Nowy system gwałtownie wyłapie, kto nie segreguje śmieci. Koniec ze zbiorową odpowiedzialnością

52 minut temu

W blokach za jednego sąsiada, który nie segreguje śmieci, płacą wszyscy. Ostrołęka chce to zmienić i przygotowuje pilotaż, w którym każdy worek ma mieć kod przypisany do konkretnego mieszkania. Podobne rozwiązania działają już m.in. w Ciechanowie, Płocku i Wołominie. Sprawdziliśmy, co pozwalają przepisy i czy taki system może pojawić się w Warszawie.

Śmieciarka MPO podjechała po odbiór odpadów. | Fot. Warszawa w Pigułce.

Dziś płaci cały blok. Tak działa odpowiedzialność zbiorowa

Gdy firma odbierająca odpady stwierdzi, iż w altanie śmietnikowej śmieci nie są posegregowane, powiadamia o tym gminę i właściciela nieruchomości. Gmina wszczyna postępowanie i wydaje decyzję o podwyższonej opłacie. Tak stanowi art. 6ka ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Podwyższona stawka może wynosić od 2- do 4-krotności zwykłej opłaty (art. 6k ust. 3). W bloku nie da się dziś zwykle ustalić, kto wyrzucił źle posegregowany worek. Decyzja trafia więc do wspólnoty lub spółdzielni, a ta rozkłada koszt na wszystkich mieszkańców.

Ostrołęka: kod na każdym worku, pilotaż dla chętnych bloków

We wrześniu prezydent Ostrołęki Paweł Niewiadomski podpisał zarządzenie o powołaniu komisji do wstępnych konsultacji rynkowych. Miasto chce sprawdzić, jakie rozwiązania techniczne oferują firmy, i przygotować pilotaż.

Założenie jest proste. Każdy worek ma mieć indywidualny kod przypisany do lokalu. Dzięki temu miasto będzie mogło sprawdzić, które mieszkanie nie segreguje odpadów, i obciążyć wyższą opłatą tylko jego. Ostrołęka nie chce narzucać systemu wszystkim. O przystąpieniu do pilotażu mają decydować zarządcy wspólnot i spółdzielni. Miasto nie podało jeszcze, kiedy pilotaż ruszy.

Przepisy już na to pozwalają. najważniejszy jest art. 2a

Rozliczanie śmieci osobno dla wszystkich mieszkania w bloku dopuszcza art. 2a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Warunki są jednak konkretne:

  • Rada gminy musi przyjąć uchwałę, która jest aktem prawa miejscowego.
  • Właściciel nieruchomości, np. wspólnota lub spółdzielnia, musi w porozumieniu z gminą zapewnić rozwiązania techniczne pozwalające ustalić, z którego lokalu pochodzą odpady.
  • Identyfikacja musi być zrobiona tak, by osoby nieuprawnione nie miały dostępu do danych osobowych mieszkańców.
  • Po wejściu uchwały w życie wspólnota lub spółdzielnia ma 14 dni na złożenie nowej deklaracji.

Regulamin utrzymania czystości w gminie może wtedy wymagać indywidualnego oznaczenia pojemników lub worków (art. 4 ust. 2a pkt 6 lit. b).

Mazowsze: czipy, kody kreskowe i inteligentne altany

Gmina Rozwiązanie Czy wskazuje konkretne mieszkanie
Ciechanów Inteligentne pojemniki od 2020 r. Brak szczegółów. Według miasta udział gospodarstw segregujących odpady wzrósł z niespełna 10 do 90 proc.
Płock Czipy RFID na pojemnikach, przypisane do adresu, z lokalizacją GPS. Akcja ruszyła w październiku, przy nowych umowach na odbiór odpadów. W blokach czip wskazuje adres altany i kontenera, a nie konkretne mieszkanie
Wołomin W domach jednorodzinnych indywidualne kody kreskowe na workach, darmowe naklejki. Testy elektronicznych altan otwieranych kartą lub kodem QR. W domach tak, w altanach testy
Wyszogród Kody kreskowe na workach, skanowane przy odbiorze Tak, przypisane do nieruchomości
Ostrołęka Planowany pilotaż kodów na workach w blokach Tak, do konkretnego lokalu
Warszawa Czipy RFID na pojemnikach, przypisane do miejsc odbioru odpadów Nie, rejestrują odbiór z danego miejsca

Warszawa: 85 zł od gospodarstwa, a za brak segregacji 170 zł

W stolicy od 1 kwietnia 2026 r. gospodarstwo domowe w bloku płaci 85 zł miesięcznie, a w domu jednorodzinnym 107 zł. Za brak segregacji miasto nalicza dwukrotność stawki, czyli 170 zł od gospodarstwa w bloku. Podwyższona opłata obejmuje całą nieruchomość za miesiąc lub miesiące, w których stwierdzono problem. W bloku ze 100 mieszkaniami to 17 tys. zł zamiast 8,5 tys. zł.

Miasto musi jednak przestrzegać procedury. W 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. III FSK 1235/24) uchylił ok. 11 tys. zł podwyższonej opłaty nałożonej na warszawską spółdzielnię. Sąd uznał, iż naklejka na kontenerze nie jest prawidłowym powiadomieniem właściciela o braku segregacji.

Czy Warszawa pójdzie w ślady Ostrołęki?

Na razie nic na to nie wskazuje. Nie znaleźliśmy żadnej zapowiedzi ratusza ani projektu uchwały, który wprowadzałby w Warszawie rozliczanie śmieci według mieszkań. Czipy na warszawskich pojemnikach pokazują, skąd i kiedy odebrano odpady, ale nie wskazują, kto je wyrzucił.

Przepisy dają taką możliwość, ale przeszkód jest kilka:

  • Skala – w Warszawie są tysiące budynków wielorodzinnych i altan. Ostrołęka zaczyna od pilotażu w wybranych blokach.
  • Koszt po stronie właściciela – zgodnie z art. 2a rozwiązania techniczne zapewnia wspólnota lub spółdzielnia. Kody, czytniki czy inteligentne altany oznaczają wydatek dla mieszkańców.
  • Uchwała rady miasta – bez niej indywidualne rozliczanie nie jest możliwe.
  • Ochrona danych – system musi chronić dane mieszkańców przed osobami nieuprawnionymi.

Najbardziej realny scenariusz to oddolne pilotaże. Przepisy pozwalają radzie miasta objąć uchwałą tylko wybrane budynki, których zarządcy zgodzą się na nowy system.

Segregacja w bloku. Co warto wiedzieć

  • Dziś za brak segregacji w bloku płaci zwykle cała wspólnota lub spółdzielnia, czyli wszyscy mieszkańcy.
  • W Warszawie podwyższona opłata to 170 zł zamiast 85 zł od gospodarstwa w bloku, za każdy miesiąc, w którym stwierdzono problem.
  • Indywidualne rozliczanie mieszkań jest możliwe, ale wymaga uchwały rady gminy i rozwiązań technicznych po stronie wspólnoty lub spółdzielni.
  • Jeśli wspólnota dostała decyzję o podwyższonej opłacie, sprawdźcie, czy gmina prawidłowo was powiadomiła. Sama naklejka na kontenerze według NSA nie wystarczy.
  • Szkło bez porcelany, papier bez folii, bioodpady bez worków foliowych. Jeden źle wrzucony worek może podnieść rachunek całego bloku.
Idź do oryginalnego materiału