Pierwsze orędzie Haakona VIII. Król mówił o wolności Norwegii

Zdjęcie: Pierwsze orędzie Haakona VIII. Król mówił o wolności Norwegii

Król Haakon VIII wygłosił pierwsze orędzie do Norwegów 29 sierpnia 2026 r., dzień po śmierci Haralda V w wieku 89 lat. Nowy monarcha uczcił pamięć ojca, przyjął dewizę „Wszystko dla Norwegii” i zobowiązał się strzec wolności oraz niepodległości kraju. Zapowiedział też własny sposób pełnienia królewskiej służby.

Orędzie dzień po śmierci Haralda V

Haakon VIII zwrócił się do rodaków w sobotni wieczór z Pałacu Królewskiego w Oslo. Było to jego pierwsze przemówienie do narodu po objęciu tronu. Korona przeszła na niego 28 sierpnia, gdy o godz. 6.35 zmarł jego ojciec, król Harald V. Nowy monarcha rozpoczął od osobistego wspomnienia i podziękowania Norwegom, którzy przynosili pod pałac kwiaty, światła oraz kondolencje.

W oficjalnym zapisie przemówienia Haakon mówił o Haraldzie jako kochającym ojcu, mężu i dziadku. Przypomniał też jego publiczną służbę, podróże po kraju oraz zdolność jednoczenia ludzi w chwilach próby. Orędzie miało charakter mowy żałobnej, ale zawierało również pierwszą deklarację nowego panowania.

Haakon VIII wybiera własną drogę

Król podkreślił, iż czeka go wielkie zadanie. Przywołał radę ojca, aby każdy członek rodziny królewskiej znajdował własną formę służby i pozostawał sobą. Zapowiedział, iż wraz z królową Mette-Marit i następczynią tronu, księżniczką Ingrid Aleksandrą, chce słuchać Norwegów i rozumieć ich codzienne doświadczenia.

Jednocześnie mocno osadził swoją rolę w ciągłości dynastii. Wspomniał Haralda V, Olafa V i Haakona VII. Przyjął tę samą dewizę, którą posługiwali się jego trzej poprzednicy: „Wszystko dla Norwegii”. W tej formule znalazła się jasna wizja monarchii. Ma ona służyć państwu, a nie odrywać się od narodu.

Wolność i niepodległość w centrum

Najbardziej stanowcza część orędzia dotyczyła suwerenności. Haakon VIII wyjaśnił, iż królewska dewiza oznacza walkę o możliwość życia w wolności. Dodał, iż w skrajnej sytuacji wymaga to gotowości do ryzyka, choćby własnego życia, za wolność i niepodległość Norwegii. To mocne słowa, wypowiedziane bez wojennego patosu.

Monarcha mówił również o zakorzenieniu w historii, demokracji, prawie i wspólnocie jednego narodu. Wskazał, iż świat stał się mniej bezpieczny i przewidywalny niż przez większą część panowania jego ojca. Norwegia, choć zamożna i stabilna, także odczuwa presję nowej epoki. Przypisywany Rosji cyberatak na norweską tamę przypomniał wcześniej, iż zagrożenie może uderzyć w podstawową infrastrukturę bez przekraczania granicy przez regularne wojsko.

Ciągłość państwa w chwili żałoby

Zmiana na tronie dokonała się natychmiast po śmierci Haralda V, zgodnie z norweskim porządkiem konstytucyjnym. Haakon ogłosił swoje imię królewskie i dewizę podczas nadzwyczajnego posiedzenia Rady Państwa. Pierwsze orędzie pokazało, iż nowy monarcha chce połączyć pamięć o ojcu z własnym rozumieniem obowiązku.

Dla Polski ten obraz pozostaje czytelny. Trwałość państwa wymaga instytucji, które potrafią przeprowadzić naród przez żałobę i zmianę bez zerwania ciągłości. Ustrój Norwegii jest inny od polskiego, ale zasada służby własnemu narodowi, obrony jego wolności i szacunku dla odziedziczonej tradycji ma znaczenie uniwersalne. Haakon VIII zakończył słowami prośby, aby Bóg zachował Norwegię. W pierwszym wystąpieniu wyznaczył więc trzy punkty swego panowania: pamięć, obowiązek i niepodległość.

Źródła: Norweski Dwór Królewski, pełny zapis orędzia, Norweski Dwór Królewski, komunikat Rady Państwa, Associated Press