Norweskie władze 2 września zajęły w Barentsburgu na Svalbardzie rosyjski statek „Profesor Mołczanow”, wykonując decyzję sądu wydaną na wniosek Naftogazu. Chodzi o egzekucję 4,22 mld dolarów odszkodowania za aktywa przejęte przez Rosję na Krymie. Moskwa wezwała ambasador Norwegii i zażądała zwolnienia jednostki.
Statek pozostaje w Barentsburgu
Decyzję o zajęciu jednostki wydał 31 sierpnia 2026 roku Sąd Rejonowy Nord-Troms i Senja. Dwa dni później gubernator Svalbardu, działający jako organ egzekucyjny, wykonał postanowienie wobec statku zacumowanego w Barentsburgu. Z oficjalnego komunikatu norweskich władz wynika, iż „Profesor Mołczanow” ma pozostać w wyznaczonym miejscu do kolejnej decyzji gubernatora lub sądu.
Norweska administracja zapowiedziała opiekę nad załogą i pasażerami we współpracy z rosyjską spółką Trust Arktikugol. Nie ma więc mowy o samowolnej akcji przeciw ludziom znajdującym się na pokładzie. To egzekucja sądowa dotycząca mienia należącego do Federacji Rosyjskiej. Jednostka służy między innymi do komercyjnych rejsów ekspedycyjnych na Svalbard.
Rachunek za przejęte aktywa na Krymie
Naftogaz dochodzi należności zasądzonej za bezprawne przejęcie aktywów energetycznych po rosyjskiej aneksji Krymu w 2014 roku. Ukraińska spółka podała, iż zobowiązanie Rosji wynosi około 4,22 mld dolarów, do czego dochodzą odsetki i koszty. Orzeczenie arbitrażowe zostało wcześniej uznane za wykonalne w Norwegii.
To ważne rozróżnienie. Norwegia nie zajęła jednostki na podstawie politycznej deklaracji ani medialnego oskarżenia. Państwowy majątek objęto procedurą po rozstrzygnięciu sądu. Rosja może kwestionować wyrok i korzystać z przysługujących jej środków prawnych, ale samo ignorowanie zobowiązania nie usuwa jego skutków. Twardy realizm zaczyna się tam, gdzie za agresję i wywłaszczenie pojawia się rzeczywisty rachunek.
Spór dotyczy firmy, której infrastruktura przez cały czas pada celem rosyjskich uderzeń. Ataki Rosji na ukraińską energetykę pokazują, iż konflikt o aktywa Naftogazu nie jest zamkniętym rozdziałem z 2014 roku. Ma bezpośredni związek z bezpieczeństwem ludności i odpornością państwa na Ukrainie.
Moskwa odpowiada presją dyplomatyczną
Rosyjskie MSZ wezwało ambasador Norwegii w Moskwie Heidi Olufsen. Ambasada Federacji Rosyjskiej w Oslo nazwała zajęcie statku naruszeniem prawa międzynarodowego, a rzeczniczka rosyjskiego resortu Maria Zacharowa mówiła o piractwie. Moskwa domaga się zwolnienia jednostki. Ostry język ma zasłonić sedno: norweskie służby wykonały orzeczenie własnego sądu.
Svalbard pozostaje obszarem szczególnie wrażliwym w relacjach Norwegii z Rosją. Każdy spór o rosyjską obecność na archipelagu wykracza poza zwykłą sprawę handlową. Tym bardziej Oslo musi działać ściśle według prawa i nie ustępować pod presją retoryczną. Rosyjskie testowanie determinacji państw NATO nie kończy się przecież na granicach lądowych Europy.
Stawka dla Polski: prawo musi mieć siłę
Zajęcie jednego statku nie rozstrzyga sporu o miliardy dolarów i nie daje automatycznego prawa do przejmowania każdego rosyjskiego aktywa. Pokazuje jednak mechanizm, który Polska powinna uważnie śledzić: prawomocne roszczenie ma znaczenie dopiero wtedy, gdy państwo potrafi je wyegzekwować. Same sankcje i komunikaty nie zatrzymają Kremla.
Dla Polski stawka jest praktyczna. Rosja prowadzi wojnę przeciw naszemu sąsiadowi, stosuje presję hybrydową i sprawdza odporność państw regionu. o ile europejskie sądy potwierdzają określone zobowiązania rosyjskiego państwa, ich wykonanie musi być konsekwentne i odporne na groźby Moskwy. Prawo bez zdolności egzekucji staje się papierem. Norwegowie pokazali, iż może być inaczej.
Źródła: Gubernator Svalbardu, Naftogaz, WP Wiadomości
Źródło: WP Wiadomości
