Friedrich Merz uzależnił zgodę Niemiec na budżet UE na lata 2028–2034 od udziału wszystkich państw w finansowaniu Ukrainy i poparł odejście od jednomyślności przy przyszłych pakietach pomocy. Ewa Zajączkowska-Hernik ostrzega, iż dla Polski oznaczałoby to słabszą kontrolę nad wydatkami i kolejne ograniczenie prawa sprzeciwu.
Niemcy stawiają warunek przed rozmowami o budżecie
Kanclerz Niemiec skierował 9 listopada list do przewodniczącego Rady Europejskiej Antónia Costy. Z relacji dotyczących pisma wynika, iż Berlin nie poprze wieloletnich ram finansowych UE na lata 2028–2034 bez zgody wszystkich państw na udział w dalszym utrzymywaniu Ukrainy. Merz uzasadnia swój warunek wspólną odpowiedzialnością za bezpieczeństwo Europy.
Skala sprawy jest poważna. Projekt Komisji Europejskiej przewiduje możliwość uruchomienia do 100 mld euro dla Ukrainy w okresie objętym nowym budżetem. Niemiecki warunek łączy zatem zgodę na cały plan finansowy Unii z politycznym zobowiązaniem wobec Kijowa.
Spór dotyczy także prawa sprzeciwu
Berlin popiera również zmianę sposobu zatwierdzania następnych decyzji pomocowych. Zamiast zgody każdego państwa wystarczałaby większość kwalifikowana. Dla Polski oznaczałoby to ryzyko przyjęcia wydatków mimo sprzeciwu Warszawy.
Trzeba rozdzielić dwie procedury. Przyjęcie wieloletnich ram finansowych przez cały czas wymaga jednomyślności państw członkowskich. Merz wykorzystuje ten wymóg w negocjacjach, a zarazem chce, aby późniejsze rozstrzygnięcia o pomocy nie podlegały wetom pojedynczych stolic. Władza nad wspólnymi pieniędzmi zostałaby przesunięta jeszcze dalej od państw narodowych.
Zajączkowska-Hernik: decyzje muszą zapadać w Warszawie
Ewa Zajączkowska-Hernik sprzeciwiła się niemieckiej koncepcji w materiale opublikowanym przez Konfederację. „Takie decyzje muszą zapadać w Warszawie” , napisała europosłanka, wskazując, iż Polska powinna samodzielnie oceniać każde zagraniczne zobowiązanie finansowe.
Zajączkowska-Hernik chce, aby pomoc była uzależniona od konkretnych warunków i uwzględniała bilans korzyści dla Rzeczypospolitej. Spór dotyczy więc sposobu prowadzenia polityki wobec Kijowa, polskich zdolności obronnych oraz odpowiedzialnego dysponowania pieniędzmi podatników. Taki dylemat wracał już przy sporze o przekazywanie uzbrojenia i zachowanie zdolności obronnych Polski.
Polska potrzebuje własnego rachunku kosztów
Rosyjska agresja na Ukrainę pozostaje zagrożeniem dla bezpieczeństwa Polski. Nie daje to jednak Brukseli ani Berlinowi prawa do automatycznego określania polskich zobowiązań. Rząd w Warszawie powinien przed każdą decyzją przedstawić skalę kosztów, sposób finansowania oraz wpływ na obronność i finanse publiczne.
W relacjach polsko-niemieckich problemem pozostaje brak wzajemności. Dziennik Narodowy opisywał apel prezydenta Karola Nawrockiego do Donalda Tuska i Friedricha Merza o stawianie polskich warunków. Niemcy prowadzą twarde negocjacje we własnym interesie. Warszawa nie może zachowywać się mniej stanowczo.
Przejście na głosowanie większościowe mogłoby pozbawić przyszły polski rząd skutecznego sprzeciwu wobec wielomiliardowych pakietów. Stawką są pieniądze podatników, zasoby przeznaczone na Wojsko Polskie i prawo państwa do wyznaczania zakresu pomocy. Wsparcie Ukrainy powinno wzmacniać bezpieczeństwo Rzeczypospolitej, a nie tworzyć zobowiązanie, nad którym Polska utraci kontrolę.
Źródło: Konfederacja, Komisja Europejska, Rada Unii Europejskiej, Reuters
Źródło: Konfederacja (FB)
