Nowy głos Polonii

bialyorzel24.com 1 godzina temu

Powołana 2 maja Rada do spraw Polonii i Polaków za Granicą przy Prezydencie RP ma być forum konsultacji, doradztwa i stałego dialogu z Polakami mieszkającymi poza krajem. W jej 64-osobowym składzie znaleźli się także przedstawiciele i działacze związani z Nowym Jorkiem.

Nowe forum

W Dniu Flagi Rzeczypospolitej Polskiej oraz Dniu Polonii i Polaków za Granicą prezydent Karol Nawrocki powołał Radę do spraw Polonii i Polaków za Granicą. Uroczystość odbyła się 2 maja w Pałacu Prezydenckim. Jak poinformowała Kancelaria Prezydenta RP, nowe gremium ma być przestrzenią stałego dialogu w sprawach wspierania Polaków zamieszkałych poza granicami kraju, wzmacniania więzi narodowych oraz promocji Polski na świecie.

To decyzja ważna nie tylko symbolicznie. Relacje państwa polskiego z diasporą od lat wymagają nie tylko deklaracji, ale też praktycznych narzędzi: lepszej komunikacji, bardziej systematycznych konsultacji, większej wiedzy o realnych potrzebach środowisk polonijnych i skuteczniejszej współpracy z organizacjami działającymi poza krajem. Rada ma być właśnie takim miejscem kontaktu – między urzędem prezydenta a przedstawicielami Polonii, ekspertami, duchownymi, działaczami społecznymi, edukacyjnymi, medialnymi i gospodarczymi.

Na czele Rady stanął Konstanty Radziwiłł, były minister zdrowia i były ambasador RP na Litwie. Pierwszym zastępcą przewodniczącego została Anna Maria Anders, a drugim zastępcą – Tadeusz Antoniak, od lat związany z Polonią amerykańską.

Zadania Rady

Zgodnie z informacją Kancelarii Prezydenta RP Rada ma pełnić funkcję doradczą oraz być forum współpracy i konsultacji z przedstawicielami Polonii i ekspertami. Do jej głównych zadań zaliczono m.in. edukację polonijną, dyplomację historyczną, dbanie o dobre imię Polski i Narodu Polskiego, reagowanie na dyfamacje, politykę repatriacyjną, wsparcie osób powracających do kraju w procesie integracji społecznej i zawodowej, a także wypracowywanie inicjatyw legislacyjnych wzmacniających struktury polonijne na świecie.

Mówiąc o zadaniach Rady, prezydent RP wskazał: „Musimy w Radzie ds. Polonii zrobić wszystko, żeby stworzyć mechanizm, mechanizm prawny, mechanizm podatkowy, który zachęci Polaków spoza Rzeczypospolitej, naszą narodową wspólnotę, żeby do Polski wrócić. Nie wrócą wszyscy i tego oczywiście nie oczekujemy, ale ci, którzy się wahają, muszą z ośrodka prezydenckiego dostać jasny sygnał, iż Rzeczpospolita na nich czeka”.

Oznacza to, iż Rada nie będzie organem decyzyjnym w sensie administracyjnym. Jej znaczenie ma polegać na doradztwie, konsultowaniu kierunków działań oraz wskazywaniu problemów, które z perspektywy Warszawy często są widoczne tylko częściowo. W praktyce może to dotyczyć m.in. finansowania szkół polonijnych, wspierania mediów i organizacji społecznych, promocji języka polskiego, kontaktów młodego pokolenia z krajem pochodzenia, ochrony dobrego imienia Polski, a także rozwiązań ułatwiających powroty do Polski tym, którzy takie decyzje rozważają.

Prezydent, powołując Radę, podkreślał znaczenie wspólnoty narodowej wykraczającej poza granice państwa. – Dzień Polonii i Polaków poza granicami kraju jest najlepszym dowodem na to, iż polskość wykracza dużo dalej, poza granice RP, iż budowanie wartości narodowej wspólnoty i naród ma tę siłę, iż przekracza granice współczesności – powiedział Karol Nawrocki. W innym fragmencie wystąpienia zaznaczył: „Moim zadaniem jako prezydenta Polski i Państwa zadaniem pozostaje, aby jedna trzecia narodu pozostająca poza granicami Polski nie oderwała się od dwóch trzecich, które pozostają w granicach Rzeczypospolitej Polskiej”.

Amerykański głos

W składzie Rady znalazło się kilka osób dobrze znanych w środowiskach Polonii amerykańskiej. To istotne, bo Polonia w Stanach Zjednoczonych należy do największych i najbardziej zróżnicowanych społeczności polskiego pochodzenia na świecie. Ma własne szkoły, parafie, organizacje kombatanckie, media, instytucje finansowe, środowiska naukowe i zawodowe. Jej potrzeby są inne niż potrzeby Polaków zamieszkałych w krajach sąsiednich czy nowych emigrantów w Europie zachodniej.

Drugim zastępcą przewodniczącego Rady został Tadeusz Antoniak, komendant naczelny Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce. To nominacja symboliczna, bo środowiska kombatanckie przez dziesięciolecia były jednym z filarów polskiej obecności w Stanach Zjednoczonych. Dbały o pamięć historyczną, niepodległościową tradycję i publiczną obecność polskich symboli.

