„Pamięć to nasz święty obowiązek” – Rektor Akademii Zamojskiej apeluje o utworzenie Ośrodka Pamięci Dzieci Zamojszczyzny w Akademii Zamojskiej

23 lutego w gmachu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej odbyło się uroczyste otwarcie wystawy elementarnej pt. „Dzieci Zamojszczyzny. Historia i pamięć”. Ekspozycja, przygotowana przez Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Lublinie, prezentuje zarys wydarzeń z okresu II wojny światowej i okupacji niemieckiej na Zamojszczyźnie, ze szczególnym uwzględnieniem tragicznych losów wysiedlonych dzieci.

Wydarzenie zgromadziło parlamentarzystów, historyków oraz młodzież, ale przede wszystkim przybyli na nie najważniejsi goście, żyjące jeszcze Dzieci Zamojszczyzny, naoczni świadkowie tamtych tragicznych wydarzeń. Ich obecność nadała uroczystości wymiar szczególnego świadectwa.

Niezwykle poruszającym momentem wernisażu było odczytanie listu skierowanego do zgromadzonych przez Jadwigę Czerw, jedno z ocalałych Dzieci Zamojszczyzny. Słowa autorki, odczytane przez jedną z obecnych na sali przedstawicielek środowiska, przywołały dramatyczne wspomnienia najmłodszych ofiar wojny, brutalnie wyrwanych z rodzinnych domów. Podkreśliły one konieczność zachowania pamięci o cierpieniu jako przestrogi dla przyszłych pokoleń i zakończyły się mocnym apelem do współczesnych: Jako Dziecko Zamojszczyzny proszę was: pamiętajcie i przekazujcie tę pamięć dalej. Niech dzisiejsza uroczystość będzie nie tylko wspomnieniem, ale zobowiązaniem. (…) My, Dzieci Zamojszczyzny, cieszymy się, iż powstaje Muzeum Dzieci Zamojszczyzny, ale prosimy, aby władze jak najszybciej poczyniły starania o jego otwarciu, gdyż każdego dnia odchodzimy na zawsze.

Podczas wydarzenia głos zabrał Rektor Akademii Zamojskiej, dr hab. Paweł Skrzydlewski, prof. AZ. W swoim przemówieniu podkreślił konieczność budowania trwałych instytucji i zadeklarował pełne wsparcie dla powołania Ośrodka Pamięci Dzieci Zamojszczyzny, który miałby stać się fundamentem do zbudowania w przyszłości Muzeum. Rektor Skrzydlewski odwołał się do filozofii wybitnego polskiego historyka, Feliksa Konecznego, przypominając o moralnym obowiązku przekazywania dziedzictwa: Człowiek nie może się krępować krótkością życia, a w życiu zbiorowym musi postępować tak, jakby śmierć nie istniał, cytował profesora Konecznego Rektor. Zbiorowe życie polega na przekazywaniu dorobku duchowego i materialnego następnemu pokoleniu, a zatem na moralnej, nie tylko fizycznej ciągłości pokoleń. Profesor Skrzydlewski zaznaczył, iż kluczowym celem obecności zgromadzonych w Sejmie jest pamięć o konieczności ochrony naszej tożsamości i historii, którą określił mianem „świętego obowiązku”. Przestrzegł, iż utrata pamięci historycznej pozbawia naród oparcia i tożsamości, i wezwał do działania w myśl sentencji sub specie aeternitatis (z punktu widzenia wieczności).

W kluczowym punkcie przemówienia padła konkretna zapowiedź: My przemijamy, ale trzeba pozostawić po sobie dzieło służące narodowi, mówił prof. Skrzydlewski. Tym dziełem powinien być Ośrodek Pamięci Dzieci Zamojszczyzny funkcjonujący jako część Akademii Zamojskiej oraz zbudowane na jego bazie Muzeum, które dokumentuje i prezentuje zbrodnie narodowego socjalizmu (…) wobec narodu polskiego, szczególnie dotkliwie realizowane na ziemi zamojskiej.

Zwieńczeniem wydarzenia była konferencja naukowa zorganizowana w Sali Kolumnowej Sejmu. W jej trakcie dr hab. Paweł Skrzydlewski, prof. AZ wygłosił referat zatytułowany: „Wysiedlenia na Zamojszczyźnie jako element niemieckiej polityki niszczenia narodu polskiego”. Do Sejmu na to wyjątkowe wydarzenie przybyły liczne delegacje samorządowe i społeczne z ziemi biłgorajskiej, hrubieszowskiej, tomaszowskiej i zamojskiej. Akademię Zamojską reprezentowali: JM Rektor – dr hab. Paweł Skrzydlewski, prof. AZ, Prorektor ds. nauki i kształcenia – dr hab. Ryszard Skrzyniarz, prof. AZ oraz Dyrektor Biblioteki AZ – Piotr Bartnik.

Piotr Bartnik