Przez trzy dekady globalny handel rozwijał się w logice liberalizacji: otwartych rynków, malejących ceł i wspólnych reguł. Ten kierunek się odwrócił. Państwa coraz częściej traktują politykę handlową jako narzędzie rywalizacji strategicznej i sięgają po cła, kontrole eksportu technologii, sankcje oraz subsydiowanie wybranych sektorów. Dla przedsiębiorstw oznacza to mniej przewidywalności i nowe rodzaje ryzyka, które jeszcze niedawno pozostawały poza horyzontem planowania biznesowego.
Ekspertyza „Nowa architektura globalnego handlu a bezpieczeństwo gospodarcze UE. Wpływ na polskie przedsiębiorstwa”, przygotowana na zlecenie Konfederacji Lewiatan, porządkuje ten obraz. Opisuje najważniejsze trendy w globalnej polityce handlowej, porównuje działania na linii UE–USA–Chiny i analizuje odpowiedź Unii: strategię bezpieczeństwa gospodarczego opartą na filarach Promote, Protect i Partnership. Autorzy zwracają uwagę, iż strategia ta zmienia samo rozumienie konkurencyjności. Przestaje ona być wyłącznie funkcją kosztów i efektywności, a staje się także funkcją odporności, bezpieczeństwa i umiejętności zarządzania ryzykiem. Bilans dla biznesu jest przy tym niejednoznaczny: z jednej strony rosną stabilność i bezpieczeństwo działalności, z drugiej wymagania regulacyjne i koszty dostosowania.
Polska jest na te zmiany szczególnie wyeksponowana. Należymy do najbardziej otwartych gospodarek Unii, udział eksportu towarów i usług w PKB przekracza 50 proc., a około trzy czwarte eksportu trafia na rynek unijny. Tymczasem, jak wskazuje ekspertyza, krajowy system wsparcia nie nadąża za nowymi wyzwaniami. Firmom, zwłaszcza z sektora MŚP, brakuje narzędzi wspierających analizę ryzyka i budowę odporności operacyjnej, a dostęp do środków utrudniają długie i skomplikowane procedury. Raport formułuje też rekomendacje dla Komisji Europejskiej i administracji krajowej. Wśród nich znalazły się konsekwentne stosowanie testu MŚP w ocenie skutków każdej nowej regulacji, podejście „think small first” oraz zasada jednorazowego raportowania, tak aby te same dane nie były przekazywane wielokrotnie w różnych reżimach prawnych.
Sprawdź odporność swojej firmy
Najbardziej praktycznym elementem opracowania jest schemat samooceny odporności przedsiębiorstwa. Obejmuje sześć obszarów ryzyka:
- łańcuchy dostaw,
- technologie i cyfryzację,
- bezpieczeństwo infrastruktury,
- ekspozycję na decyzje państw trzecich,
- inwestycje i przepływy kapitału oraz
- technologie podwójnego zastosowania.
Odpowiadając na 28 pytań, firma otrzymuje ocenę ekspozycji na ryzyko oddzielnie dla wszystkich obszaru i wskazówkę, od czego zacząć działania adaptacyjne. Samoocena nie zastępuje pełnego audytu ryzyka, ale pozwala gwałtownie zidentyfikować obszary wymagające dalszej analizy, a powtarzana regularnie pomaga śledzić, czy odporność firmy rośnie.
Interaktywną wersję ankiety znajdziesz na dole tej strony. Wypełnienie zajmuje kilkanaście minut, wynik pojawia się od razu, a odpowiedzi nie są nigdzie wysyłane ani zapisywane.
Pełna ekspertyza, wraz z metodologią schematu samooceny, jest dostępna do pobrania poniżej.
Ekspertyza została przygotowana przez Boundless Development na zlecenie Konfederacji Lewiatan w ramach projektu „Dialog społeczny: uwarunkowania regionalne, krajowe i unijne”, dofinansowanego przez Unię Europejską z programu FERS 2021–2027.
Sprawdź odporność swojej firmy na ryzyka w globalnym handlu
Interaktywna samoocena na podstawie ekspertyzy Konfederacji Lewiatan „Nowa architektura globalnego handlu a bezpieczeństwo gospodarcze UE”. Odpowiedz na 28 pytań w sześciu obszarach ryzyka, a narzędzie wskaże, gdzie Twoje przedsiębiorstwo jest najbardziej podatne na zakłócenia.
Ocena powinna odnosić się do rzeczywistego modelu działania firmy; o ile pytanie wskazuje okres ostatnich 12 miesięcy, odpowiedź powinna uwzględniać właśnie ten okres. W razie wątpliwości zaleca się przyjęcie bardziej ostrożnej oceny — brak informacji sam w sobie może wskazywać na podwyższoną podatność na ryzyko. Odpowiedzi nie są nigdzie wysyłane ani zapisywane — wynik obliczany jest wyłącznie w Twojej przeglądarce.
Twój profil odporności
Wyniki interpretuje się oddzielnie dla wszystkich obszaru. Najważniejsze są wyniki cząstkowe — pokazują, gdzie firma jest najbardziej podatna na zakłócenia. Paski wypełnią się po udzieleniu odpowiedzi w danym obszarze.
Schemat ma charakter diagnostyczny i porządkujący. Nie zastępuje pełnego audytu ryzyka, analizy prawnej ani specjalistycznej oceny łańcucha dostaw, ale pozwala wskazać obszary wymagające dalszej analizy lub działań adaptacyjnych. Pełna metodologia: ekspertyza Konfederacji Lewiatan, 2026.
Aby wypełnić ankietę interaktywnie, włącz obsługę JavaScript w przeglądarce. Wersja do samodzielnego wypełnienia znajduje się w załączniku do ekspertyzy (s. 93–100).
![Działo się w sobotę. Oto najważniejsze wydarzenia [SKRÓT DNIA]](https://v.wpimg.pl/OTMyYzQwYDUsGy9JfgxtIG9DexM4VWN2OFtjWH5GfWB9AW5MYVgpPSEcKx8hGGEzPwwpGyYHYSQhVjgKOFg5ZWIdMAkhGy4tYhw0GDQTYGUsGj0bZ0cseXRAPEl8QypmeFRgTGRCYjIoSmBJYxR7ZHRPP1gs)
