Międzynarodowa mobilność ekspercka w Polsce – edukacja, muzyka i gospodarka cyrkularna

W dniach 11–15 czerwca 2026 roku Fundacja FERI gościła w Polsce Suzanę Turundjievą z Macedonii Północnej w ramach projektu Erasmus+ Edukacja Dorosłych. Suzana jest niezwykle aktywną i rozpoznawalną postacią w Macedonii – prowadzi poranny program telewizyjny w narodowej telewizji Alfa TV, jest nauczycielką muzyki, dyrygentką oraz liderką żeńskiego chóru Frida ze Skopje, liczącego około 140 członkiń. Od wielu lat angażuje się w działania edukacyjne, społeczne i kulturalne, wykorzystując muzykę jako narzędzie integracji, aktywizacji i budowania dobrostanu społecznego.

Celem mobilności była wymiana doświadczeń w obszarze edukacji dorosłych, edukacji senioralnej, gospodarki cyrkularnej, ekologii, zasad zero waste, zrównoważonego stylu życia oraz wykorzystania muzyki i śpiewu w pracy z osobami dorosłymi i seniorami.

Program rozpoczął się od wizyty w gospodarstwie agroturystycznym Synowcówka, gdzie odbyły się rozmowy poświęcone ekologii, odpowiedzialnej konsumpcji, lokalnej żywności oraz wdrażaniu zasad ESG w małych przedsiębiorstwach turystycznych. Uczestnicy wymieniali doświadczenia dotyczące prowadzenia działalności zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju, ochrony środowiska oraz budowania lokalnych społeczności opartych na szacunku dla przyrody i dziedzictwa kulturowego.

Kolejnym etapem mobilności były spotkania w Regionalnym Centrum Rozwoju w Parzęczewie, podczas których prezentowano działania edukacyjne skierowane do osób dorosłych i seniorów. Dużo miejsca poświęcono wymianie doświadczeń pomiędzy Polską a Macedonią, a także poszukiwaniu nowych form współpracy międzynarodowej. Szczególnym tematem rozmów było wykorzystanie muzyki, śpiewu i działań artystycznych jako skutecznych narzędzi wspierających aktywność społeczną, dobrostan oraz integrację osób starszych.

Bardzo ważnym elementem programu były warsztaty muzykoterapii i wspólnego śpiewania prowadzone przez Suzanę Turundjievą podczas Forum Inicjatyw Lokalnych. Uczestnicy mieli okazję doświadczyć, jak muzyka pomaga budować relacje, przełamywać bariery komunikacyjne oraz wzmacniać poczucie przynależności do społeczności. W trakcie spotkań dyskutowano również o tym, jak angażować osoby samotne, wykluczone społecznie, z niepełnosprawnościami lub znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej. Wspólnie analizowano, w jaki sposób śpiew i aktywność muzyczna mogą wspierać otwartość, rozwijać pewność siebie oraz zachęcać do aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym.

Wymiana doświadczeń pokazała, iż muzyka może być ważnym elementem zrównoważonego stylu życia i dobrostanu. Jako dyrygentka dużego chóru kobiecego Suzana podzieliła się wieloma praktycznymi przykładami działań, które pomagają budować więzi społeczne, przeciwdziałać izolacji oraz wzmacniać aktywność osób dorosłych i seniorów.

W kolejnych dniach mobilności realizowano warsztaty poświęcone ekologicznej kuchni, świadomym wyborom żywieniowym oraz niemarnowaniu żywności. Uczestnicy wspólnie przygotowywali tradycyjne potrawy inspirowane kuchnią grecką i macedońską, rozmawiając o lokalnych produktach, zdrowym odżywianiu oraz znaczeniu zrównoważonej gastronomii. Ważnym elementem spotkań była także dyskusja o ograniczaniu odpadów żywnościowych oraz odpowiedzialnym podejściu do konsumpcji.

Program obejmował również warsztaty reuse i recycling, podczas których prezentowano praktyczne przykłady ponownego wykorzystania materiałów, upcyclingu oraz kreatywnego podejścia do ograniczania ilości odpadów. Uczestnicy wymieniali doświadczenia i dobre praktyki z Polski, Macedonii i Grecji, pokazując, iż gospodarka cyrkularna może być wdrażana poprzez proste działania realizowane każdego dnia.

Mobilność zakończyła się aktywnym udziałem w Festiwalu Cyrkularności Circulab 2026 w Parzęczewie. Wspólnie przygotowano i przeprowadzono warsztaty dla mieszkańców, dzieci, młodzieży, dorosłych i seniorów dotyczące gospodarki cyrkularnej, zasad zero waste, recyklingu, ponownego wykorzystania materiałów oraz odpowiedzialnych wyborów konsumenckich. Festiwal stał się przestrzenią wymiany doświadczeń, integracji międzypokoleniowej i międzykulturowej oraz promocji działań na rzecz bardziej zrównoważonej przyszłości.

Mobilność potwierdziła, iż edukacja, kultura, muzyka i działania ekologiczne mogą skutecznie się uzupełniać, tworząc wartościowe inicjatywy wspierające rozwój lokalnych społeczności. Spotkanie było okazją nie tylko do zdobywania nowej wiedzy, ale również do budowania trwałych relacji międzynarodowych oraz poszukiwania nowych inspiracji dla przyszłych projektów edukacyjnych.