Pełne wdrożenie systemu kaucyjnego w Polsce. Pierwsze wnioski i nowe obowiązki

Od początku 2026 roku system kaucyjny w Polsce działa już w pełnym zakresie. Po zakończeniu okresu przejściowego nowe zasady zwrotu opakowań po napojach stały się obowiązkowe dla producentów, handlu i konsumentów, a administracja publikuje pierwsze wnioski z fazy rozruchowej.

Fot. Pixabay

System kaucyjny działa w pełnym zakresie. Nowe obowiązki i pierwsze wnioski z 2026 roku

Rok 2026 przyniósł pełne wdrożenie systemu kaucyjnego w Polsce. Po zakończeniu okresu przejściowego mechanizm zwrotu opakowań po napojach działa już w całym kraju. Zmiany obejmują producentów, importerów, handel detaliczny oraz konsumentów, a administracja publiczna publikuje pierwsze wnioski z fazy rozruchowej.

Co się zmienia?

Od początku 2026 roku system kaucyjny funkcjonuje w pełnym zakresie. Oznacza to, iż wszystkie podmioty objęte przepisami muszą stosować jednolite zasady pobierania i zwrotu kaucji za wybrane opakowania po napojach. Mechanizm nie ma już charakteru testowego i stał się obowiązującym elementem rynku.

Kaucją objęte są plastikowe butelki PET, puszki metalowe oraz szklane butelki wielokrotnego użytku. Przy zakupie napoju konsument płaci dodatkową opłatę, która podlega zwrotowi po oddaniu pustego opakowania w sklepie lub innym punkcie zbiórki. Wysokość kaucji jest jednolita i wynosi najczęściej 0,50 zł lub 1 zł, w zależności od rodzaju opakowania.

Fakty i tło sprawy

System kaucyjny był wdrażany etapami. Okres przejściowy rozpoczął się w październiku 2025 roku i trwał trzy miesiące. W tym czasie firmy mogły dostosować logistykę, systemy sprzedażowe oraz oznakowanie produktów. Od stycznia 2026 roku obowiązek stosowania zasad systemu objął cały rynek.

Na półkach sklepowych wciąż mogą pojawiać się napoje bez oznaczeń kaucyjnych. Wynika to z wyprzedaży zapasów wprowadzonych do obrotu przed pełnym wdrożeniem przepisów. Z czasem takie produkty będą stopniowo znikać, a oferta zostanie ujednolicona.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska przekazało pierwsze informacje dotyczące funkcjonowania systemu w początkowej fazie. Choć szczegółowe dane liczbowe nie zostały jeszcze w pełni ujawnione, administracja ocenia, iż wdrożenie przebiegło stabilnie, a rynek poradził sobie z przejściem na nowy model.

Nowe obowiązki dla firm

Pełna operacyjność systemu oznacza dodatkowe obowiązki dla producentów i importerów napojów. Muszą oni zapewnić prawidłowe oznaczenie opakowań, rozliczanie kaucji oraz współpracę z operatorami systemu zbiórki. Handel detaliczny odpowiada natomiast za przyjmowanie zwrotów i organizację punktów odbioru.

Dla wielu firm jest to duże wyzwanie logistyczne. Wymaga reorganizacji zaplecza sklepów, instalacji automatów do zwrotu opakowań lub wyznaczenia miejsc obsługi manualnej. W przypadku mniejszych placówek oznacza to również konieczność dostosowania procedur i przeszkolenia pracowników.

Co to oznacza dla konsumentów?

Dla klientów system kaucyjny staje się nową codziennością. Zakup napoju wiąże się z zapłatą kaucji, którą można odzyskać po oddaniu opakowania. Zwrot nie wymaga paragonu, a opakowanie musi spełniać określone warunki, takie jak czytelne oznaczenie i brak poważnych uszkodzeń.

Celem systemu jest zwiększenie poziomu zbiórki i recyklingu odpadów opakowaniowych. Administracja liczy, iż mechanizm finansowy zachęci konsumentów do zwrotu opakowań i ograniczy ilość odpadów trafiających do środowiska.

Pierwsze wnioski

Pierwsze miesiące działania systemu pokazują, iż jego fundamenty organizacyjne zostały wdrożone zgodnie z planem. Pełne efekty, w tym poziom zwrotów i wpływ na rynek odpadów, będą jednak widoczne dopiero po dłuższym okresie funkcjonowania.

Rok 2026 będzie najważniejszy dla oceny skuteczności systemu kaucyjnego. Dla firm oznacza to dalsze dostosowania, a dla konsumentów utrwalenie nowych nawyków związanych z zakupem i zwrotem opakowań.