Plecionkarstwo z Podkarpacia na liście UNESCO – certyfikaty i wielkie wyróżnienie dla polskiej tradycji

Zdjęcie: plecionkarstwo unesco

Polska tradycja plecionkarstwa doceniona przez UNESCO

Przedstawiciele instytucji i organizacji zaangażowanych w przygotowanie wniosku o wpisanie plecionkarstwa na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości odebrali certyfikaty UNESCO. Wyróżnienia wręczyła Bożena Żelazowska, sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz generalna konserwator zabytków.

Decyzja o wpisie zapadła w grudniu 2025 roku podczas 20. sesji Komitetu ds. Ochrony Niematerialnego Dziedzictwa w New Delhi. To już siódma polska tradycja na liście UNESCO, co potwierdza rosnące znaczenie krajowego dziedzictwa kulturowego na arenie międzynarodowej.

Podkarpacie w centrum tradycji plecionkarskiej

Rudnik nad Sanem – serce polskiego plecionkarstwa

Szczególną rolę w całym procesie odegrało Podkarpacie, a zwłaszcza Rudnik nad Sanem – miejscowość uznawana za jeden z najważniejszych ośrodków plecionkarstwa w Polsce.

To właśnie tam w 1878 roku powstała Szkoła Koszykarska, uznawana za początek zorganizowanego szkolnictwa w zakresie plecionkarstwa. Region ten od ponad wieku kształtuje kolejne pokolenia rzemieślników i pozostaje jednym z filarów tej tradycji.

Certyfikaty UNESCO dla depozytariuszy tradycji

W uroczystości w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego uczestniczyli depozytariusze z różnych regionów Polski, w tym:

• Rudnika nad Sanem (Podkarpacie)
• Nowego Tomyśla
• Lublina i regionu radomskiego
• Mazowsza i Kurpi
• Śląska Cieszyńskiego i Opolskiego
• Małopolski
• Pomorza

Jak podkreślono podczas wydarzenia, wpis na listę UNESCO był możliwy dzięki współpracy samorządów, organizacji pozarządowych, szkół oraz lokalnych społeczności.

Plecionkarstwo – tradycja zakorzeniona w naturze i historii

Plecionkarstwo to jedna z najstarszych form rękodzieła w Polsce. Przez wieki wyplatane kosze, pojemniki i naczynia były nieodłącznym elementem życia codziennego – zarówno w gospodarstwach wiejskich, jak i w miastach.

W wielu regionach, szczególnie tam, gdzie warunki rolnicze były trudniejsze, rzemiosło to stało się podstawowym źródłem utrzymania.

Wiklina – najważniejszy surowiec polskiego plecionkarstwa

Podstawą tradycyjnego plecionkarstwa jest naturalny surowiec – przede wszystkim wiklina, ale także słoma czy korzenie drzew.

W Polsce szczególne znaczenie mają tereny nadrzeczne, gdzie uprawa wikliny była rozwijana od XVIII wieku, m.in. w okolicach Nowego Tomyśla. To właśnie bliskość rzek sprawiła, iż plecionkarstwo silnie wiąże się z krajobrazem i ekologią.

Żywa tradycja – od kosza po nowoczesny design

Mimo zmian technologicznych i przemysłowych, plecionkarstwo przez cały czas pozostaje obecne w codziennym życiu. Kosze, dekoracje i wyroby z wikliny są wciąż popularne w polskich domach – od koszy na zakupy po koszyki wielkanocne.

Coraz częściej techniki plecionkarskie wykorzystywane są również w współczesnym etnodizajnie, łącząc tradycję z nowoczesną estetyką i ekologicznym podejściem do projektowania.

Podkarpackie dziedzictwo na światowej mapie kultury

Wpis plecionkarstwa na listę UNESCO to nie tylko międzynarodowe wyróżnienie, ale również podkreślenie znaczenia regionów takich jak Podkarpacie w ochronie dziedzictwa kulturowego.

Rudnik nad Sanem i inne ośrodki plecionkarskie pokazują, iż lokalne rzemiosło może mieć globalne znaczenie, a tradycja przekazywana z pokolenia na pokolenie staje się częścią światowego dziedzictwa kultury.