Najem krótkoterminowy od lat budzi dyskusje dotyczące funkcjonowania mieszkań, budynków wielorodzinnych i miejscowości atrakcyjnych turystycznie. Przygotowywana nowelizacja przepisów ma uporządkować zasady prowadzenia takiej działalności, a jednocześnie zwiększyć wpływ samorządów i mieszkańców na to, gdzie będzie ona możliwa.

Najem krótkoterminowy – zmiany przepisów

Chodzi o przygotowany przez resort sportu i turystyki projekt autopoprawki do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych oraz niektórych innych ustaw. W uzasadnieniu do autopoprawki wskazano, iż ma ona zwiększyć podmiotowość stałych mieszkańców nieruchomości oraz ich zrzeszeń w postaci wspólnot mieszkaniowych oraz spółdzielni mieszkaniowych, a także samorządu terytorialnego odnośnie decyzji gdzie najem krótkoterminowy może być prowadzony.

Do projektu powróciły przepisy pozwalające gminom, wspólnotom i spółdzielniom mieszkaniowym na ograniczanie najmu krótkoterminowego. Premier Donald Tusk zapowiedział, iż rozwiązania usunięte wcześniej z projektu zostaną przywrócone.

– Wszędzie tam gdzie zagrożony będzie porządek, bezpieczeństwo, elementarny komfort życia mieszkańców, tam będzie można podjąć decyzje wykluczające tego typu biznesy. Ustawa wejdzie w całości dopiero w 2028 roku – trzeba dać szansę wszystkim przygotować się do tych przepisów, ale są przepisy w tej ustawie, które wejdą w życie natychmiast i one będą działały w sytuacji, w której dochodzi do naruszania porządku – powiedział szef rządu.

Strefy zakazu najmu

Autopoprawka zakłada przyznanie gminom, wspólnotom oraz spółdzielniom mieszkaniowym uprawnienia do zakazania najmu krótkoterminowego na obszarze ich działania. W przypadku gminy miałoby się to odbywać w drodze uchwały. Uzasadnienie projektu podkreśla, iż strefy mają być instrumentem dostosowanym do lokalnych warunków.

„Kompetencja ustanowienia gminnych stref zakazu jest elastycznym instrumentem dla rady gminy przyznanym w celu adekwatnej reakcji na niepożądany w danych lokalnych warunkach wpływ najmu krótkoterminowego na bezpieczeństwo i porządek publiczny.” – czytamy w dokumencie.

Projektodawcy wskazują jednocześnie, iż różne gminy mogą mierzyć się z odmienną skalą problemu, dlatego samorządy mają otrzymać odpowiednio dużą swobodę.

„W zależności od obszaru i jego adekwatności społeczno-ekonomicznych gminy spotykają się z różnym stopniem natężenia negatywnych skutków najmu krótkoterminowego. Istotne jest zatem, aby pozostawić radom gmin odpowiednio dużą swobodę działania, która pozwoli dostosować ten prawny instrument do lokalnych uwarunkowań.” – zapisano w dokumencie.

Decyzja o ustanowieniu strefy będzie musiała zostać uzasadniona. Rada gminy, ma wskazać motywy wprowadzenia ograniczenia, uwzględniając m.in. charakter budynków oraz kwestie bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Zakaz najmu krótkoterminowego

Przepisy mają umożliwiać nie tylko całkowite wyłączenie najmu krótkoterminowego. Możliwe mają być również ograniczenia podmiotowe, przedmiotowe lub czasowe.

„W szczególności oznacza to, iż w ramach stref zakazu – jako jedna z form wyłączenia czasowego – będzie mogła zostać ustalona strefa, w której jedynie przez określoną ilość dni w roku będzie możliwe świadczenie usług najmu krótkoterminowego.” – czytamy w dokumencie.

W uzasadnieniu wskazano, iż takie rozwiązanie mogłoby znaleźć zastosowanie na obszarach o dużym zagęszczeniu obiektów turystycznych, gdzie zapotrzebowanie na najem rośnie w sezonie. Jako przykłady podano Paryż i Amsterdam.

Prawa mieszkańców a najem krótkoterminowy

Projekt rozszerza także możliwość inicjowania kontroli przez stałych mieszkańców, wspólnoty i spółdzielnie. Kontrole mają obejmować również bezpieczeństwo i porządek publiczny.

Wspólnoty i spółdzielnie będą mogły wnioskować o wykreślenie obiektu z ewidencji. Z uzasadnienia wynika, iż obiekt będzie mógł zostać wykreślony, o ile w ciągu sześciu miesięcy adekwatne organy lub służby stwierdzą trzy naruszenia dotyczące bezpieczeństwa i porządku publicznego.

„Takie uszczegółowienie tej kompetencji, wprowadzając jasne przesłanki jej obowiązkowego zastosowania, w miejsce dotychczasowego stwierdzenia o „powtarzających się uchybieniach”, przyczyni się do wzrostu pewności prawa oraz, przede wszystkim, porządku i bezpieczeństwa.”

Kary za najem krótkoterminowy

Nowelizacja przewiduje również kary administracyjne sięgające 50 tys. zł. Mają one dotyczyć m.in. prowadzenia działalności bez wymaganego wpisu do ewidencji, bez odpowiedniej decyzji albo po zawieszeniu wpisu, a także stosowania oznaczeń mogących wprowadzać klientów w błąd.

Centralny Wykaz Turystyczny Obiektów Noclegowych

Projekt zakłada ponadto utworzenie Centralnego Wykazu Turystycznego Obiektów Noclegowych. Najem krótkoterminowy ma zostać zdefiniowany jako usługa świadczona przez okres nie dłuższy niż 30 dni.

Pełne wejście ustawy w życie, zgodnie z zapowiedzią premiera, ma nastąpić w 2028 roku. Część przepisów dotyczących reagowania na naruszenia porządku ma zacząć obowiązywać wcześniej.