2 godzin temu
Nawet 95% dotacji na ochronę przyrody, do 5 mln zł umorzenia pożyczki na inwestycje wodno-ściekowe, a niedługo także pieniądze na poprawę efektywności energetycznej budynków. NFOŚiGW wprowadza preferencje dla samorządów, na terenie których od 2024 r. utworzono lub powiększono park narodowy albo rezerwat przyrody.
Obszary chronione to z jednej strony przyrodniczy skarb i szansa na rozwój turystyki, z drugiej – dodatkowe obowiązki, ograniczenia i koszty dla lokalnych samorządów. Teraz gminy, które mają na swoim terenie nowe lub powiększone rezerwaty przyrody i parki narodowe, mogą otrzymać za to finansowy bonus.
Samorząd, który ma u siebie cenną przyrodę i decyduje się ją chronić, będzie mógł łatwiej zdobyć pieniądze nie tylko na samą ochronę środowiska, ale również kanalizację, oczyszczalnie ścieków czy energooszczędne budynki. Nowe instrumenty finansowe mają służyć temu, by objęcie kolejnych terenów ochroną nie było postrzegane przez lokalne władze wyłącznie przez pryzmat ograniczeń.
Sprawdź koniecznie: Wszystko o biogazie w gminie i dla gminy
Park narodowy czy rezerwat wiąże się bowiem z dodatkowymi wymaganiami dotyczącymi gospodarowania przestrzenią i ochroną ekosystemów, ale jednocześnie może jednak zwiększać atrakcyjność regionu, napędzać zrównoważoną turystykę i przynosić korzyści lokalnej gospodarce.
40 MLN ZŁ DLA ZIELONYCH GMIN
„Przestrzeń dla przyrody. Część 5) Zielone gminy – stawiając na bioróżnorodność” to nowy program ogłoszony w sierpniu przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Nabór wniosków ruszył 1 października i potrwa do końca czerwca 2028 r. Budżet wynosi 40 mln zł, a o pieniądze będą mogły występować gminy, miasta na prawach powiatu i powiaty, na terenie których od 2024 r. utworzono lub powiększono park narodowy albo rezerwat przyrody. Dotacja może pokryć aż 95% kosztów kwalifikowanych inwestycji!
Na co będzie można wydać pieniądze? Możliwości jest sporo. Chodzi m.in. o ochronę i rozwój zielonej oraz niebieskiej infrastruktury, ochronę pomników przyrody czy działania edukacyjne. Wsparcie będzie można przeznaczyć także na infrastrukturę służącą odpowiedniemu ukierunkowaniu ruchu turystycznego. A to istotne szczególnie w miejscach, gdzie popularność przyrodniczych atrakcji zaczyna stanowić zagrożenie dla tego, co turyści przyjeżdżają oglądać. Pieniądze będzie można wykorzystać również na promocję lokalnych walorów przyrodniczych oraz podnoszenie wiedzy i umiejętności mieszkańców w zakresie ochrony środowiska.
95% – choćby TYLE KOSZTÓW KWALIFIKOWANYCH INWESTYCJI BĘDZIE MOGŁA POKRYĆ DOTACJA.
5 mln zł – TYLE MOŻE WYNIEŚĆ UMORZENIE POŻYCZKI NA INWESTYCJE WODNO-ŚCIEKOWE
W przedsięwzięciach nie muszą uczestniczyć wyłącznie samorządy. Partnerami projektów ponoszącymi koszty kwalifikowane mogą zostać m.in. Lasy Państwowe, Wody Polskie, urzędy morskie, parki narodowe i krajobrazowe, regionalne dyrekcje ochrony środowiska, uczelnie, organizacje ekologiczne czy związki jednostek samorządu terytorialnego.
Maksymalna wysokość pomocy nie będzie jednakowa dla wszystkich. Zostanie wyliczona według określonego w programie wskaźnika, proporcjonalnie do liczby hektarów nowego lub powiększonego parku narodowego albo rezerwatu. Przedsięwzięcia w ramach programu mają być realizowane do 2031 r.
KANALIZACJA NA PREFERENCYJNYCH WARUNKACH
Na ochronie bioróżnorodności preferencje dla „zielonych gmin” się nie kończą. Pierwsze ułatwienia już zresztą działają. Od 6 sierpnia samorządy, na terenie których od 2024 r. utworzono lub powiększono park narodowy albo rezerwat, mogą na korzystniejszych warunkach finansować inwestycje wodno-ściekowe w aglomeracjach.
Chodzi o program „Gospodarka wodno-ściekowa w aglomeracjach”, z którego można finansować m.in. rozwój i modernizację kanalizacji oraz infrastruktury związanej z oczyszczaniem ścieków.
Preferencje dotyczą zarówno oprocentowania pożyczek, jak i – co dla samorządowych budżetów szczególnie ważne – możliwości ich późniejszego umorzenia. Oprocentowanie dla uprawnionych gmin ustalane jest według WIBOR 3M pomniejszonego o 100 punktów bazowych, przy czym nie może być niższe niż 1% rocznie.
KONGRES BIOGAZU 2026 – W GRUDNIU SPOTKAMY SIĘ W WARSZAWIE
Znacznie zwiększono natomiast skalę możliwej redukcji zadłużenia. Dotychczas umorzenie mogło wynosić do 10% pożyczki i nie więcej niż 1 mln zł. Teraz, w zależności od zamożności gminy, może sięgnąć 30 lub choćby 50% wypłaconego finansowania. Górną granicę ustalono na 5 mln zł. Nabór prowadzony jest w trybie ciągłym. Jednocześnie dotychczasowy poziom umorzenia ma zostać zachowany w programie dotyczącym gospodarki wodno-ściekowej poza granicami aglomeracji.
To przez cały czas nie koniec preferencji. Jeszcze w 2026 r. NFOŚiGW planuje uruchomienie programu „Zielone gminy i parki narodowe – renowacja energetyczna budynków”. Ma on pomóc samorządom w inwestycjach ograniczających zużycie energii, a tym samym zmniejszających koszty utrzymania budynków. Korzystne zmiany dla zielonych gmin przewidywane są również w programach dotyczących poprawy efektywności energetycznej szkół i szpitali. Nabory finansowane ze środków Funduszu Modernizacyjnego także planowane są jeszcze w tym roku.
Tekst: Lech Bojarski
Zdjęcie: Shutterstock
Chcesz wiedzieć więcej? Czytaj magazyn „Zielona Gmina”:
