Nowe centrum kompetencji NFOŚiGW dla wsparcia transformacji energetycznej
W ramach krajowego pilotażu programu ELENA (European Local Energy Assistance) Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) uruchamia centrum kompetencji, którego celem jest wsparcie transformacji energetycznej w Polsce. Program skierowany jest głównie do spółek ciepłowniczych oraz samorządów, oferując im doradztwo na etapie przygotowania zrównoważonych inwestycji w ciepłownictwie oraz modernizacji budynków użyteczności publicznej.
Podpisanie umowy i finansowanie projektu
3 marca 2026 roku w Luksemburgu podpisano umowę na realizację „Krajowego Programu Pilotażowego ELENA”. W wydarzeniu uczestniczyli wiceprezes Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) Ioannis Tsakiris oraz prezes zarządu NFOŚiGW Dorota Zawadzka-Stępniak. Budżet projektu wynosi 4,5 mln euro, z czego 4,05 mln euro stanowi wsparcie ze strony EBI. NFOŚiGW wykorzysta własne doświadczenia oraz dobre praktyki i standardy wypracowane w ramach instrumentu ELENA.
Realizacja programu ELENA sprawia, iż Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej będzie dysponować unikalną w skali Europy ofertą łączącą zarówno wsparcie merytoryczne, doradcze i finansowe dla przyszłych beneficjentów. Ta ambitna inicjatywa wpisuje się w strategię działania Funduszu na lata 2025-2028, w której wskazaliśmy między innymi na rozwój doradztwa oraz tworzenie w Funduszu centrum kompetencji, jak również stosowania nowoczesnych instrumentów finansowych
– Dorota Zawadzka-Stępniak, prezes zarządu NFOŚiGW.
Założenia i zakres pilotażu ELENA
Pilotaż programu ELENA będzie realizowany w latach 2026-2029 i obejmie wsparcie eksperckie w przygotowaniu modernizacji budynków użyteczności publicznej oraz przedsięwzięć w sektorze ciepłowniczym. Z usług doradczych skorzystają jednostki samorządu terytorialnego oraz przedsiębiorstwa ciepłownicze. Program umożliwi przygotowanie dokumentacji inwestycyjnej dla co najmniej 65 podmiotów z sektora ciepłowniczego oraz minimum 80 inwestycji dotyczących termomodernizacji budynków publicznych.
W ramach wsparcia przewidziano opracowanie audytów energetycznych, studiów wykonalności, dokumentacji technicznej, analiz ex-ante oraz pomoc przy przygotowywaniu postępowań o udzielenie zamówień publicznych.
Korzyści i perspektywy dla beneficjentów
Opracowanie wysokiej jakości dokumentacji przez ekspertów zwiększy szanse samorządów na pozyskanie środków zewnętrznych, m.in. z Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) oraz Funduszu Modernizacyjnego. To przyspieszy podejmowanie decyzji inwestycyjnych i usprawni proces udzielania dofinansowania. NFOŚiGW zamierza dotrzeć także do tych podmiotów, które dotychczas nie podejmowały przygotowań do inwestycji z powodu braku specjalistycznej wiedzy lub ograniczeń finansowych.
Modernizacje budynków i unowocześnienie lokalnych systemów ciepłowniczych mają przynieść samorządom wymierne oszczędności poprzez zmniejszenie zużycia energii i wzrost efektywności instalacji. Wzrośnie także udział odnawialnych źródeł energii, co wpłynie na redukcję emisji gazów cieplarnianych i poprawę jakości powietrza.
Plany dalszego rozwoju programu
Wybór firm doradczych i udostępnienie ich usług samorządom planowane pozostało w 2026 roku. NFOŚiGW przewiduje kontynuację programu ELENA po zakończeniu pilotażu oraz możliwość rozszerzenia go na nowe sektory i beneficjentów.
Krajowy Program Pilotażowy ELENA (KPPE) współfinansowany jest przez InvestEU Advisory Hub Unii Europejskiej.
Źródło: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
