Wyzwania samorządów i rola NFOŚiGW
15 i 16 kwietnia 2026 r. w Sopocie odbył się Samorządowy Kongres Finansowy Local Trends, podczas którego finanse jednostek samorządu terytorialnego, polityki rozwojowe oraz kooperacja sektora publicznego z samorządowym i prywatnym były głównymi tematami debat. W wydarzeniu aktywnie uczestniczyli członkowie zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW).
Prezes zarządu Dorota Zawadzka-Stępniak oraz zastępcy Małgorzata Szafoni i Robert Gajda wzięli udział w panelach poświęconych strategicznym wyzwaniom rozwojowym polskich samorządów. Podkreślono kluczową rolę NFOŚiGW jako instytucji finansującej transformację energetyczną, ochronę środowiska oraz zrównoważony rozwój lokalny.
W NFOŚiGW skupiamy się na finansowaniu infrastruktury, transformacji energetycznej, ale chcemy, by te inwestycje przekładały się na nowe miejsca pracy i lepszą jakość życia. jeżeli zapewnimy dobre, stabilne warunki do rozwoju dla młodych osób, młodych rodziców, to mimo trendów demograficznych jesteśmy w stanie zachęcić, przynajmniej część osób do pozostania w swoich miejscowościach. Tego trendu nie zobaczymy w ciągu roku, dwóch, trzech lat, to proces ciągły, którego efekty zobaczymy za lat kilkanaście. Jednak musimy podejmować te decyzje inwestycyjne
– powiedziała Dorota Zawadzka-Stępniak, prezes zarządu NFOŚiGW.
Finansowanie inwestycji i nowe modele partnerstw
Jednym z głównych tematów dyskusji była narastająca różnica rozwojowa pomiędzy dużymi miastami a mniejszymi gminami. Panel z udziałem prezes NFOŚiGW dotyczył projektowania programów wsparcia odpowiadających na wyzwania infrastrukturalne, energetyczne i społeczne mniejszych gmin oraz przeciwdziałających depopulacji i koncentracji inwestycji w największych ośrodkach.
Małgorzata Szafoni, zastępca prezesa zarządu NFOŚiGW, podczas panelu o modelach łączenia środków finansowych i budowaniu partnerstw podkreśliła:
Priorytetem jest inwestowanie środków publicznych tak, by aktywizować kapitał prywatny. Środki publiczne nie mogą wypychać finansowania prywatnego. Sztuką jest skonstruowanie takiego miksu źródeł, by osiągnąć maksymalne efekty ekonomiczne i środowiskowe z każdej zainwestowanej złotówki. W tym celu NFOŚiGW zacieśnia współpracę z Związek Banków Polskich oraz prowadzi dialog z branżą leasingową, tworząc nowoczesne montaże finansowe dostępne zarówno dla wielkich inwestycji, jak i projektów lokalnych czy indywidualnych.
Uczestnicy debatowali nad montażem finansowym projektów infrastrukturalnych, społecznych i środowiskowych, zasadami łączenia środków JST z dotacjami, pożyczkami preferencyjnymi, obligacjami, partnerstwem publiczno-prywatnym oraz funduszami unijnymi. Analizowano także podział ryzyk, koszty transakcyjne oraz kompetencje niezbędne dla samorządów przy wdrażaniu złożonych modeli finansowania.
Nowa odsłona programu Czyste Powietrze
W panelu dotyczącym nowej edycji programu Czyste Powietrze, obowiązującej od 31 marca 2025 r., uczestniczył Robert Gajda, zastępca prezesa zarządu NFOŚiGW. Przedstawiono zmiany mające na celu zwiększenie skuteczności programu oraz wyprowadzenie beneficjentów z ubóstwa energetycznego.
Wprowadziliśmy instytucję operatora – anioła stróża, który mówi wnioskodawcy, czy powinien wejść do programu i na jakich zasadach może to zrobić oraz prowadzi go przez cały proces inwestycji i pozyskiwania dotacji. Obowiązkowy audyt energetyczny oznacza koniec inwestycji tylko w wymianę źródeł ciepła. W nowym programie wyprowadzamy ludzi z ubóstwa energetycznego, ponieważ chcemy uniknąć powrotu do kotłów na węgiel z powodu wysokich rachunków po wymianie źródła ciepła, co miało miejsce w poprzednich latach
– mówił Robert Gajda, zastępca prezesa zarządu NFOŚiGW.
Dyskusja dotyczyła praktycznej wykonalności programu dla mieszkańców i samorządów, roli gmin, sposobów ograniczania ryzyka nadużyć, niskiej jakości wykonawstwa i nietrafionych inwestycji. Panel ocenił także efekty programu z perspektywy JST.
Źródło: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
