2 godzin temu
Planowane zmiany w kodeksie pracy wprowadzają nowe obowiązki w zakresie przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji dla wszystkich pracodawców, także najmniejszych firm. Eksperci ostrzegają jednak, iż jednolite wymogi mogą okazać się trudne do spełnienia w mikroprzedsiębiorstwach i rodzić poważne problemy praktyczne.
Grafika poglądowa (generowana automatycznie)
Zmiany w kodeksie pracy. Nowe obowiązki antymobbingowe także dla małych firm
Projekt nowelizacji kodeksu pracy przewiduje istotne zmiany w zakresie przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji. Nowe przepisy mają objąć wszystkich pracodawców, niezależnie od skali zatrudnienia. Oznacza to, iż także mikro i małe firmy będą zobowiązane do wdrożenia formalnych procedur prewencyjnych, wykrywających i naprawczych. Część ekspertów wskazuje jednak, iż takie rozwiązanie może rodzić poważne problemy praktyczne i konstytucyjne.
Co się zmienia?
Zgodnie z projektem zmian do kodeksu pracy pracodawcy będą mieli obowiązek aktywnego i stałego przeciwdziałania mobbingowi oraz naruszeniom zasady równego traktowania. W praktyce oznacza to konieczność ustanowienia wewnętrznych reguł, procedur oraz określenia częstotliwości działań w tym obszarze.
Przepisy zakładają nie tylko działania prewencyjne, ale również obowiązek wykrywania naruszeń, adekwatnego reagowania, prowadzenia postępowań wyjaśniających oraz wspierania osób dotkniętych mobbingiem lub dyskryminacją. Nowe regulacje mają charakter systemowy i obejmują wszystkie zakłady pracy – także te zatrudniające jedną osobę.
Fakty i tło sprawy
Dotychczasowe regulacje dotyczące mobbingu i dyskryminacji również obejmowały wszystkich pracodawców, jednak nowelizacja znacząco rozszerza zakres ich obowiązków. Projekt z października 2025 roku wprowadza wymóg tworzenia formalnych aktów wewnętrznych, takich jak zarządzenia czy regulaminy, choćby w najmniejszych organizacjach.
Eksperci zwracają uwagę, iż w mikroprzedsiębiorstwach pracodawca jest często jedynym przełożonym, a czasem również jedyną osobą decyzyjną. W takich warunkach realizacja obowiązków związanych z obiektywnym wykrywaniem mobbingu czy prowadzeniem postępowań wyjaśniających może być w praktyce niemożliwa.
Kontrowersje wokół małych firm
Jednym z najczęściej podnoszonych problemów jest proporcjonalność nowych obowiązków. Mikroprzedsiębiorstwa, zatrudniające do 10 pracowników, nie dysponują zapleczem organizacyjnym ani finansowym pozwalającym na tworzenie rozbudowanych procedur antymobbingowych.
Pojawia się również wątpliwość dotycząca bezstronności. W sytuacji, gdy potencjalnym sprawcą naruszeń jest sam pracodawca, trudno mówić o obiektywnym dochodzeniu prowadzonym przez ten sam podmiot. Brak możliwości powołania niezależnych komisji wewnętrznych sprawia, iż nowe przepisy mogą w większym stopniu obciążać pracodawców, niż realnie chronić pracowników.
Zdaniem części prawników takie rozwiązania mogą naruszać konstytucyjną zasadę proporcjonalności oraz zasadę równości wobec prawa, zwłaszcza gdy jednakowe obowiązki nakładane są na podmioty o skrajnie różnym potencjale organizacyjnym.
Co to oznacza dla pracowników?
Celem projektowanych zmian jest wzmocnienie ochrony pracowników przed mobbingiem i dyskryminacją. Ustawodawca zakłada, iż formalizacja procedur zwiększy skuteczność reagowania na naruszenia i poprawi standardy pracy.
Jednocześnie pojawiają się obawy, iż w małych zakładach nowe regulacje mogą działać pozornie. Pracownicy mogą nie mieć realnego poczucia bezpieczeństwa, jeżeli procedury będą funkcjonować wyłącznie na papierze, a faktyczne relacje w miejscu pracy nie ulegną zmianie.
Propozycje alternatywnych rozwiązań
Eksperci wskazują, iż istnieją inne sposoby realizacji celów ustawy. Jednym z nich jest możliwość wykonywania obowiązków antymobbingowych przez grupy przedsiębiorstw lub podmioty założycielskie, takie jak samorządy. Innym rozwiązaniem mogłoby być przekazanie części zadań organizacjom branżowym, izbom gospodarczym lub związkom pracodawców.
Rozważana jest także koncepcja, w której pracodawca mógłby wybrać, czy realizuje obowiązki samodzielnie, czy za pośrednictwem zewnętrznej instytucji. W przypadku najmniejszych podmiotów zadania te mogłyby zostać przejęte przez jednostki samorządu terytorialnego lub wyspecjalizowane organy dialogu społecznego.
Podsumowanie
Projekt zmian do kodeksu pracy znacząco rozszerza obowiązki pracodawców w zakresie przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji. Choć cel regulacji jest jasny, sposób jego realizacji budzi poważne wątpliwości, zwłaszcza w odniesieniu do mikro i małych przedsiębiorstw. Przed dalszymi pracami legislacyjnymi najważniejsze będzie znalezienie rozwiązań, które zapewnią realną ochronę pracowników, nie naruszając jednocześnie zasady proporcjonalności i wykonalności prawa.
