Polacy dostali „dwóję”. Nowy raport nie pozostawia złudzeń

29 minut temu

Raport „Ziemianie atakują!” potwierdza, iż Polacy wiedzą coraz mniej o zmianie klimatu, za to coraz częściej wierzą w popularne mity. Nie mniejszym problemem jest brak wiary w sens działania na rzecz poprawy sytuacji.

„Ziemianie atakują!” to wydawany cyklicznie raport, który przedstawia wyniki kompleksowych badań postaw Polaków wobec zmiany klimatu.

Już przy pierwszej edycji analizy, która ukazała się w 2019 roku, jej autorów niepokoiło, iż Polacy zdawali test wiedzy o klimacie na „dwójkę z plusem”. Taka ocena pojawiała się również przy trzech kolejnych wydaniach. W najnowszej, piątej edycji „Ziemian” pozostało gorzej.

Polacy zdali egzamin na „dwóję”.

  • Czytaj więcej: Pierwsza taka debata w Sejmie. Polityków przyszło niewielu

„Zwycięstwo dezinformacji klimatycznej„

Od 2019 r. odsetek badanych uzyskujących bardzo niski wynik w teście wiedzy wzrósł z 22 do 36 proc.

– To zwycięstwo dezinformacji klimatycznej – mówi nam Mateusz Galica, lider projektu „Ziemianie Atakują!” z agencji Lata Dwudzieste.

Na potwierdzenie tych słów można przytoczyć kilka popularnych mitów klimatycznych, w które Polacy wierzą coraz częściej.

Zrzut ekranu z transmisji premiery „Ziemianie Atakują” 2026/YT

Na przykład 37 proc. badanych uznaje obecne globalne ocieplenie za „naturalny cykl”, podczas gdy w 2019 r. uważało tak 29 proc. W tym samym czasie z 20 do 29 proc. wzrósł odsetek osób twierdzących, iż CO2 nie ma wpływu na klimat. A z 18 do 31 proc. wzrosła liczba osób uważających, iż wzrost temperatury o 2–3 st. C „nie będzie taki zły”. To mniej więcej tak, jakby uznać, iż dla człowieka „nie takie złe” będzie gorączka sięgająca 39,5 st. C.

Jednocześnie coraz mniej Polaków uznaje, iż globalne ocieplenie jest faktem (spadek z 73 do 65 proc.) i iż odpowiada za nie działalność człowieka (spadek z 66 do 54 proc.).

– Populizm i dezinformacja nie kierują się etyką, konsensusem naukowym czy solidną analizą danych. Fałszywe narracje dotykają w szczególności tych obszarów, gdzie jest możliwe zbudowanie podglebia dla polaryzacji. Wiedza o klimacie jest idealnym poligonem dla tych wszystkich, którzy w pogoni za zasięgami, rozpoznawalnością czy wpływem politycznym wybierają populizm – komentuje Kamil Wyszkowski, przedstawiciel UN Global Compact Network Poland (polska sieć inicjatywy ONZ, która angażuje biznes w ochronę środowiska).

Klimatyczna bezsilność

Nie mniejszym problemem jest jednak to, iż ludzie tracą wiarę. I to zarówno we własną sprawczość, jak i poważne potraktowanie problemu przez podmioty najbardziej za to odpowiedzialne.

Odsetek osób mających poczucie, iż „za mało znaczy, żeby mieć na to wpływ”, wzrósł z 33 proc. w 2019 r. do ponad 40 proc. Liczba respondentów zgadzających się ze stwierdzeniem „to inni są odpowiedzialni” podwoiła się.

Jednocześnie działania tych „innych” oceniamy bardzo negatywnie. Choć 34 proc. badanych uważa, iż to rząd i parlament mają największy wpływ na ochronę przyrody, tylko 9 proc. uważa, iż dobrze wywiązują się ze swojej odpowiedzialności. W przypadku korporacji odsetki te wynoszą odpowiednio 17 i 4 proc. Do tego 19 proc. ankietowanych odpowiada wprost: nikt nie wywiązuje się ze swojej odpowiedzialności za ochronę środowiska.

W tle są też inne kryzysy, które mocniej przyciągają uwagę badanych. w tej chwili 65 proc. Polaków za największe zagrożenie dla świata uznaje wojny i konflikty. Zmiana klimatu spadła na szóste miejsce (31 proc. wskazań), zajmując je ex aequo z terroryzmem. A odsetek osób przekonanych, iż stan Ziemi wymaga natychmiastowych działań, spadł z 78 do 60 proc.

  • Czytaj więcej: Polacy bardziej boją się zmiany klimatu. Badacz: „To politycy wprowadzają polaryzację”

Łatwiej jest wyprzeć

– To swego rodzaju wyparcie – zauważa Galica, pytany przez SmogLab. – Przyjmijmy za punkt początkowy rok 2019: Greta Thunberg przemawia w ONZ, na polskich ulicach pojawiają się młodzieżowe strajki klimatyczne. Jest ogromne zainteresowanie mediów i poczucie, iż młodzi wezmą sprawy w swoje ręce, poprowadzą nas ku lepszej przyszłości. Mija siedem lat i co? Panuje przekonanie, iż młodzi nic nie zrobili, Greta nic nie zrobiła, ONZ nic nie zrobiła, światowi przywódcy nic nie zrobili – kontynuuje ekspert.

Co więcej, zamiast wzmocnionych działań na rzecz klimatu, pojawia się coraz więcej przeszkód – jak choćby polityka prezydenta Donald Trumpa, który dąży do przywrócenia złotej epoki węgla w USA.

– Stąd może wynikać odwrót i otwarcie na alternatywne teorie. Człowiek nie lubi czuć, iż się myli ani mieć poczucia winy. Dlatego tak chętnie przyjmuje informacje, które uwalniają go od poczucia winy i przenoszą odpowiedzialność gdzie indziej, na przykład na Chiny – ocenia Galica.

Opowieść klimatyczna

Twórcy raportu nie interpretują tych wyników jako dowodu, iż Polacy przestali rozumieć świat. Ich zdaniem wskazują one raczej na osłabienie poczucia wspólnoty i przekonania, iż ma się wpływ na rzeczywistość. Dlatego według nich to nie twarda negacja, tylko wycofanie, bezsilność i zmęczenie.

– Tego nie naprawi kolejny wykres ani kolejny apel. Potrzebujemy widocznych, prostych kroków i nowej opowieści, w której ludzie nie są winnymi, tylko stroną, razem z przyrodą – tłumaczy Galica.

O czym może być ta opowieść?

– Dla części ludzi najważniejsze będą korzyści finansowe. Trzeba im pokazać, iż w dłuższej perspektywie zostanie im więcej pieniędzy. Dla innych ważniejsze będą korzyści emocjonalne, takie jak poczucie, iż zostawimy dzieciom świat podobny do tego, który znamy. To zależy od grupy odbiorców. Nie ma jednego przekazu dla wszystkich – z różnymi grupami trzeba rozmawiać inaczej – podsumowuje.

–

Zdjęcie tytułowe: Bilanol/Shutterstock

Idź do oryginalnego materiału