W Radzie znalazła się również dr Dorota Andraka, prezes Centrali Polskich Szkół Dokształcających w Ameryce. To jedna z najważniejszych organizacji polonijnej edukacji w USA, wspierająca szkoły sobotnie i nauczanie języka polskiego, historii oraz kultury. Jej obecność w Radzie może być szczególnie ważna w dyskusjach o przyszłości edukacji polonijnej, podręcznikach, wsparciu nauczycieli i utrzymaniu języka polskiego w kolejnych pokoleniach.

Polonię nowojorską reprezentuje także Bogdan Chmielewski, prezes i dyrektor wykonawczy Polsko-Słowiańskiej Federalnej Unii Kredytowej. PSFCU jest jedną z najważniejszych instytucji finansowych Polonii w USA, a zarazem przykładem organizacji, która łączy działalność gospodarczą ze wsparciem życia społecznego, edukacyjnego i kulturalnego.

W gronie osób związanych ze Stanami Zjednoczonymi jest również Waldemar Biniecki, redaktor naczelny „Kuryera Polskiego” w Milwaukee, publicysta i działacz polonijny. Jego doświadczenie dotyczy przede wszystkim mediów polonijnych, promocji polskiej narracji historycznej i budowania skuteczniejszego głosu Polonii w debacie publicznej.

Rada obejmuje także przedstawicieli środowisk naukowych i zawodowych. Prof. Jim Mazurkiewicz z Texas A&M University jest związany z Teksasem, działa na rzecz współpracy polsko-amerykańskiej i pełni funkcję prezesa Polish American Council of Texas.

W skład Rady wszedł też prof. Marek Rudnicki z Chicago – lekarz chirurg, profesor i działacz polonijny, związany m.in. ze środowiskiem polskich lekarzy w Chicago.

Kolejną osobą z amerykańskiego środowiska polonijnego jest Frank J. Spula, długoletni lider Kongresu Polonii Amerykańskiej i prezes Polish National Alliance. Do Rady powołano również Huberta Cioromskiego, obecnego prezesa Kongresu Polonii Amerykańskiej.

W Radzie znalazł się także Jan Król, prezes Związku Podhalan w Północnej Ameryce – jednej z najbardziej rozpoznawalnych i zasłużonych organizacji polonijnych w Stanach Zjednoczonych. Jego obecność w Radzie oznacza włączenie do tego gremium środowiska, które od dekad pielęgnuje w Ameryce jedną z najbardziej wyrazistych części polskiego dziedzictwa regionalnego.

W Radzie znalazła się również Maria Szonert-Binienda, działaczka polonijna związana m.in. z Libra Institute oraz Kresy-Siberia Foundation USA.

Warto odnotować także Adriana Kubickiego, byłego konsula generalnego RP w Nowym Jorku, w tej chwili działającego jako związany z TV Republiką konsultant w obszarze biznesu, public relations i marketingu.

Między symbolem a praktyką

Powołanie Rady można odczytywać jako próbę uporządkowania i wzmocnienia kontaktów państwa polskiego z diasporą. Ważne jednak, aby nowe gremium nie pozostało jedynie listą nazwisk i uroczystym gestem. Polonia potrzebuje realnego dialogu: takiego, który nie sprowadza się do okolicznościowych przemówień, ale pozwala mówić o konkretnych problemach – od finansowania edukacji i kultury, przez skuteczność promocji Polski, po relacje z instytucjami państwowymi.

Szczególne znaczenie może mieć głos środowisk amerykańskich. Polonia w USA jest liczna, ale rozproszona. Ma wielki potencjał polityczny, gospodarczy, medialny i edukacyjny, jednak często brakuje jej spójnej reprezentacji i stałego kanału komunikacji z instytucjami w Polsce. jeżeli Rada ma spełnić swoje zadanie, powinna pomagać w lepszym rozpoznaniu tego potencjału i w przekładaniu go na konkretne działania.

W tym sensie najważniejszym testem dla nowego gremium będzie nie samo pierwsze posiedzenie, ale dalsza praca: regularność spotkań, zakres konsultacji, gotowość słuchania różnych środowisk oraz zdolność przekładania diagnoz na propozycje ustawowe, programowe i finansowe. Dopiero wtedy będzie można ocenić, czy Rada stanie się realnym narzędziem współpracy, czy pozostanie przede wszystkim reprezentacyjnym forum.

Sam skład Rady pokazuje szerokie ambicje. Obok działaczy społecznych znaleźli się w niej przedstawiciele edukacji, mediów, środowisk kombatanckich, Kościoła, organizacji polonijnych, świata nauki i gospodarki. Kancelaria Prezydenta podkreśliła, iż włączenie osób z różnych państw i z różnym doświadczeniem ma pomóc w poznaniu sytuacji, oczekiwań i problemów Polaków zamieszkałych poza ojczyzną oraz w wypracowaniu konkretnych rozwiązań.

To dobry punkt wyjścia. Teraz potrzebna jest konsekwencja. Bo jeżeli polskość rzeczywiście – jak mówił prezydent – wykracza poza granice państwa, to polityka wobec Polonii również musi wykraczać poza gesty, rocznice i uroczyste akademie. Musi być oparta na wiedzy, stałym kontakcie i zrozumieniu, iż Polacy poza granicami kraju nie są jednolitą grupą, ale wielką, różnorodną wspólnotą o różnych doświadczeniach i potrzebach.

WEM

Skład Rady do spraw Polonii i Polaków za Granicą przy Prezydencie RP