Obcy w radzie gminy?

niepoprawni.pl 6 godzin temu

W polskim porządku prawnym istnieje przepis, którego większość obywateli nigdy nie zauważyła, choć jego konsekwencje sięgają samego fundamentu lokalnej demokracji. Tym przepisem jest Art. 10 Kodeksu wyborczego*, który pozwala obywatelom Unii Europejskiej – osobom niebędącym Polakami – głosować i kandydować w wyborach do rady gminy, jeżeli tylko „stale zamieszkują” na jej terenie.

To brzmi niewinnie, dopóki nie zrozumiemy, iż polskie prawo nie określa ani minimalnego okresu pobytu, ani nie wymaga żadnego formalnego prawa pobytu. W praktyce oznacza to, iż cudzoziemiec z UE (np. naturalizowany obywatel Niemiec pochodzący z Maroka) może wysiąść z pociągu w polskiej gminie, podać adres, złożyć oświadczenie i zostać wpisany do rejestru wyborców, a choćby zgłosić swoją kandydaturę na radnego.

Polacy nigdy nie oponowali przeciwko temu rozwiązaniu, bo przez dwie dekady nikt nie wiedział, iż ono istnieje. Migracja z UE była minimalna, temat nie pojawiał się w mediach, a partie polityczne (ani PiS, ani PO) nie miały interesu, by go nagłaśniać - dyrektywa unijna nakazuje takie prawo wprowadzić, a krytyka oznaczałaby konflikt z Brukselą. Dopiero teraz, gdy migracja rośnie, a obcokrajowcy zaczynają korzystać z możliwości kandydowania, Polacy odkrywają, iż lokalna demokracja została otwarta szerzej na obce wpływy, niż sugerowałby zdrowy rozsądek.

Nie jest to przepis wyjątkowy w skali Europy - wszystkie państwa UE muszą umożliwić obywatelom Unii udział w swoich wyborach lokalnych. Jednak Polska wdrożyła go najbardziej liberalnie ze wszystkich: bez meldunku, bez karty pobytu, bez minimalnego okresu zamieszkania, bez weryfikacji legalności pobytu. W innych krajach - Niemczech, Francji, Holandii, Czechach -takie zabezpieczenia istnieją. W Polsce ich nie ma.

Dlatego dziś, gdy obcy kandydaci pojawiają się w gminach, wielu Polaków po raz pierwszy zadaje pytanie: kto adekwatnie może decydować o sprawach naszej lokalnej wspólnoty? I odkrywa, iż odpowiedź jest znacznie bardziej zaskakująca, niż ktokolwiek by przypuszczał.

Co więcej, wyrok TSUE z 19 listopada 2024 roku** otworzył kolejny, mało znany rozdział: obywatele Unii Europejskiej mieszkający w Polsce mają prawo wstępować do polskich partii politycznych, choćby jeżeli nie posiadają polskiego obywatelstwa. Trybunał uznał, iż odmowa członkostwa narusza podstawowe prawa wynikające z obywatelstwa UE, w tym prawo do udziału w życiu politycznym państwa zamieszkania. Oznacza to, iż cudzoziemiec z UE może nie tylko głosować i kandydować w wyborach lokalnych, ale również działać w strukturach polskich partii - pełnoprawnie, legalnie i bez konieczności posiadania polskiego paszportu.

_________________

* Art. 10. - [Czynne prawo wyborcze] - Kodeks wyborczy.
Dziennik Ustaw
Dz.U.2025.365 t.j.Akt obowiązujący
Wersja od: 31 grudnia 2025 r. do: 17 lutego 2027 r.
Art. 10. [Czynne prawo wyborcze]
§ 1. Prawo wybierania (czynne prawo wyborcze) ma:
1) w wyborach do Sejmu i do Senatu oraz w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej - obywatel polski, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat;
2) w wyborach do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej - obywatel polski, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat oraz obywatel Unii Europejskiej niebędący obywatelem polskim, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat, oraz stale zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
3) w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego:
a) rady gminy - obywatel polski, obywatel Unii Europejskiej niebędący obywatelem polskim oraz obywatel Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat, oraz stale zamieszkuje na obszarze tej gminy,
b) rady powiatu i sejmiku województwa - obywatel polski, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat, oraz stale zamieszkuje na obszarze, odpowiednio, tego powiatu i województwa;
4) w wyborach wójta w danej gminie - osoba mająca prawo wybierania do rady tej gminy.
§ 2. Nie ma prawa wybierania osoba:
1) pozbawiona praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądu;
2) pozbawiona praw wyborczych prawomocnym orzeczeniem Trybunału Stanu;
3) ubezwłasnowolniona prawomocnym orzeczeniem sądu.