Obowiązująca ustawa o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej została uchwalona w 1980 roku, a część jej zapisów pochodzi jeszcze z lat 50. XX wieku. To oznacza, iż regulacje powstawały w rzeczywistości pozbawionej cyfrowej administracji, nowoczesnej grafiki użytkowej i powszechnego obiegu dokumentów elektronicznych. W praktyce prowadzi to do licznych problemów interpretacyjnych i technicznych.
Była ministra kultury Hanna Wróblewska uznała, iż dalsze funkcjonowanie tych przepisów w niezmienionej formie jest nie do utrzymania. Wskazywała, iż prawo nie odpowiada realiom, w których dziś działają instytucje państwowe, samorządy i podmioty publiczne. Z jej inicjatywy powołano zespół, który ma przygotować propozycje nowelizacji ustawy.
Orzeł biały i brak jednoznacznego standardu graficznego
Jednym z kluczowych problemów jest oficjalny wizerunek godła. Orzeł biały jest symbolem powszechnie rozpoznawalnym, jednak obecny opis ustawowy nie zapewnia jednoznacznego wzorca graficznego. W efekcie pojawiają się różnice w jego odwzorowaniu – zarówno w druku, jak i w wersjach cyfrowych.
Jak opisywała „Rzeczpospolita”, rozważane zmiany mają dotyczyć wyłącznie szczegółów technicznych. Wskazywano m.in. na konieczność doprecyzowania barwy złotych elementów orła, takich jak korona, dziób i szpony, a także możliwe korekty kształtu skrzydeł. Celem jest stworzenie spójnego i jednoznacznego wzorca, który będzie możliwy do stosowania w każdej technologii.
Flaga państwowa i niejednolite odcienie barw
Ważne zmiany w godle i fladze obejmują również barwy narodowe. Choć konstrukcja flagi pozostaje niezmienna, obecna ustawa nie określa precyzyjnie odcieni bieli i czerwieni. W praktyce skutkuje to dużymi różnicami kolorystycznymi pomiędzy flagami używanymi przez różne instytucje.
Brak jednoznacznych norm powoduje chaos wizualny, szczególnie widoczny podczas uroczystości państwowych i wydarzeń międzynarodowych. Nowelizacja ma wprowadzić klarowne, mierzalne standardy kolorystyczne, dostosowane do współczesnych norm technicznych i produkcyjnych.
Są też zastrzeżenia co do hymnu
Analiza przepisów objęła także hymn narodowy. Nie przewiduje się zmian w jego treści ani melodii, jednak problemem jest sposób ich zapisu w ustawie. Obowiązujące regulacje dotyczące zapisu nutowego i wykonawczego nie odpowiadają dzisiejszym standardom edytorskim.
Eksperci wskazują, iż prowadzi to do rozbieżności interpretacyjnych i problemów przy oficjalnych wykonaniach hymnu. Uporządkowanie tych zapisów ma zapewnić jednolite stosowanie symbolu, który ma szczególne znaczenie państwowe i ceremonialne.
Konstytucja wyznacza granice zmian
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego podkreśla, iż planowane zmiany nie mogą naruszać Konstytucji. Art. 28 jednoznacznie wskazuje, iż godłem jest orzeł biały w koronie w czerwonym polu, a barwami narodowymi są biel i czerwień. Te zapisy pozostają nienaruszalne.
Rzecznik resortu Piotr Jędrzejowski zaznaczał, iż na obecnym etapie nie ma jeszcze gotowych rozwiązań legislacyjnych. Projekt ustawy oraz zakres ewentualnych zmian będą przedmiotem dalszych prac zespołu. Celem jest doprecyzowanie i unowocześnienie przepisów, a nie ingerencja w znaczenie symboli.
Zespół ekspertów i harmonogram działań
Prace nad nowelizacją prowadzi zespół działający pod kierownictwem ministry Marty Cienkowskiej. Zgodnie z zapowiedziami jego działania mają zakończyć się w trakcie obecnej kadencji rządu, a orientacyjny termin przedstawienia efektów wyznaczono na jesień przyszłego roku.
Do tego czasu zaplanowano analizy prawne, konsultacje eksperckie oraz opracowanie spójnego projektu ustawy. Resort zapowiada, iż wszystkie propozycje będą miały charakter techniczny i porządkujący.
Korona Chrobrego i wcześniejsza inicjatywa obywatelska
Wątek zmian w symbolach narodowych pojawiał się już wcześniej poza strukturami rządowymi. Dwa lata temu do Kancelarii Prezydenta RP trafiła obywatelska petycja autorstwa Bartosza Wałęgi dotycząca zmiany wyglądu godła.
Autor postulował zastąpienie obecnej korony tzw. koroną Chrobrego, nazywaną również koroną uprzywilejowaną. Zaproponował także umieszczenie korony na fladze państwowej, w jej lewym górnym rogu. Propozycje te wykraczały jednak poza konstytucyjnie określony wygląd symboli i nie zostały uwzględnione.
Porządkowanie przepisów bez zmiany znaczenia symboli
Ważne zmiany w godle i fladze oraz zastrzeżenia co do hymnu są odpowiedzią na konkretne problemy wynikające z wieku i nieprecyzyjności ustawy. Ministerstwo kultury podkreśla, iż chodzi wyłącznie o uporządkowanie prawa i dostosowanie go do współczesnych realiów.
Nowelizacja ma sprawić, iż symbole Rzeczypospolitej Polskiej będą funkcjonować w sposób spójny, jednoznaczny i zgodny z obowiązującymi standardami, bez naruszania ich historycznego i konstytucyjnego znaczenia.
