Plany ewakuacji ludności 2026. Samorządy zakończyły prace nad procedurami bezpieczeństwa

Z końcem 2025 roku upłynął ustawowy termin, w którym wszystkie polskie gminy miały obowiązek opracować szczegółowe dokumenty dotyczące przemieszczania mieszkańców w sytuacjach zagrożenia. w tej chwili Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB) koordynuje scalanie tych danych w plany wojewódzkie oraz krajowy plan ewakuacji. Wyjaśniamy, jakie zasady obowiązują i co te zmiany oznaczają dla obywateli.

Fot. Pixabay

Podstawa prawna i terminy realizacji

Nowe obowiązki dla samorządów wynikają z Ustawy z 5 grudnia 2024 o ochronie ludności i obronie cywilnej, która weszła w życie 1 stycznia 2025. Przepisy te dały wójtom, burmistrzom i prezydentom miast dokładnie 12 miesięcy na przygotowanie wkładów do planów wojewódzkich.

Kto podlega ewakuacji w pierwszej kolejności?

Dokumenty opracowane przez gminy precyzyjnie określają priorytety podczas działań ratunkowych. W sytuacji zagrożenia pierwszeństwo mają osoby wymagające szczególnej opieki oraz najbardziej wrażliwe grupy społeczne.

Grupy priorytetowe w planach ewakuacji:

• Dzieci oraz kobiety w ciąży.

• Seniorzy oraz osoby z niepełnosprawnościami.

• Pacjenci szpitali oraz podopieczni Domów Pomocy Społecznej.

• Osoby chore wymagające stałej opieki medycznej.

Logistyka i miejsca zakwaterowania

Gminy zidentyfikowały obiekty publiczne, które posłużą jako miejsca czasowego pobytu. Są to głównie hale sportowe, szkoły oraz ośrodki kultury. Przyjęto normę powierzchniową wynoszącą 2-3 m² na osobę.

Plany uwzględniają różne formy transportu: od autobusów i kolei, po tzw. samoewakuację. Szacuje się, iż około 50% ludności może opuścić strefy zagrożenia własnymi pojazdami, korzystając z wyznaczonych tras.

Kiedy uruchamiane są procedury?

Decyzja o ewakuacji zależy od skali i rodzaju zagrożenia. Może ona zostać zarządzona zarówno w czasie pokoju (klęski żywiołowe, awarie), jak i w stanie wyższym.

• Poziom lokalny: Wójt może zarządzić ewakuację przy bezpośrednim zagrożeniu życia lub mienia (np. powódź, awaria technologiczna).

• Poziom wojewódzki/krajowy: Ewakuację zarządza Szef Obrony Cywilnej na wniosek wojewody, po konsultacji z MSWiA.

Co to oznacza dla czytelnika?

Każdy mieszkaniec powinien wiedzieć, jak zareagować na oficjalny komunikat. Podstawowymi kanałami informacyjnymi będą Alert RCB (SMS), syreny alarmowe oraz komunikaty w mediach publicznych.

Jak przygotować się na wypadek ewakuacji?

1. Pakiet na 72 godziny: Przygotuj plecak z wodą, jedzeniem o długim terminie ważności, lekami i latarką.

2. Dokumenty: Miej przy sobie oryginały oraz kopie najważniejszych dokumentów tożsamości i własności.

3. Gotówka: Przygotuj zapas pieniędzy w małych nominałach na wypadek awarii systemów płatniczych.

4. Łączność: Zapisz numery telefonów do najbliższych na kartce i ustal miejsce spotkania w razie braku zasięgu.

5. Weryfikacja: Reaguj wyłącznie na oficjalne komunikaty rządowe i samorządowe, aby uniknąć dezinformacji.