Pamiątki po najmłodszym legioniście Piłsudskiego trafiły do Instytutu Pamięci Narodowej

Zdjęcie: Pamiątki po najmłodszym legioniście Piłsudskiego trafiły do Instytutu Pamięci Narodowej

Pamiątki po Władysławie Franasiu, najmłodszym legioniście Józefa Piłsudskiego trafiły do Archiwum Delegatury IPN w Kielcach. Gdy wstępował do Legionów, miał zaledwie 14 lat.

Mimo młodego wieku, był bardzo dojrzały i wiedział, co to znaczy bić się o wolność – podkreśla Jan Józef Kasprzyk, doradca Prezydenta RP.

– Proszę zwrócić uwagę, iż to pokolenie nie wiedziało, czym jest wolność i niepodległość. Ba, ich rodzice, dziadkowie, pradziadkowie nie wiedzieli czym jest niepodległość. A jednak ten gen wolności, tak głęboko był zakorzeniony w ich sercach i duchach, iż nie wiedząc czym jest wolność, chcieli się o nią bić – mówi.

Władysław Franaś bardzo chciał przystąpić do wojska, dlatego sfałszował dokumenty i zataił prawdziwy, dziecięcy wiek. Po dołączeniu do legionowych szeregów pełnił służbę w 2 i 4 pułku piechoty. Od tego momentu Legiony były jego rodziną, a Marszałek Piłsudski – przybranym ojcem – wspomina Joanna Snopek, wnuczka Władysława Franasia.

10.11.2026. Kielce. uroczystość w Instytucie Pamięci Narodowej. / Fot. Jarosław Kubalski – Radio Kielce

Na kolekcję przekazaną przez wnuczki składają się wojenne pamiątki, odznaki i dyplomy, zaświadczenia ze służby wojskowej oraz liczne zdjęcia. Gromadzone przez niego dokumenty rodzina przechowywała w tzw. „walizce legionisty”.

– Ojciec wrócił z taką zieloną walizką zszytą sznurkiem. Nam, dziewczynom, czyli swoim córkom, powiedział tylko, iż to walizka z dokumentami historycznymi odnoszącymi się do jego ojca. Jak już dorosłyśmy, pokazywał nam, opowiadał, na które z tych pamiątek trzeba szczególnie zwrócić uwagę, m.in. medale i własnoręczny życiorys dziadka – opowiada Joanna Snopek.

Uroczystość przekazania kolekcji po Władysławie Franasiu połączono z wręczeniem medali Reipublicae Memoriae Meritum. To wyróżnienie otrzymują osoby, które aktywnie działają na rzecz upamiętnienia wydarzeń i postaci historycznych – wyjaśnia Iwona Czyżyk, kierownik Wydziału Archiwalnego Delegatury IPN w Kielcach.

– Medale otrzymali dr Katarzyna Bernat i ksiądz Jacek Kopeć. To osoby, które bardzo aktywnie współpracują z Instytutem Pamięci Narodowej w ramach utrwalania pamięci o postaciach i wydarzeniach historycznych. Obie robią to w różny sposób. Pani redaktor poprzez mikrofon i audycje historyczne, a ksiądz Kopeć poprzez pracę z młodzieżą – mówi.

Spotkanie odbyło się w ramach obchodów Narodowego Święta Niepodległości.