofinansowaniu z Funduszy Norweskich i EOG, skoncentrują się na kluczowych dla naszej przyszłości obszarach: klimacie, energii, geotermii oraz gospodarce obiegu zamkniętego. Technologie takie jak CCUS mogą realnie wzmocnić konkurencyjność polskiego przemysłu w kontekście polityki klimatycznej, a rozwój energii geotermalnej pomoże zwiększyć naszą niezależność energetyczną, tak istotną w obliczu globalnych napięć. Równie ważne są działania dotyczące ochrony przyrody i gospodarki wodnej, zwłaszcza iż Polska należy do państw najbardziej narażonych na deficyt wody. Wszystkie te projekty tworzą solidną podstawę do dalszego rozwoju i wzmocnienia naszej odporności w najważniejszych sektorach
– powiedział wiceminister klimatu i środowiska Krzysztof Bolesta.
Mechanizm Finansowy EOG
Mechanizm Finansowy Europejskiego Obszaru Gospodarczego to bezzwrotna forma wsparcia finansowego przyznawana wybranym państwom europejskim, w tym Polsce. Celem jest zmniejszanie różnic ekonomicznych i społecznych w obrębie EOG oraz wzmacnianie stosunków dwustronnych pomiędzy państwami-darczyńcami a państwami-beneficjentami.
