Napięcia między Carneyem a premierem Quebecu: Spór o samodzielne kontakty handlowe ze Stanami Zjednoczonymi

Premier Kanady Mark Carney i premier Quebecu Paul St-Pierre Plamondon (PSPP) starli się 10 listopada 2026 r. o kompetencje w relacjach handlowych ze Stanami Zjednoczonymi. Spór wybuchł po tym, jak rząd Parti Québécois rozesłał listy do 59 nowo wybranych lub ponownie wybranych amerykańskich gubernatorów i senatorów ze stanów mających związki handlowe z Quebekiem.

Listy, ujawnione przez „Le Journal de Québec” i potwierdzone przez media anglojęzyczne, miały charakter gratulacyjny po wyborach midtermowych z 3 listopada 2026 r. (w których Demokraci przejęli kontrolę nad Izbą Reprezentantów i Senatem). Zapraszały amerykańskich polityków do bezpośredniej współpracy z przedstawicielami Quebecu przy „nowych projektach i inicjatywach” korzystnych dla obu stron. Wskazywały też na lokalne biura rządu Quebecu (m.in. w Chicago czy Bostonie). W liście do nowo wybranego senatora z Michigan, Abdula El-Sayeda, podkreślono, iż wymiana handlowa między Quebeciem a tym stanem wyniosła w 2025 r. blisko 4,6 mld dolarów amerykańskich. Podobne pismo trafiło m.in. do gubernatorki New Hampshire Kelly Ayotte.

Inicjatywa wpisuje się w zapowiedzianą wcześniej „ofensywę dyplomatyczną” Quebecu wobec USA. Ma ona odpowiedzieć na politykę celną administracji Donalda Trumpa, która uderza m.in. w sektor aluminium i inne gałęzie przemysłu prowincji. Rząd PSPP planuje też powołanie „Team Quebec” pod kierownictwem głównego negocjatora Pascala Paradisa.

Carney został zapytany o sprawę podczas konferencji prasowej w Montrealu, poświęconej przede wszystkim inwestycjom budżetowym w kulturę. Premier podkreślił, iż w negocjacjach handlowych „zawsze dobrze mieć jednego negocjatora”, a kompetencje w tej dziedzinie należą do rządu federalnego. Zaznaczył też, iż najważniejsze decyzje na kolejne lata podejmuje władza wykonawcza USA (prezydent), a niekoniecznie ustawodawcy.

Odpowiedź St-Pierre Plamondona była ostra. „Pan Carney nie jest moim szefem i nie przeszkodzi Quebecowi w tym, co zawsze robił – w utrzymywaniu międzynarodowej reprezentacji” – oświadczył. Użył metafory hokejowej: Carney „chciałby, żebyśmy nie zakładali łyżew i nigdy nie weszli na lód, bo chce mieć lodowisko dla siebie”. Premier Quebecu dodał, iż prowincja „zawsze zajmowała swoje miejsce” i w najbliższych miesiącach będzie to robić jeszcze wyraźniej. Przypomniał też wcześniejsze słowa samego Carneya z Davos, iż „nie być przy stole, to być w menu”.

Tego samego dnia PSPP spotkał się w Quebec City z liderem Bloku Quebecois Yves-François Blanchetem. Omawiali wspólną strategię stopniowego łagodzenia ceł, argumentując, iż wyniki midtermów pokazują zmianę nastrojów po amerykańskiej stronie. Relacje Carneya z nowym premierem Quebecu (Partia Québécois wygrała wybory 5 października 2026 r.) są napięte od początku. PSPP wcześniej wycofał się z udziału w szczycie Kanada–UE w Montrealu, zarzucając Ottawie próbę ograniczenia mu prawa głosu. Obaj politycy nie odbyli jeszcze bezpośredniego spotkania twarzą w twarz; premier Quebecu nalega, by odbyło się ono w Quebec City. Spotkanie możliwe jest przy okazji szczytu Frankofonii w Kambodży.

Spór pokazuje klasyczny konflikt federalno-prowincjonalny, zaostrzony przez suwerenistyczny charakter obecnego rządu Quebecu oraz trwającą wojnę celną z USA. Dla Carneya priorytetem pozostaje jeden głos Kanady wobec Waszyngtonu. Dla St-Pierre Plamondona – aktywna obrona interesów gospodarczych prowincji, niezależnie od linii Ottawy.