Dezinformacja jako wyzwanie dla transformacji ciepłownictwa
Rosnąca fala dezinformacji na temat pomp ciepła utrudnia modernizację systemu ogrzewnictwa, poprawę jakości powietrza oraz wzmacnianie bezpieczeństwa energetycznego Polski. W odpowiedzi na to zjawisko, 19 lutego w Ministerstwie Klimatu i Środowiska odbyło się spotkanie prasowe i sesja ekspercka „DezInfoRADAR: fakty i mity na temat pomp ciepła”. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele administracji publicznej, branży, społeczeństwa obywatelskiego oraz eksperci.
Najczęstsze mity i fakty o pompach ciepła
- Poprawnie dobrane i zamontowane pompy ciepła działają efektywnie choćby podczas silnych mrozów oraz w starszych budynkach.
- Główne źródła problemów to błędny dobór urządzeń, brak audytu energetycznego i nieuczciwe praktyki rynkowe.
- Trwają prace nad zaostrzeniem wymagań jakościowych dla urządzeń finansowanych publicznie (Lista ZUM).
- Nowe kryteria wymagają, by pompy ciepła i kotły na biomasę na Liście ZUM były produkowane na terenie Unii Europejskiej.
- Ministerstwo przygotowało projekt ustawy wspierającej najuboższych poszkodowanych beneficjentów programu „Czyste Powietrze”.
Perspektywa ekspertów: analiza zjawiska dezinformacji
Marcin Kostecki, redaktor naczelny portalu Demagog.org.pl, omówił najczęstsze techniki dezinformacyjne, takie jak selektywne przedstawianie incydentalnych błędów, narracje o rzekomym przymusie unijnym czy „zamarzających pompach ciepła”.
Empiryczne dane z chłodniejszych państw pokazują, iż pompy ciepła działają efektywnie również w bardzo niskich temperaturach oraz w starszych budynkach, a problemy wynikają głównie z błędów montażowych i braku audytu, nie z ograniczeń technologii.
– dr inż. Marek Miara, międzynarodowy ekspert ds. technologii pomp ciepła
Marcin Popkiewicz, analityk megatrendów i dziennikarz, podkreślił, iż pompy ciepła są racjonalnym filarem transformacji ciepłownictwa w Polsce. Wzmacniają bezpieczeństwo energetyczne, poprawiają jakość powietrza i redukują presję na wycinkę lasów oraz zależność od paliw kopalnych – pod warunkiem stabilnych ram regulacyjnych i rozwoju magazynowania ciepła.
Głos praktyków: codzienne doświadczenia branży
Praktycy obecni na spotkaniu zwracali uwagę, iż medialne nagłaśnianie problemów dotyczy głównie przypadków związanych z niską jakością instalacji, urządzeniami spoza UE i brakiem audytu energetycznego. Rzadko mówi się o licznej grupie zadowolonych użytkowników, którzy dzięki pompom ciepła notują niższe rachunki i lepszy komfort życia.
Nieuczciwe praktyki rynkowe, wykorzystujące niewiedzę klientów oraz mechanizmy prefinansowania, przyczyniły się do spadku zaufania i popytu na rynku, co negatywnie odbiło się na polskich producentach i instalatorach.
Priorytety Ministerstwa: jakość, wsparcie i odporność na dezinformację
Wiceminister Krzysztof Bolesta podkreślił, iż budowa odporności systemu na dezinformację i podnoszenie jakości urządzeń finansowanych publicznie to najważniejsze zadania resortu. realizowane są prace nad zaostrzeniem wymagań na Liście Zielonych Urządzeń i Materiałów (Lista ZUM), w tym w zakresie standardów środowiskowych, serwisowych oraz wymagań produkcyjnych.
Ministerstwo opracowało także projekt ustawy ułatwiającej dochodzenie roszczeń przez beneficjentów programu „Czyste Powietrze”, którzy padli ofiarą nieuczciwych firm. Nowe przepisy mają umożliwić zawieszenie dochodzenia nierozliczonych zaliczek oraz uprościć procedury dochodzenia roszczeń od firm objętych postępowaniem karnym.
Jak zgłaszać dezinformację?
Osoby i redakcje chcące zgłosić wątpliwe treści lub skontaktować się z uczestnikami DezInfoRADAR mogą pisać na adres: [email protected]. Więcej informacji dostępnych jest na stronie Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
