Mercosur już działa. Bruksela otworzyła kontyngenty, rolnicy płacą za rygory UE

dzienniknarodowy.pl 1 godzina temu
Zdjęcie: Mercosur już działa. Bruksela otworzyła kontyngenty, rolnicy płacą za rygory UE


Umowa handlowa UE-Mercosur jest tymczasowo stosowana od 1 maja 2026 roku. Otwiera preferencyjne kontyngenty do 99 tys. ton wołowiny i 180 tys. ton drobiu rocznie dla całej UE. Pierwsze polskie dane nie pokazują jeszcze zalewu importu, ale presja cenowa i nierówne koszty produkcji pozostają realnym zagrożeniem dla rodzinnych gospodarstw.

Mercosur obowiązuje od 1 maja

Spór o Mercosur nie dotyczy już projektu czekającego w szufladzie Komisji Europejskiej. Część handlowa porozumienia jest tymczasowo stosowana od 1 maja 2026 roku. Rada UE podjęła decyzję mimo sprzeciwu Polski i kilku innych państw. Pełna umowa partnerska wymaga dalszej ratyfikacji, ale mechanizmy handlowe już działają.

To ważne sprostowanie wobec alarmistycznych publikacji, które wciąż piszą o „przyspieszaniu ratyfikacji”, jakby otwarcie rynku było dopiero planowane. Bruksela wykonała najistotniejszy ruch wcześniej. Teraz trzeba mierzyć skutki, kontrolować import i budować możliwość szybkiego uruchomienia klauzul ochronnych.

Polska sprzeciwiała się umowie w obecnym kształcie. Rząd zaskarżył do Trybunału Sprawiedliwości UE sposób przyjęcia decyzji o podpisaniu i tymczasowym stosowaniu porozumienia. TSUE nie zawiesił jednak umowy z Mercosur, więc sam spór prawny nie zatrzymał konkurencji, z którą muszą mierzyć się gospodarstwa.

99 tys. ton wołowiny i 180 tys. ton drobiu

Komisja Europejska przedstawia kontyngenty jako ograniczone i bezpieczne. Oficjalne zestawienie Komisji przewiduje 99 tys. ton wołowiny rocznie z cłem 7,5 proc. oraz 180 tys. ton drobiu bez cła. Kontyngent drobiowy ma być wprowadzany przez pięć lat.

W przypadku cukru 180 tys. ton surowego cukru trzcinowego do rafinacji ma wejść bez cła w ramach istniejącego kontyngentu dla Brazylii, a Paragwaj otrzymał nowy bezcłowy kontyngent 10 tys. ton. Do tego dochodzą kontyngenty na etanol: 450 tys. ton bez cła dla przemysłu chemicznego oraz 200 tys. ton ze stawką równą jednej trzeciej zwykłego cła dla innych zastosowań.

Bruksela przelicza te wielkości na małe odsetki unijnej produkcji. Dla pojedynczego gospodarstwa ważniejsza jest jednak cena na konkretnym rynku i w konkretnym tygodniu. choćby ograniczony wolumen może ciążyć na notowaniach w sektorze, który pracuje na niskiej marży, ponosi wysokie koszty energii i spełnia rozbudowane obowiązki środowiskowe. Polska wieś od miesięcy domaga się twardej obrony przed skutkami Mercosur.

Żywność podlega normom, ale konkurencja nie jest równa

Nieprawdą jest, iż żywność z Mercosur może trafiać do Europy „bez jakichkolwiek norm”. Towary sprzedawane w UE muszą spełniać unijne wymagania dotyczące bezpieczeństwa żywności, zdrowia roślin i zwierząt. Istnieją kontrole graniczne, weterynaryjne, sanitarne i jakości handlowej.

To nie zamyka sprawy. Norma dla produktu dopuszczonego do sprzedaży nie oznacza identycznych kosztów wytworzenia. Polski rolnik działa pod ciężarem unijnej polityki klimatycznej, wymagań Wspólnej Polityki Rolnej, drogich środków produkcji i krajowych kontroli. Producenci z Ameryki Południowej korzystają z innej struktury kosztów, większej skali oraz odmiennych warunków regulacyjnych. Właśnie tutaj leży zasadnicza nierówność. Bruksela wymaga od europejskiej wsi coraz więcej, a równocześnie zwiększa dostęp do rynku dla konkurentów spoza Unii.

Komisja wskazuje na klauzule ochronne i fundusz 6,3 mld euro na wypadek szkód dla unijnego rolnictwa. Rolnicy mają prawo pytać, dlaczego najpierw tworzy się ryzyko, a później obiecuje rekompensaty finansowane przez podatników. Rozsądna polityka powinna chronić zdolność Europy do produkcji żywności, zanim gospodarstwa znikną z rynku.

Pierwsze dane nie potwierdzają zalewu

Rzetelność wymaga pokazania również danych, które nie pasują do najostrzejszych haseł. Według Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w pierwszych czterech miesiącach stosowania umowy nie wzrósł import do Polski najbardziej wrażliwych produktów. Wartość importu drobiu spadła o 83 proc., kukurydzy o 23 proc., a wołowiny z około 6,1 mln zł do około 2,2 mln zł wobec analogicznego okresu rok wcześniej.

Od 1 maja do 15 października IJHARS skontrolowała na granicy 2066 partii artykułów rolno-spożywczych z państw Mercosur. Zakwestionowano 13 partii, czyli około 0,6 proc. Na rynku krajowym sprawdzono 70 partii, a nieprawidłowości stwierdzono w ośmiu, czyli 11,4 proc. Przypadki dotyczyły między innymi oznakowania i rozbieżności w badaniach laboratoryjnych. Nie wolno ich bagatelizować, ale nie wolno też udawać, iż dowodzą masowego napływu wadliwej żywności.

Pierwsze miesiące nie rozstrzygają wpływu umowy na cały cykl produkcyjny. Kontyngenty są wdrażane stopniowo, handel reaguje z opóźnieniem, a ceny zależą od sytuacji na całym rynku unijnym. Potrzebny jest stały monitoring wolumenu, cen skupu i rentowności w poszczególnych branżach, a nie propaganda sukcesu ani straszenie bez liczb.

Polska musi bronić własnej produkcji żywności

Mercosur pokazuje wadę unijnej polityki gospodarczej. Koszt regulacji zostaje w gospodarstwie, korzyści z liberalizacji zbierają najsilniejsi eksporterzy i wielkie sieci handlowe, a ryzyko rozkłada się na rolników oraz podatników. Dla Polski stawką jest bezpieczeństwo żywnościowe, dochód rodzin wiejskich i przetrwanie krajowego przetwórstwa.

Warszawa powinna żądać pełnej identyfikowalności pochodzenia, skutecznych kontroli i automatycznego uruchamiania ochrony po przekroczeniu ustalonych progów importu lub spadku cen. Potrzebuje też własnej analizy skutków dla wołowiny, drobiu, cukru i etanolu. Mercosur jest częścią szerszej sieci umów handlowych UE, dlatego każdą kolejną koncesję trzeba liczyć łącznie, a nie osobno.

Nie ma dziś dowodu, iż Mercosur „dobił” polskich rolników. Jest za to umowa, która otworzyła nowe preferencje dla wielkich producentów spoza UE, podczas gdy europejska wieś przez cały czas płaci za rygory tworzone w Brukseli. Państwo ma obowiązek reagować przed kryzysem. Gdy rodzinne gospodarstwo upada, nie odbuduje się go jednym funduszem kompensacyjnym.

Źródło: Prawy.pl, Rada Unii Europejskiej, Komisja Europejska, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, IJHARS.

Idź do oryginalnego materiału