2 godzin temu
Na początku lipca 2026 roku chińskie instytucje naukowe zaktualizowały harmonogram rozwoju technologii fuzji jądrowej. Zgodnie z nowymi planami, Państwo Środka zamierza wygenerować pierwszą kilowatogodzinę energii elektrycznej z fuzji już w 2030 roku. To znaczące przyspieszenie prac nad technologią, która przez dziesięciolecia uchodziła za pieśń odległej przyszłości.
Decyzja ta wpisuje się w szerszą strategię transformacji całego systemu elektroenergetycznego Chin.
Od eksperymentów do inżynierii
Dotychczasowe sukcesy Chin w dziedzinie fuzji jądrowej opierały się głównie na reaktorze EAST (Experimental Advanced Superconducting Tokamak), zlokalizowanym w Hefei. To urządzenie, często nazywane “sztucznym słońcem”, służyło jako platforma testowa. W styczniu 2025 roku EAST ustanowił kolejny rekord, utrzymując plazmę przez 1066 sekund. Jednak EAST to wciąż instalacja badawcza, nieprzystosowana do komercyjnej produkcji energii.
Dlatego uwaga naukowców przeniosła się na nowy projekt – BEST (Broad Engineering Fusion Reactor). Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Chińską Akademię Nauk, budowa tego urządzenia ma zakończyć się w 2027 roku. Niedawno, pod koniec czerwca 2026 roku, najważniejsze komponenty reaktora, w tym magnesy nadprzewodnikowe, przeszły rygorystyczną weryfikację techniczną. To właśnie BEST ma zademonstrować możliwość uzyskania dodatniego bilansu energetycznego i wygenerować prąd do sieci na przełomie dekady. Szacuje się, iż inwestycje w ten projekt pochłonęły już ponad 6,5 miliarda dolarów.
Rola fuzji w strategii energetycznej
Rozwój technologii fuzyjnych stanowi integralną część chińskiej odpowiedzi na wyzwania klimatyczne i rosnące zapotrzebowanie na energię. Władze w Pekinie zadeklarowały osiągnięcie szczytu emisji dwutlenku węgla przed 2030 rokiem oraz neutralności węglowej do roku 2060. Aby zrealizować te ambitne cele, kraj musi drastycznie ograniczyć zależność od węgla.
Tradycyjna energetyka jądrowa już teraz przeżywa w Chinach bezprecedensowy rozkwit. W ciągu ostatniej dekady zainstalowana moc reaktorów atomowych wzrosła z 31,4 GW w 2016 roku do 58,7 GW w maju 2026 roku. Rząd planuje dalszą rozbudowę tej infrastruktury, jednak tradycyjne elektrownie wiążą się z problemem odpadów radioaktywnych oraz ograniczonymi zasobami uranu.
Fuzja jądrowa rozwiązuje oba te problemy. Proces łączenia lekkich jąder atomowych (izotopów wodoru) nie generuje długotrwałych odpadów promieniotwórczych, a paliwo jest praktycznie niewyczerpane – można je pozyskiwać z wody morskiej, w przyszłości zaś z Księżyca. W perspektywie długoterminowej, po 2050 roku, to właśnie fuzja ma stać się fundamentem czystej, stabilnej i bezpiecznej energetyki w Chinach.
Globalny wyścig technologiczny
Chiny nie są jedynym państwem inwestującym w sztuczne słońca. Kraj ten od 2003 roku aktywnie uczestniczy w międzynarodowym projekcie ITER (International Thermonuclear Experimental Reactor) zlokalizowanym we Francji. Jednak opóźnienia i rosnące koszty tego przedsięwzięcia skłoniły wiele państw do równoległego rozwijania własnych, narodowych programów.
Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i Japonia również intensyfikują prace badawcze, często przy udziale kapitału prywatnego. Różnica polega na skali zaangażowania państwa. W Chinach program fuzyjny cieszy się statusem priorytetu narodowego, co gwarantuje stabilne, długoterminowe finansowanie i dostęp do najlepszych kadr inżynieryjnych. Utworzenie narodowego konsorcjum fuzyjnego pozwala na sprawną koordynację prac między uniwersytetami, instytutami badawczymi a przemysłem.
Wyzwania na drodze do komercjalizacji
Mimo optymistycznych zapowiedzi, droga od pierwszej kilowatogodziny w 2030 roku do powszechnego wykorzystania fuzji w gospodarce pozostaje długa. Utrzymanie stabilnej plazmy o temperaturze przekraczającej 100 milionów stopni Celsjusza dla ciągłej produkcji energii to wciąż gigantyczne wyzwanie materiałowe i inżynieryjne.
Niemniej jednak, wyznaczenie konkretnej daty demonstracji technologii wysyła jasny sygnał. Fuzja jądrowa przestaje być wyłącznie obiektem badań akademickich, a staje się realnym projektem infrastrukturalnym. jeżeli chińskim inżynierom uda się dotrzymać termonów, kraj ten zyska ogromną przewagę w wyścigu o technologie, które ukształtują światową gospodarkę w drugiej połowie XXI wieku.
Sukces projektu BEST może całkowicie zredefiniować globalne rynki surowcowe i układ sił w geopolityce energetycznej. Chińczycy deklarują, iż wydarzy się to już niebawem.
Źródła
- CGTN: “China’s ‘artificial sun’ targets first electricity output by 2030”, 5.07.2026, https://news.cgtn.com/news/2026-07-05/China-s-artificial-sun-targets-first-electricity-output-by-2030-1Ox9q0F4wq4/p.html
- Lianhe Zaobao (联合早报 ): “中国“人造太阳”取得突破 计划2030年演示发电” (Chińskie “sztuczne słońce” dokonuje przełomu, planuje demonstrację generacji prądu w 2030 r.), 5.07.2026, https://www.zaobao.com.sg/news/china/story20260705-9316187
- Chinese Academy of Sciences (CAS ): “China Accelerates Nuclear Fusion Engineering, Targeting Power Generation”, 19.01.2026, https://english.cas.cn/newsroom/cas-in-media/202601/t20260119_1145881.shtml
- Xinhua News Agency: “China is accelerating the transition of its nuclear fusion program”, styczeń 2026.
Leszek B. Ślazyk
e-mail: [email protected]
