NSA uchyla wyroki w sprawie rad dzielnic w Katowicach. Wybory możliwe jeszcze tej jesieni

Po miesiącach sporów prawnych pojawił się przełom w sprawie rad dzielnic w Katowicach. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oraz rozstrzygnięcia nadzorcze wojewody. Oznacza to, iż droga do przeprowadzenia wyborów do rad jednostek pomocniczych została ponownie otwarta.

Przypomnijmy, iż konflikt dotyczył zmian w statutach dzielnic. Wojewoda Śląski zakwestionował część zapisów przyjętych przez Radę Miasta Katowice, uznając je za niezgodne z prawem. Sprawy trafiły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który w serii niemal identycznych rozstrzygnięć przyznał rację organowi nadzoru.

W uzasadnieniach sąd konsekwentnie podkreślał, iż samorząd działa w granicach prawa i nie może przyjmować rozwiązań bez wyraźnej podstawy ustawowej. najważniejsze znaczenie miało wcześniejsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, które – zdaniem WSA – wiązało sąd i organy administracji.

WSA wskazywał również, że:

• organy gminy mogą podejmować działania tylko wtedy, gdy mają do tego wyraźne upoważnienie w przepisach,
• w przypadku jednostek pomocniczych zakres swobody samorządu jest ograniczony ustawą o samorządzie gminnym,
• wcześniejsze wyroki NSA w podobnych sprawach przesądzają sposób interpretacji przepisów i nie mogą być pomijane w kolejnych postępowaniach,
• brak podstawy prawnej do określonych rozwiązań w statutach dzielnic oznacza istotne naruszenie prawa.

W efekcie sąd uznawał, iż decyzje wojewody o unieważnieniu części zapisów statutów były zasadne, a skargi miasta nie mogły zostać uwzględnione.

NSA zmienia bieg sprawy

24 marca sprawą zajął się Naczelny Sąd Administracyjny. Podczas rozpraw uchylono wcześniejsze wyroki WSA oraz rozstrzygnięcia nadzorcze. To oznacza, iż wcześniejsze blokady prawne przestają obowiązywać, a miasto może wrócić do organizacji wyborów. Z naszych informacji wynika, iż wybory do rad dzielnic w Katowicach mogą odbyć się jeszcze tej jesieni. Ostateczne decyzje będą należeć do władz miasta, ale wyrok NSA znacząco przyspiesza cały proces.

– Cieszymy się, iż rady jednostek pomocniczych w końcu będą mogły znowu działać. To bardzo istotny element włączania mieszkańców w proces podejmowania decyzji dotyczących dzielnic – mówi Grzegorz Wójkowski ze Stowarzyszenia Aktywności Obywatelskiej Bona Fides.

Do sprawy odniósł się także Grzegorz Augustyn, od lat zaangażowany w działalność Rady Dzielnicy w Giszowcu:

– Ostateczną decyzję Naczelnego Sądu Administracyjnego odnośnie uchwał dot. zmian statutów jednostek pomocniczych, przyjąłem z zadowoleniem. Decyzja ta pokazała, iż prawo lokalne w tej batalii sądowniczej zostało uznane, dając zielone światło do przeprowadzenia wyborów do Rad Dzielnic w Katowicach. Miasto z pewnością widzi wielką potrzebę reaktywacji Rad Dzielnic, a sytuacja związana z kilkumiesięcznym zawieszeniem, mam nadzieję wpłynie również korzystnie na frekwencję wyborczą w poszczególnych dzielnicach miasta. Warto zaznaczyć, iż proces reaktywacji rad dzielnicowych będzie o tyle uproszczony, iż nie trzeba będzie zbierać kolejnych podpisów umożliwiających przeprowadzenie wyborów. Na tym etapie wystarczy tylko inicjatywa uchwałodawcza radnych Miasta Katowice, więc wszystko na tę chwilę w rękach rajców miejskich i prezydenta miasta, który ogłosi w stosownym czasie wybory do Rad Dzielnic Katowic.

Co dalej?

Po wyroku NSA miasto może wznowić działania organizacyjne. jeżeli procedury ruszą sprawnie, mieszkańcy Katowic jeszcze w tym roku będą mogli ponownie wybrać swoich przedstawicieli w dzielnicach.