1 godzina temu
Początek 2026 roku przyniósł w wielu polskich gminach nowe, wyższe stawki za wywóz nieczystości. Dla domowych budżetów, zwłaszcza emerytów i rencistów, każda podwyżka o kilkanaście złotych miesięcznie jest bolesna. kilka osób jednak wie, iż polskie prawo przewiduje szereg furtek, które pozwalają na legalne obniżenie tej daniny, a w specyficznych sytuacjach – choćby na całkowite zwolnienie z opłaty. najważniejsze jest jednak działanie, bo ulga nie przyznaje się sama.
Fot. Shutterstock
Kto decyduje o uldze?
Wielu seniorów żyje w przekonaniu, iż wysokość opłaty śmieciowej jest narzucona „z góry” przez rząd i nic nie da się z tym zrobić. To błędne myślenie. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach daje radom gmin i miast potężne narzędzie w postaci możliwości różnicowania stawek i wprowadzania zwolnień przedmiotowych. To od lokalnych radnych zależy, czy w Twojej miejscowości seniorzy, osoby samotne lub niezamożne zapłacą mniej.
Warto zatem w pierwszej kolejności sprawdzić lokalną uchwałę rady gminy. Samorządy coraz częściej decydują się na programy osłonowe, widząc, iż rosnące koszty usług komunalnych stają się barierą nie do przeskoczenia dla najuboższych mieszkańców.
Zwolnienie dochodowe. Kiedy portfel świeci pustkami
Najważniejszą grupą, która może liczyć na wsparcie, są osoby o najniższych dochodach. Przepisy pozwalają gminom na zwolnienie z części opłaty właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, których dochód nie przekracza kwoty uprawniającej do świadczeń z pomocy społecznej.
W 2026 roku progi te są waloryzowane, ale zasada pozostaje niezmienna: jeżeli Twoja emerytura jest niska, a gmina przyjęła odpowiednią uchwałę, możesz płacić tylko połowę stawki lub otrzymać dopłatę z ośrodka pomocy społecznej. Często dotyczy to samotnych seniorów, którzy zajmują duże domy (generujące koszty), ale produkują znikome ilości odpadów.
Pusty dom nie produkuje śmieci. Ulga dla pensjonariuszy i kuracjuszy
To jeden z najważniejszych i najczęściej pomijanych aspektów prawnych. Opłatę za gospodarowanie odpadami ponosi się za zamieszkiwanie nieruchomości, a nie za samo bycie jej właścicielem czy zameldowanie.
Życie pisze różne scenariusze. Co w sytuacji, gdy senior trafia na pół roku do szpitala, sanatorium lub na stałe przenosi się do Domu Pomocy Społecznej, a jego mieszkanie stoi puste? W świetle prawa, jeżeli w lokalu nikt nie przebywa i nie są tam wytwarzane odpady, opłata się nie należy.
Aby skorzystać z tego zwolnienia, należy:
1. Złożyć w urzędzie gminy nową deklarację śmieciową (tzw. deklarację „zerową”), wskazując, iż od dnia X w nieruchomości zamieszkuje 0 osób.
2. Dołączyć dowody (niektóre gminy tego wymagają, inne opierają się na oświadczeniu): może to być zaświadczenie o pobycie w placówce opiekuńczej, rachunki za prąd i wodę wykazujące zerowe zużycie.
Uwaga! jeżeli senior umrze, a mieszkanie stoi puste w oczekiwaniu na postępowanie spadkowe, spadkobiercy również powinni złożyć deklarację zerową, by nie generować długu na koncie zmarłego.
Kompostownik – sposób na tańsze życie w domu jednorodzinnym
Dla seniorów zamieszkałych w domach jednorodzinnych ustawodawca przewidział obligatoryjną ulgę związaną z ekologią. jeżeli posiadasz przydomowy kompostownik i zagospodarowujesz w nim bioodpady (obierki, trawę, liście), gmina musi obniżyć Ci opłatę.
Wysokość tej ulgi jest różna – od kilku do choćby kilkunastu złotych miesięcznie od osoby. Warunek jest jeden: nie możesz oddawać brązowych worków z bioodpadami śmieciarce. Wszystko, co „zielone”, musi trafić do Twojego kompostownika. Gmina ma prawo skontrolować, czy faktycznie go posiadasz. jeżeli skłamiesz w deklaracji, stracisz ulgę i zapłacisz karę.
Rodzina wielodzietna też płaci mniej
Choć artykuł skupia się na seniorach, warto pamiętać, iż Karta Dużej Rodziny (KDR) to również przepustka do niższych rachunków. Wiele samorządów zwalnia rodziny wielodzietne z części opłaty za każdego członka rodziny lub wprowadza górny limit opłaty za gospodarstwo domowe, co jest ulgą dla budżetów domowych, gdzie przy 5-6 osobach rachunek za śmieci potrafi wynosić kilkaset złotych.
Brak automatyzmu. Musisz złożyć „papier”
Największą pułapką systemu jest brak automatyzmu. choćby jeżeli spełniasz wszystkie warunki – masz 90 lat, niską emeryturę i kompostownik – gmina sama nie obniży Ci rachunku. Inicjatywa zawsze musi wyjść od właściciela nieruchomości.
Procedura wygląda następująco:
1. Pobierasz w urzędzie gminy lub ze strony internetowej druk „Deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi”.
2. Wypełniasz go, zaznaczając odpowiednie rubryki dotyczące zwolnień (np. kompostownik) lub zmieniając liczbę osób zamieszkujących.
3. Składasz dokument w urzędzie (osobiście, pocztą lub przez ePUAP).
Dopiero od miesiąca złożenia nowej deklaracji naliczana jest nowa, niższa opłata. Prawo rzadko działa wstecz, więc zwlekanie to czysta strata pieniędzy.
Co to oznacza dla Ciebie?
Nie płać za śmieci „z przyzwyczajenia”. W najbliższym tygodniu udaj się do swojego Urzędu Gminy lub zadzwoń do wydziału ochrony środowiska. Zapytaj wprost: „Jakie zwolnienia z opłaty śmieciowej obowiązują w naszej gminie dla emerytów i osób o niskich dochodach?”.
Jeśli Twój dom stoi pusty (np. wyjechałeś do dzieci na zimę), natychmiast złóż korektę deklaracji. Pamiętaj, iż każdy miesiąc zwłoki to kilkadziesiąt złotych, których już nie odzyskasz. Sprawdź też, czy Twoja gmina nie wprowadziła dopłat do rachunków w ramach osłony socjalnej – to pieniądze, które leżą na stole.
Podstawa prawna
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 399):
– Art. 6k ust. 4: Rada gminy może zwolnić w całości lub w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, w części dotyczącej gospodarstw domowych, w których dochód nie przekracza kwoty uprawniającej do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
– Art. 6k ust. 4a: Rada gminy wprowadza zwolnienie w części z opłaty dla właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi kompostujących bioodpady stanowiące odpady komunalne w kompostowniku przydomowym.
– Art. 6m: Właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty (…) w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca.
