Pieniądze od rodziców mogą skończyć się podatkiem. Podczas kontroli stawka może wzrosnąć do 20%

Rodzinny przelew na mieszkanie, samochód czy spłatę zobowiązań może oznaczać obowiązki wobec fiskusa. Darowizna od rodziców może być całkowicie zwolniona z podatku, ale trzeba spełnić warunki. Powołanie się na niezgłoszoną darowiznę dopiero podczas kontroli może uruchomić sankcyjną stawkę 20%.

Fot. Svetlana Zelenskaia / Shutterstock.

„To pieniądze od mamy” nie zamyka sprawy

Zwolnienie dla najbliższej rodziny obejmuje m.in. darowizny od rodziców, dziadków, dzieci, małżonka i rodzeństwa. Przy większych kwotach znaczenie mają jednak zgłoszenie SD-Z2 i udokumentowanie otrzymania pieniędzy.

Co do zasady na zgłoszenie darowizny jest 6 miesięcy. W przypadku pieniędzy potrzebny jest dowód przekazania ich na rachunek obdarowanego w banku lub SKOK albo przekazem pocztowym. Samo pokrewieństwo nie zastępuje tych formalności.

36 120 zł. Limit nie dotyczy wyłącznie ostatniego przelewu

Brak obowiązku zgłoszenia obejmuje nabycia nieprzekraczające 36 120 zł od tej samej osoby, z uwzględnieniem wcześniejszych nabyć. Liczy się rok ostatniego nabycia oraz 5 poprzedzających go lat.

Przykładowo: jeżeli ojciec przekazał dziecku 20 tys. zł, a następnie kolejne 20 tys. zł w okresie uwzględnianym przy sumowaniu, łączna wartość wynosi 40 tys. zł. Nie można oceniać każdego przelewu osobno i uznać, iż oba mieszczą się w limicie.

Przekroczenie progu nie oznacza automatycznie podatku. Oznacza natomiast konieczność sprawdzenia warunków pełnego zwolnienia i dopełnienia formalności.

Kiedy fiskus może zastosować 20%?

Sankcyjna stawka nie jest automatyczną konsekwencją każdego spóźnienia.

Przepisy przewidują ją, gdy obowiązek podatkowy powstaje wskutek powołania się przez podatnika na darowiznę przed organem w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub celno-skarbowej, a należny podatek nie został zapłacony.

To ważne choćby przy wyjaśnianiu źródła pieniędzy na duży zakup. Stwierdzenie „dostałem od rodziny” może wymagać przedstawienia dokumentacji. 20% oznacza 20 tys. zł podatku przy podstawie opodatkowania wynoszącej 100 tys. zł — to ilustracja wysokości stawki, a nie wyliczenie dla każdej darowizny tej wartości.

Termin minął? Od 2026 r. istnieje możliwość jego przywrócenia

Aktualny poradnik Ministerstwa Finansów wskazuje możliwość przywrócenia terminu na SD-Z2, jeżeli podatnik uprawdopodobni, iż spóźnienie nastąpiło bez jego winy.

Wniosek trzeba złożyć w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, razem z SD-Z2. Rozwiązanie obejmuje nabycia od 7 stycznia 2026 r., a także wcześniejsze, jeżeli termin zgłoszenia nie upłynął do tej daty. Nie jest to automatyczne przedłużenie dla wszystkich spóźnionych.

Co sprawdzić przed kolejnym rodzinnym przelewem?

• Zsumuj wcześniejsze darowizny od tej samej osoby.
• Zachowaj dokumentację przekazania pieniędzy.
• Sprawdź obowiązek złożenia SD-Z2 i datę upływu terminu.
• Zachowaj potwierdzenie złożenia formularza.

SD-Z2 można przekazać elektronicznie albo papierowo. Przewidziano również wyjątki od zgłoszenia, m.in. przy darowiźnie dokonanej w odpowiedniej formie notarialnej.