Międzynarodowa mobilność ekspercka w Polsce – rzemiosło, edukacja i dziedzictwo kulturowe

W dniach 12–15 czerwca 2026 roku Fundacja FERI gościła w Polsce Eleni Tezapsidou – jedną z najbardziej rozpoznawalnych przedstawicielek greckiego środowiska jubilerskiego oraz wieloletnią prezes Stowarzyszenia Złotników i Jubilerów w Salonikach. Eleni pochodzi z rodziny jubilerskiej związanej z tym zawodem od 1930 roku. Jest uznanym gemmologiem, projektantką biżuterii oraz twórczynią marki TEZORO, której manualnie wykonywane kolekcje zdobyły międzynarodowe uznanie i nagrody za oryginalność wzornictwa. Od wielu lat angażuje się również w edukację dorosłych, prowadząc szkolenia i warsztaty z zakresu tradycyjnych technik jubilerskich, projektowania oraz przedsiębiorczości w sektorze rzemiosła.

Eleni reprezentuje Stowarzyszenie Złotników i Jubilerów w Salonikach – organizację działającą nieprzerwanie od 1924 roku, zrzeszającą około 180 członków i należącą do najważniejszych organizacji branżowych w Grecji. Stowarzyszenie od wielu lat wspiera rozwój sektora jubilerskiego poprzez szkolenia zawodowe, promocję rzemiosła, organizację wystaw, wydarzeń branżowych oraz inicjatyw społecznych. Szczególną rolę odgrywa edukacja osób dorosłych, zarówno pracowników, jak i osób prowadzących własną działalność gospodarczą. Organizacja realizuje kursy z zakresu gemmologii, tradycyjnych technik jubilerskich, osadzania kamieni szlachetnych, bezpieczeństwa pracy oraz rozwoju przedsiębiorczości.

Celem mobilności była wymiana doświadczeń dotyczących edukacji dorosłych, wykorzystania działań artystycznych i rzemieślniczych w procesie uczenia się przez całe życie, a także promocji gospodarki cyrkularnej, kreatywności oraz aktywizacji społecznej poprzez sztukę i rękodzieło.

Podczas pobytu w Polsce wiele rozmów poświęcono roli rzemiosła jako narzędzia edukacyjnego i społecznego. Eleni dzieliła się doświadczeniami pokazującymi, w jaki sposób tradycyjne zawody i umiejętności rękodzielnicze mogą wspierać aktywizację osób dorosłych, rozwijać kompetencje zawodowe oraz budować poczucie sprawczości i przynależności do społeczności lokalnej. Szczególną uwagę zwrócono na znaczenie edukacji międzypokoleniowej, przekazywania wiedzy pomiędzy mistrzami rzemiosła a młodszymi pokoleniami oraz zachowania lokalnego dziedzictwa kulturowego.

W trakcie spotkań i warsztatów dyskutowano również o tym, jak sztuka, rękodzieło i działalność twórcza mogą wspierać osoby zagrożone wykluczeniem społecznym, seniorów oraz mieszkańców małych społeczności. Przykłady działań realizowanych przez greckie środowisko jubilerskie pokazały, iż rzemiosło może być nie tylko źródłem dochodu, ale również narzędziem integracji społecznej, budowania pewności siebie oraz rozwijania kreatywności przez całe życie.

Program mobilności obejmował również działania związane ze zrównoważonym rozwojem i gospodarką cyrkularną. Podczas warsztatów poświęconych ekologicznej kuchni i świadomej konsumpcji uczestnicy rozmawiali o odpowiedzialnych wyborach żywieniowych, niemarnowaniu żywności oraz wykorzystaniu lokalnych produktów. Wiele uwagi poświęcono również podobieństwom pomiędzy filozofią rzemiosła a ideą gospodarki cyrkularnej – w obu przypadkach najważniejsze znaczenie mają trwałość, jakość, naprawa, ponowne wykorzystanie materiałów oraz szacunek dla zasobów.

Szczególnie wartościowe okazały się warsztaty reuse i recycling, podczas których omawiano możliwości ponownego wykorzystania materiałów oraz kreatywnego przekształcania przedmiotów. Eleni podkreślała, iż sektor jubilerski od pokoleń opiera się na zasadach bardzo bliskich gospodarce obiegu zamkniętego – odzyskiwaniu metali szlachetnych, naprawie wyrobów oraz tworzeniu przedmiotów o wysokiej trwałości i wartości użytkowej.

Kulminacyjnym punktem mobilności był udział w Festiwalu Cyrkularności Circulab 2026 w Parzęczewie. Wspólnie z zespołem FERI oraz międzynarodowymi ekspertami Eleni uczestniczyła w przygotowaniu i realizacji warsztatów dla mieszkańców, seniorów, młodzieży i dorosłych. Działania koncentrowały się wokół gospodarki cyrkularnej, ponownego wykorzystania materiałów, kreatywności, odpowiedzialnej konsumpcji oraz uczenia się poprzez praktyczne doświadczenie. Warsztaty stały się również okazją do prezentacji znaczenia rzemiosła jako ważnego elementu edukacji dorosłych i zachowania dziedzictwa kulturowego.

Mobilność Eleni Tezapsidou pokazała, iż tradycyjne rzemiosło, sztuka i przedsiębiorczość mogą skutecznie wspierać rozwój kompetencji osób dorosłych, budować więzi społeczne oraz promować wartości związane ze zrównoważonym rozwojem. Spotkanie było inspirującym przykładem tego, jak dziedzictwo kulturowe i nowoczesne podejście do edukacji mogą wspólnie tworzyć przestrzeń do rozwoju, współpracy i aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym.