Najpoważniejszy od lat rozłam w Prawie i Sprawiedliwości zdominował lipcową debatę polityczną, spychając na dalszy plan niemal wszystko inne. Część prawicowych komentatorów, w tym publicyści Radia Maryja, ostrzega jednak, iż emocje wokół konfliktu Jarosława Kaczyńskiego z Mateuszem Morawieckim odwracają uwagę opinii publicznej od kontrowersji wokół rządu Donalda Tuska. Apelują o studzenie nastrojów i „separację, nie rozwód".
Trzydziestu kilku posłów i „Rozwój Plus"
Bezpośrednim zarzewiem sporu stało się stowarzyszenie „Rozwój Plus", które Kaczyński potraktował jako konkurencyjny ośrodek władzy wewnątrz partii. Gdy prezes zażądał podpisania deklaracji o nieuczestniczeniu w stowarzyszeniach politycznych, kilkudziesięciu posłów odmówiło i tym samym opuściło szeregi PiS. Kaczyński mówił o „trzydziestu kilku" parlamentarzystach, część mediów wskazywała liczbę wyższą. Formalne przypieczętowanie rozstania przewidziano na posiedzenie Komitetu Politycznego. Sondaże z tego okresu pokazały wyraźne osłabienie partii w scenariuszu osobnego startu obu środowisk.
Cień walki o sukcesję
Rozłam zbiegł się z nierozstrzygniętym pytaniem o przyszłość przywództwa. Zwycięstwo Karola Nawrockiego w wyborach prezydenckich stworzyło na prawicy nowy ośrodek grawitacji, a kwestia następcy 77-letniego Kaczyńskiego wróciła na stół. Odejście Morawieckiego, przez lata wymienianego wśród kandydatów na lidera, tę rywalizację jedynie zaostrza. Sondaże z lipca sugerują, iż rozbicie kosztuje PiS kilka punktów procentowych, których w starciu z rządzącą koalicją może w przyszłości zabraknąć.
Prawica apeluje o spokój
W konserwatywnych mediach dominował ton ostrzeżenia przed eskalacją. Politolog Andrzej Maciejewski, komentator Radia Maryja, w wypowiedzi z 24 lipca oceniał, iż w całej sytuacji zabrakło rozsądku, a politycy sięgnęli po zbyt mocne słowa. Apelował o wyciszenie emocji i „separację" zamiast „rozwodu", przekonując, iż kłótnia szkodzi całemu obozowi. To głos charakterystyczny dla części środowiska, które rozłam odbiera jako samobójczy prezent dla rządzących.
Spór o to, o czym się zapomina
Z tego nurtu płynie też druga teza: iż opinia publiczna, pochłonięta partyjnym dramatem, przestaje pytać o działania rządu Donalda Tuska. Prawicowa prasa przypomina w tym kontekście przejęcie mediów publicznych na przełomie 2023 i 2024 roku, spór o kształt prokuratury po odwołaniu Dariusza Barskiego, odwoływanie prezesów sądów czy przekazanie rakiet Patriot na Ukrainę. Rzetelność każe jednak dodać, iż wojna o pamięć toczy się w obie strony. Część afer wskazywanych dziś przez obóz władzy, jak sprawa Funduszu Sprawiedliwości czy afera wizowa, wywodzi się z czasów rządów PiS.
Kto rozlicza kogo
Polityczny bilans rozłamu jest prosty. Rozbita prawica traci zdolność skutecznego rozliczania rządu, a rozproszony elektorat słabiej naciska na władzę. Im głośniejszy spór Kaczyńskiego z Morawieckim, tym wygodniej rządzącym, którzy schodzą z pierwszych stron gazet. Pytanie, które warto zadać, brzmi: czy obóz, który przez lata żył hasłem rozliczeń, nie rozlicza dziś przede wszystkim samego siebie?
Źródło: Radio Maryja
